Συνέντευξη στον ΓΙΩΡΓΟ ΚΙΟΥΣΗ
«Δεν μου αρέσει να μιλώ για τη μάνα μου. Η Χάλκη είναι η δεύτερή μου μάνα και προτιμώ να την κρύβω μέσα στην καρδιά μου και όχι να τη διαφημίζω. Η επαναλειτουργία της Σχολής δεν είναι ούτε θέμα θρησκευτικής ελευθερίας ούτε θέμα ανθρώπινων δικαιωμάτων.
«Δεν μου αρέσει να μιλώ για τη μάνα μου. Η Χάλκη είναι η δεύτερή μου μάνα και προτιμώ να την κρύβω μέσα στην καρδιά μου και όχι να τη διαφημίζω». Λόγια του μητροπολίτη Μύρων Λυκίας, Χρυσοστόμου, με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του «Χρεωστική ιστορική ανασκόπηση για την Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης» των εκδόσεων Μύρων-Ιστός, της Πόλης «Δεν μου αρέσει να μιλώ για τη μάνα μου. Η Χάλκη είναι η δεύτερή μου μάνα και προτιμώ να την κρύβω μέσα στην καρδιά μου και όχι να τη διαφημίζω». Λόγια του μητροπολίτη Μύρων Λυκίας, Χρυσοστόμου, με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του «Χρεωστική ιστορική ανασκόπηση για την Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης» των εκδόσεων Μύρων-Ιστός, της Πόλης
Είναι θέμα ανθρωπιάς και δικαιοσύνης, δικαίωμα ζωής και δράσης». Λόγια του μητροπολίτη Μύρων Λυκίας, Χρυσοστόμου, με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του «Χρεωστική ιστορική ανασκόπηση για την Ιερά Θεολογική Σχολή της Χάλκης» των εκδόσεων Μύρων-Ιστός, της Πόλης, που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 19 Ιανουαρίου και ώρα 11.00 στην αίθουσα του Συλλόγου Ιμβρίων (Ελ. Βενιζέλου 80, Νέα Σμύρνη).
Θα μιλήσουν οι Νικόλαος Ξεξάκης, ομότιμος καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιωάννης Κτιστάκης, λέκτορας της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θράκης και επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου του Βοσπόρου (νομικός σύμβουλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου), Ολγα Μπουντάλα-Καμπούρη, φιλόλογος καθηγήτρια.
* Σεβασμιότατε, ως μητροπολίτης Λυκίας, ο Αγιος Νικόλαος είναι το τρίτο σε σπουδαιότητα βυζαντινό κτίσμα της Ανατολίας;
– Σωστά! Ετσι λένε, είναι το τρίτο σε σειρά προσοδοφόρο βυζαντινό κτίσμα στη Μικρά Ασία. Μην ξεχνάμε ότι τα Μύρα και η γύρω περιοχή συντηρούνται από το προσκύνημα και τα κηπευτικά, λαχανικά και φρούτα! Εκατομμύρια τουριστών και ιδίως Ρώσων ορθοδόξων μεταβαίνουν στα Μύρα και στο Νότο της Τουρκίας (Αττάλεια και λοιπά), συνδυάζοντες το τερπνόν (τουρισμός και διακοπές) μετά του ωφελίμου (προσκύνημα). Κάποιος μου είπε ότι εφέτος το Μουσείο-Εκκλησία του Αγίου Νικολάου στα Μύρα ήταν το τρίτο στη σειρά σε έσοδα σε όλη την Τουρκία. Καταλαβαίνετε λοιπόν τη σημασία του Αγίου Νικολάου για το Νότο της Τουρκίας.
* Η καταγωγή σας από τα Αγρίδια Ιμβρου;
– Αισθάνομαι υπερήφανος να αποκαλούμαι Αγριδιανός και Ιμβριος. Γεννήθηκα παραμονή του Αγίου Παντελεήμονος στις 26 Ιουλίου του 1946 και έμεινα στο νησί μέχρι το 1964, αυτό ήρκεσε να με κάνει βέρο Ιμβριο.
* Πώς νιώθετε που επαναλειτουργεί Δημοτικό σχολείο στο νησί;
– Χαρμολύπη. Και τα δύο μαζί και συνάμα! Γιατί θυμάμαι τα νιάτα μου. Μάθαμε Ελληνικά, και μάλιστα καλά, με χίλιες δυο δυσκολίες και κινδύνους! Τα ίδια και σήμερα, ύστερα από 45 χρόνια απαγόρευσης της μητρικής μας γλώσσας. Δόξα τω Θεώ, όμως, επιβιώνουμε σαν ράτσα πεισματάρηδων. Αυτό θα σας το έλεγε ο κάθε Ιμβριος – και δεν είναι προσωπικός συναισθηματισμός. Τι να γίνει; Είμαστε λίγο τοπικιστές, αυτό μας βοηθεί να επιβιώνουμε…
* Μπορεί το νησί να γίνει γέφυρα φιλίας ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία;
– Γιατί όχι; Φτάνει να το θέλουν οι άνθρωποι. Οι άνθρωποι συνήθως φταίνε και όχι το νησί. Με το να λέγω οι άνθρωποι δεν εννοώ βεβαίως τους συμπατριώτες μου Ρωμιούς…
* Οι λυκειακές σας σπουδές ήταν στη Θεολογική της Χάλκης;
– Οχι μόνο τις λυκειακές σπουδές, αλλά και μέχρι τρίτη Θεολογίας (τρίτο έτος πανεπιστημιακό), στο τέταρτο και τελευταίο έτος ήμουν, όταν την κλείσανε τη Χάλκη, εννοώ το Τμήμα Θεολογίας στη Χάλκη. Πέρασαν 8 ολόκληρα χρόνια στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, ίσως τα καλύτερα της ζωής μου. Πώς να μην την αγαπώ; Αφού με αγκάλιασε περισσότερο από τη φυσική μου μάνα. Ο,τι έχω και δεν έχω το χρεωστώ στη Χάλκη. Αν έγινα κάτι στη ζωή μου, το χρεωστώ στο σχολείο και στην Εκκλησία. Εκείνη με μόρφωσε, με έστειλε στην Ευρώπη και ολοκληρώθηκα. Εγώ έβαλα μόνο τον κόπο.
* Τι θυμάστε από τη μαθητεία σας εκεί;
– Μόνο καλές εντυπώσεις και ανθρωπιά καθηγητών και φοιτητών. Υπήρχαν και μερικές δυσκολίες, στα τουρκικά ιδίως μαθήματα. Στη Θεολογική Σχολή δεν σπούδαζε κανείς μόνο Θεολογία και γράμματα, αλλά βίωνε και ετοιμαζόταν και για τη ζωή. Σπάνια συνέβαινε το αντίθετο στους αποφοίτους της Θεολογικής Σχολής ή ακόμα και σε αυτούς που έτυχε να περάσουν από εκεί και να γευθούν την περίφημη φασολάδα της!
* Δώστε μας ένα σύντομο ιστορικό της Σχολής; Ιδρύθηκε από τον Πατριάρχη Φώτιο Α’ της Κωνσταντινούπολης;
– Πώς μπορώ με δύο λέξεις να κάμω το ιστορικό μιας υπεραιωνόβιας Σχολής, ιστορίας πέραν των 150 χρόνων και τόσο πλούσιας σε απόδοση και πνευματικούς καρπούς; Δύσκολα συναντά κανείς πρόμοιες καταστάσεις σ’ αυτή τη ζωή. Για να αποκτήσει κανείς ιστορικό της Σχολής της Χάλκης, το λιγότερο πρέπει να διαβάσει το ανά χείρας έργο μου!
* Το 1971 η Σχολή έκλεισε, εξαιτίας ενός τουρκικού νόμου που απαγόρευε τη λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων;
– Η Σχολή το 1971 δεν έκλεισε, αλλά την έκλεισαν οι στρατιωτικοί, το κατεστημένο της χώρας, με μια απλή εντολή του Συνταγματικού Δικαστηρίου, τελείως αβάσιμη, και μόνο λόγω μίσους και αντιπάθειας προς ό,τι το ξένο γι’ αυτούς, δηλαδή προς ό,τι το καλό και σωστό! Αλλωστε, όλα τα άλλα ιδιωτικά πανεπιστήμια ξαναλειτούργησαν, η Θεολογική Σχολή όμως παραμένει κλειστή μέχρι σήμερα. Εκτοτε, η Μητέρα Εκκλησία, με επικεφαλής τον σημερινό προκαθήμενό της, χιλιάκις προσεπάθησε να ξεπεράσει το σκόπελο, αλλά -μέχρι στιγμής και παρά τις υποσχέσεις- παραμένει η Σχολή μας κλειστή.
* Σε ποια επιχειρήματα στηρίζετε την αναγκαιότητα να ξανανοίξει;
– Δεν χρειάζονται άλλα επιχειρήματα! Είναι θέμα Δικαιοσύνης. Ρίξτε μια ματιά στις ανάγκες της Εκκλησίας, και στην Τουρκία και σε όλο τον κόσμο, και θα καταλάβετε γιατί το Πατριαρχείο διαρκώς επιμένει στην επαναλειτουργία της Χάλκης. Οι παλαιότεροι ομογάλακτοι αδελφοί μας απέρχονται από τον κόσμο τούτο και η Εκκλησία δυσκολεύεται να βρει αντικαταστάτες που θα φέρουν το πνεύμα της Μητέρας Εκκλησίας. Το πνεύμα τούτο μας το δώριζε μόνο η Χάλκη, χωρίς να θέλω να υποτιμήσω την αξία των άλλων ορθοδόξων Θεολογικών Σχολών.
* Για ποιους λόγους είναι διστακτική η Τουρκία;
– Δεν ξέρω για ποιους δικούς τους λόγους είναι διστακτικοί οι Τούρκοι. Ρίξτε όμως μια ματιά στην Ιστορία. Συνήθως, για ό,τι δεν τους συμφέρει, στρεψοδικούν. Κάθε φορά που γίνεται λόγος για τη Χάλκη βρίσκουν ή μάλλον φαντάζονται και κάτι το διαφορετικό. Το θέμα όμως δεν είναι ούτε πολιτικό ούτε έχει σχέση με τη Λωζάννη, αλλά είναι μόνο μορφωτικό και θέμα επιβίωσης για εμάς.
* Πιστεύετε πως, εάν δεν λειτουργήσει ως χώρος λατρείας το «Φετιχιέ Τζαμί» στην Αθήνα, δεν θα ανοίξει η Χάλκη;
– Ετερον εκάτερον! Δεν πρέπει να μπερδεύονται το ένα με το άλλο! Διαφορετικά, καταντούμε στο σκεπτικό «ό,τι μπορέσουμε και αρπάξουμε». Ετσι λέχθηκε τελευταία από υπεύθυνα κυβερνητικά στόματα στη χώρα που ζούμε.
* Τι σας κάνει να αισιοδοξείτε πως δεν θα χαθεί από την Τουρκία ο ελληνορθόδοξος πληθυσμός;
– Η πίστη μου στον Θεό που κατευθύνει τη ζωή και την Ιστορία. Πιστεύω απόλυτα ότι αξίζουμε να επιζήσουμε για το καλό των ανθρώπων και του πολιτισμού. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι πρόγονοί μας έζησαν δυσκολότερες καταστάσεις. Δεν σας πείθει αυτό;
* Η εγκάρδια εμφάνιση Νταβούτογλου στο Σύνδεσμο Ιμβρίων, ως «θείος Αχμέτ» από την Τουρκία, σας πείθει;
– Οχι, δεν με πείθει κανείς «θείος», είτε Αχμέτ λέγεται είτε οτιδήποτε άλλο όνομα φέρει! Αυτοί κάμουν τη δουλειά τους, ενώ εγώ είμαι κληρικός και μάλιστα θεολόγος και πιστεύω στον Θεό της Δικαιοσύνης. Συνηθίσαμε στα παχιά λόγια, εμείς όμως χρειαζόμαστε πράξεις…
