Πατριαρχείο Ιεροσολύμων: Σε έντονη αντίδραση προχώρησε το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, σε συνεργασία με άλλους Πατριάρχες και ηγέτες Εκκλησιών, καταδικάζοντας την ψήφιση του νέου νόμου από το Κοινοβούλιο της Ουκρανίας στις 20 Αυγούστου 2023, ο οποίος προβλέπει την απαγόρευση των λατρευτικών δραστηριοτήτων της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (UOC).
Του Γιάννη Παπανικολάου – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Ο νέος νόμος, που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο εντός όσο και εκτός της Ουκρανίας, θεωρείται από πολλούς ως άμεση παρέμβαση στο δικαίωμα θρησκευτικής ελευθερίας και στη λειτουργία των Ορθόδοξων Εκκλησιών στη χώρα.
Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, επικαλούμενο τα λόγια του Αγίου Παύλου στην Πρώτη Επιστολή προς Κορινθίους «Αν και είμαστε πολλοί, είμαστε ένα σώμα», τόνισε τη σημασία της ενότητας της Εκκλησίας, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε τέτοια απόπειρα περιορισμού της θρησκευτικής ελευθερίας αποτελεί πλήγμα για την ενότητα και την πνευματική αυτονομία των Ορθόδοξων Εκκλησιών. Η Εκκλησία, όπως σημείωσαν οι εκπρόσωποί της, καλείται να παραμείνει ενωμένη παρά τις πολιτικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα μέλη της σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία, που βρίσκεται σε μια περίπλοκη κατάσταση μετά την ανεξαρτησία της Ουκρανίας και την ίδρυση της Αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας (OCU), έχει έρθει αντιμέτωπη με αυξημένες πιέσεις από το κράτος. Ο νέος νόμος φαίνεται να στοχεύει άμεσα τις εκκλησίες και τις κοινότητες που παραμένουν πιστές στο Πατριαρχείο της Μόσχας, το οποίο θεωρείται από την ουκρανική κυβέρνηση ως εργαλείο ρωσικής επιρροής, ιδίως μετά τη στρατιωτική σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας.
Ωστόσο, το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, όπως και άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες, τονίζουν ότι τέτοιες ενέργειες υπονομεύουν τη θρησκευτική ελευθερία και παραβιάζουν τις αρχές της Εκκλησίας. Η καταδίκη του νόμου από πολλούς Πατριάρχες υπογραμμίζει τη βαθιά ανησυχία που προκαλεί η διαφαινόμενη πολιτική παρέμβαση στην εκκλησιαστική ζωή και το δικαίωμα των πιστών να ασκούν ελεύθερα τη θρησκεία τους χωρίς κρατικές παρεμβάσεις.
Το κάλεσμα για ενότητα, όπως εκφράστηκε από το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων, έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης τόσο στην Ουκρανία όσο και στις σχέσεις μεταξύ των Ορθόδοξων Εκκλησιών παγκοσμίως. Το Πατριαρχείο, υπενθυμίζοντας τον ιερό ρόλο της Εκκλησίας να παραμένει ενωμένη και ανεξάρτητη από πολιτικές επιρροές, τονίζει την ανάγκη για διάλογο και πνευματική συνεργασία.
Από την άλλη πλευρά, η ουκρανική κυβέρνηση υπερασπίζεται τον νέο νόμο ως απαραίτητο μέτρο για την προστασία της εθνικής ασφάλειας, επικαλούμενη τη σύνδεση της UOC με τη Ρωσία, μια χώρα που βρίσκεται σε πόλεμο με την Ουκρανία. Η κυβέρνηση της Ουκρανίας θεωρεί την OCU, που αναγνωρίστηκε ως αυτοκέφαλη Εκκλησία το 2018, ως την επίσημη Ορθόδοξη Εκκλησία της χώρας, ενώ η UOC αντιμετωπίζεται με καχυποψία λόγω των ιστορικών της δεσμών με τη Ρωσία.
Παρά τη δικαιολογία της κυβέρνησης, οι επικριτές του νόμου τονίζουν ότι παραβιάζει τα θεμελιώδη δικαιώματα των πιστών και θέτει σε κίνδυνο τη θρησκευτική ειρήνη στην Ουκρανία. Η σύγκρουση μεταξύ πολιτικής και θρησκείας, που επιτείνεται από τον πόλεμο, έχει δημιουργήσει ένα βαθύ χάσμα εντός της ουκρανικής κοινωνίας, με την Εκκλησία να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Η στάση του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων και των άλλων Εκκλησιών δείχνει ότι η διεθνής Ορθόδοξη κοινότητα αντιμετωπίζει το ζήτημα ως κρίσιμη πρόκληση για την ενότητα και την πνευματική ακεραιότητα της Εκκλησίας. Ο διάλογος μεταξύ των Εκκλησιών και των πολιτικών αρχών παραμένει απαραίτητος, καθώς η θρησκευτική ελευθερία αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους κάθε δημοκρατικής κοινωνίας.
Η συνέχεια των εξελίξεων στην Ουκρανία θα καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθεί η σχέση Εκκλησίας και κράτους, ενώ η παγκόσμια Ορθοδοξία παρακολουθεί στενά το ζήτημα, προσπαθώντας να διατηρήσει την ενότητα και το δικαίωμα στην ελεύθερη θρησκευτική έκφραση.
