Άγιος Ιωάννης της Κρονστάνδης: Ναι, για τις αμαρτίες μας όλοι είμαστε άξιοι τής δίκαιης οργής και τιμωρίας Του και είναι θαυμαστό το ότι τόσο μακροθυμεί απέναντί μας και δεν μας αποξηραίνει, όπως έκανε με την άκαρπη συκή.
Πού οδηγεί τον άνθρωπο η νηστεία και η μετάνοια; Προς τι μοχθούμε και κοπιάζουμε; Η νηστεία με την μετάνοια οδηγούν στον καθαρισμό τού ανθρώπου από τις αμαρτίες, στην ψυχική ηρεμία, στην ένωση με τον Θεό· μας καθιστούν υιούς τού Θεού και μας δίνουν παρρησία ενώπιον τού Κυρίου. Υπάρχουν σοβαροί λόγοι, για τούς οποίους πρέπει να νηστεύουμε και να εξομολογούμαστε μ’ όλη μας την καρδιά. Ανεκτίμητη θα είναι η αμοιβή για τον ευσυνείδητο κόπο μας.
Είναι μήπως πολλοί από μάς, πού αισθανόμαστε υιϊκή αγάπη για τον Θεό; Είμαστε άραγε πολλοί όσοι τολμούμε με παρρησία και ακατάκριτα να επικαλούμαστε τον επουράνιο Θεό Πατέρα και να λέμε: Πάτερ ημών!… Δεν είναι ολότελα αντίθετο σ’ αυτό το γεγονός ότι μέσα στις καρδιές μας δεν ακούεται διόλου μια τέτοια υιϊκή φωνή, καθώς καταπνίγεται από την πρόσδεση και προσήλωσή μας στα πράγματα και τις ικανοποιήσεις αυτού τού κόσμου; Δεν είναι μακρυά από τις καρδιές μας ο Ουράνιος Πατέρας μας; Και δεν πρέπει να Τον φανταζόμαστε σαν Θεό τιμωρό εμείς, πού απομακρυνθήκαμε απ’ Αυτόν «εις χώραν μακράν»;
Ναι, για τις αμαρτίες μας όλοι είμαστε άξιοι τής δίκαιης οργής και τιμωρίας Του και είναι θαυμαστό το ότι τόσο μακροθυμεί απέναντί μας και δεν μας αποξηραίνει, όπως έκανε με την άκαρπη συκή. Ας σπεύσουμε να Τον εξευμενίσουμε με μετάνοια και δάκρυα. Ας εισέλθουμε εντός μας κι ας εξετάσουμε την ακάθαρτη καρδιά μας με κάθε αυστηρότητα. Θα δούμε τότε πόσες ακαθαρσίες εμποδίζουν την Θεία Χάρη να φθάσει ως την καρδιά μας και θα αναγνωρίσουμε ότι είμαστε νεκροί πνευματικά.
Θα υποστείς και θα υποφέρεις την δυσχέρεια και την αλγεινή κάψη τής εγχείρησης και σαν αμοιβή θα γίνεις υγιής (με την λέξη «εγχείρηση» νοείται η εξομολόγηση). Αυτό σημαίνει πώς κατά την εξομολόγηση πρέπει να φανερώσεις στον πνευματικό σου, χωρίς ν’ αποκρύψεις καμιά, όλες σου τις αισχρές πράξεις, έστω κι αν αυτό είναι οδυνηρό, επαίσχυντο, επονείδιστο και εξευτελιστικό. Αλλιώς, η πληγή σου θα παραμένει αθεράπευτη και θα σε πονεί και θα μείνει σαν προζύμι για άλλες ψυχικές αδυναμίες ή αμαρτωλές συνήθειες και πάθη. Ο ιερέας είναι πνευματικός ιατρός· δείξε του τις πληγές σου χωρίς ντροπή, με ειλικρίνεια, ανοιχτά, με υιϊκή εμπιστοσύνη, γιατί ο πνευματικός σου είναι ο πνευματικός σου πατέρας, πού οφείλει να σε αγαπά περισσότερο απ’ όσο σ’ αγαπάνε οι δικοί σου πατέρας και μητέρα, γιατί η αγάπη τού Χριστού είναι υψηλότερη από την σαρκική, την φυσική αγάπη· για σένα ο πνευματικός σου θα πρέπει να δώσει λόγο στο Θεό. Γιατί η ζωή μας έχει γίνει τόσο ακάθαρτη, γεμάτη από πάθη και αμαρτωλές συνήθειες; Για τον λόγο ότι πάρα πολλοί αποκρύπτουν τις πληγές ή τα έλκη τής ψυχής τους, γι’ αυτό και πονάνε και ερεθίζονται και έτσι δεν είναι δυνατό να επιθέσει κανείς σ’ αυτές οποιοδήποτε φάρμακο.
«Αν κάποτε πέσεις, σήκω και θα σωθείς». Είσαι άνθρωπος αμαρτωλός και πάντα πέφτεις σε κάποια αμαρτία· μάθε να σηκώνεσαι· φρόντισε να αποκτήσεις αυτή τη σοφία να εγείρεσαι. Κι αυτή η σοφία συνίσταται σε τούτο: Μάθε απ᾽ έξω τον Ψαλμό «Ελέησόν με, ο Θεός, κατά το μέγα έλεός Σου» (Ψαλμός 50), τον οποίο το Άγιο Πνεύμα ενέπνευσε στον Προφητάνακτα Δαβίδ. Να το λες με ειλικρινή πίστη κι ελπίδα, με καρδιά συντετριμμένη και ταπεινωμένη· ύστερα από την ειλικρινή σου μετάνοια, πού θα έχει εκφραστεί με τα λόγια τού βασιλέα Δαβίδ, αυτοστιγμεί θα λάμψει μέσα σου η άφεση των αμαρτιών σου από τον Κύριο και θα νοιώσεις ειρήνη στις ψυχικές σου δυνάμεις.
Το κυριώτερο πράγμα στην ζωή είναι να εμφορείσαι από τον ζήλο τής προς αλλήλους αγάπης και να μη κρίνεις κανένα. Ο καθένας θα δώσει λόγο στον Θεό για τον εαυτό του· κι εσύ να κοιτάζεις μέσα σου και να φυλάγεσαι από την κακία.
«Τον (γάρ) μη γνόντα αμαρτίαν (τούτο ειπώθηκε για το Χριστό) υπέρ Ημών αμαρτίαν εποίησεν, ίνα ημείς γενώμεθα δικαιοσύνη Θεού εν αυτῷ» (Β´ Κορ. ε´ 21). Ύστερα απ’ αυτό, εσύ είσαι πού θα ντραπείς να εξομολογηθείς οποιασδήποτε αμαρτία ή να δεχτείς την κατηγορία για αμαρτία πού δεν διέπραξες; Αν ο ίδιος ο Υιός τού Θεού κατηγορήθηκε για αμαρτία για χάρη μας, μολονότι ήτανε αναμάρτητος, τότε κι εσύ πρέπει να δεχτείς την κατηγορία για όλες σου τις αμαρτίες με πραότητα και αγάπη, γιατί εσύ στην πραγματικότητα είσαι ένοχος σε σχέση μ’ όλες τις αμαρτίες. Και για όποιες δεν είσαι ένοχος, να δέχεσαι την κατηγορία από ταπεινοφροσύνη.
Χάρη στην πίστη μας και μόνο μετακινούνται όρη, πού βαραίνουν την καρδιά μας, δηλαδή οι πιο μεγάλες και οι πιο βαριές αμαρτίες. Όταν οι Χριστιανοί κατά την μετάνοια και την εξομολόγηση απαλλαγούν από το φορτίο των αμαρτιών, μερικές φορές λέγουν: «Δόξα τω Θεώ· έπεσε ολόκληρο βουνό από τούς ώμους μου!».
