Επιμέλεια: Γιάννης Παπανικολάου- Φωτορεπορτάζ: Νίκος Παπαχρήστου
Σε μία τελετή υψηλού συμβολισμού για την Εκκλησία, την Παιδεία και την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος αναγορεύτηκε Επίτιμος Καθηγητής του Τμήματος Περιβάλλοντος της Σχολής Περιβάλλοντος του Ιονίου Πανεπιστημίου.
Η επίσημη τελετή πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 26 Ιουνίου 2026, στην Πατριαρχική Αστική Σχολή Μαρασλή στο Φανάρι, κατόπιν ομόφωνης απόφασης της Συγκλήτου του Ιονίου Πανεπιστημίου. Παράλληλα, στον Παναγιώτατο απονεμήθηκε από τον Δήμο Ζακύνθου ειδική τιμητική διάκριση με τον τίτλο «Υψηλός Προστάτης των Ζακυνθινών Γραμμάτων και του Περιβάλλοντος».
Η διάκριση αυτή έρχεται να επισφραγίσει μία πολύχρονη πορεία του Οικουμενικού Πατριάρχη στον χώρο της οικολογικής ευαισθητοποίησης, της θεολογικής προσέγγισης της δημιουργίας και της διεθνούς ανάδειξης της ευθύνης του ανθρώπου απέναντι στο φυσικό περιβάλλον. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος έχει συνδεθεί διεθνώς με την έννοια της «πράσινης πατριαρχίας», καθώς το Οικουμενικό Πατριαρχείο υπήρξε από τους πρώτους εκκλησιαστικούς θεσμούς που ανέδειξαν το οικολογικό ζήτημα ως πνευματικό, ηθικό και κοινωνικό πρόβλημα.
Η τιμή από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και τον Δήμο Ζακύνθου
Στην τελετή παρέστησαν Ιεράρχες του Οικουμενικού Θρόνου, κληρικοί, μοναχοί, Άρχοντες Οφφικιάλιοι της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, μέλη της ελληνικής κυβέρνησης, εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στελέχη του Ιονίου Πανεπιστημίου, μέλη της ομογένειας και επισκέπτες από την Ελλάδα.
Χαιρετισμούς απηύθυναν οι Υφυπουργοί Παιδείας κ. Νικόλαος Παπαϊωάννου και Ανάπτυξης κ. Σταύρος Καλαφάτης, ενώ ο Δήμαρχος Ζακύνθου κ. Γεώργιος Στασινόπουλος προσφώνησε τον Παναγιώτατο και του απένειμε την τιμητική διάκριση του Δήμου.
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης, στην αντιφώνησή του προς τον Δήμο Ζακύνθου, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του για την τιμή και υπογράμμισε τον διαχρονικό ρόλο του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην παιδεία και τον πολιτισμό του Γένους.
Όπως τόνισε χαρακτηριστικά:
«Ο ύπατος θεσμός του Γένους, τον οποίον διακονούμεν επί τριακονταπενταετίαν όλην, υπήρξε προστάτης της παιδείας, της κατά Χριστόν αλλά και της θύραθεν».
«Τρίτος παγκόσμιος πόλεμος κατά της φύσεως»
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η πατριαρχική ομιλία κατά την αναγόρευσή του σε Επίτιμο Καθηγητή. Ο Παναγιώτατος μίλησε με σαφήνεια για την οικολογική κρίση, την οποία περιέγραψε ως μία από τις μεγαλύτερες απειλές της εποχής μας.
Με λόγο αιχμηρό και θεολογικά τεκμηριωμένο ανέφερε:
«Αναμφιβόλως, το φυσικόν περιβάλλον απειλείται εις την εποχήν μας όσον ποτέ άλλοτε κατά το παρελθόν. Διεξάγεται σήμερα “ένας τρίτος παγκόσμιος πόλεμος κατά της φύσεως”».
Ο Πατριάρχης δεν περιορίστηκε σε γενικές διαπιστώσεις. Αναφέρθηκε στη ραγδαία μείωση της βιοποικιλότητας, στην αποψίλωση των δασών, στη ρύπανση της ατμόσφαιρας και των θαλασσών, στις καταστροφικές πυρκαγιές και πλημμύρες, τονίζοντας ότι η κλιματική κρίση δεν αποτελεί μελλοντικό σενάριο, αλλά επώδυνη πραγματικότητα.
Η οικολογία ως θεολογία της δημιουργίας
Κεντρικό σημείο της ομιλίας του ήταν η θέση ότι η οικολογική ευαισθησία της Ορθόδοξης Εκκλησίας δεν προέκυψε απλώς ως αντίδραση στη σύγχρονη κρίση, αλλά πηγάζει από την ίδια την ταυτότητά της.
Ο Παναγιώτατος υπενθύμισε ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ήδη από το 1989, με Πατριαρχική και Συνοδική Εγκύκλιο, καθιέρωσε την 1η Σεπτεμβρίου ως ημέρα προσευχής υπέρ της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος.
Από τότε, όπως σημείωσε, η Κωνσταντινουπολίτιδα Εκκλησία πρωτοστατεί σε διεθνείς οικολογικές πρωτοβουλίες, συνέδρια, συμπόσια, διαλέξεις, εκδόσεις και διακηρύξεις, αναδεικνύοντας το ευχαριστιακό και ασκητικό ήθος της Ορθοδοξίας ως απάντηση στην οικολογική κρίση.
Στο πιο δυνατό σημείο της ομιλίας του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης είπε :
«Η εκκλησιαστική ζωή είναι “βιωμένη οικολογία”, έμπρακτος φροντίς διά το περιβάλλον, νίκη εναντίον όλων των δυνάμεων εκ των οποίων πηγάζουν αι οικοκαταστροφικαί τάσεις. Ο πολιτισμός της Ορθοδοξίας είναι οίκοθεν οικοφιλικός».
Πίστη και επιστήμη δεν είναι αντίπαλοι
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος στάθηκε ιδιαίτερα και στη σχέση πίστης και επιστήμης, απορρίπτοντας την αντίληψη ότι οι δύο αυτοί χώροι βρίσκονται σε σύγκρουση.
Απευθυνόμενος στους εκπροσώπους του Ιονίου Πανεπιστημίου, σημείωσε ότι η επιστήμη αποτελεί μεγάλη δύναμη της εποχής μας, αλλά δεν μπορεί μόνη της να δώσει απαντήσεις στα μεγάλα υπαρξιακά και κοινωνικά προβλήματα του ανθρώπου.
Όπως ανέφερε:
«Κρίνομεν ως άτοπον και αλυσιτελή κάθε προσέγγισιν πίστεως και επιστήμης ως αντιπάλων δυνάμεων. Πρόκειται, κατ’ ουσίαν, περί συνεργών εις την διακονίαν του ανθρώπου».
Με τη φράση αυτή ο Οικουμενικός Πατριάρχης έδωσε το βαθύτερο θεολογικό και ανθρωπολογικό νόημα της τιμητικής αναγόρευσης. Η Εκκλησία, η επιστήμη και η παιδεία μπορούν να συναντηθούν δημιουργικά όταν υπηρετούν τον άνθρωπο, την ειρήνη, την αλήθεια και την προστασία της δημιουργίας.
Ένα μήνυμα προς την ανθρωπότητα
Η αναγόρευση του Οικουμενικού Πατριάρχη σε Επίτιμο Καθηγητή του Ιονίου Πανεπιστημίου δεν αποτελεί μόνο πανεπιστημιακή τιμή. Αποτελεί αναγνώριση της μακρόχρονης πατριαρχικής διακονίας υπέρ της δημιουργίας, της οικολογικής ευθύνης και της πνευματικής αφύπνισης του σύγχρονου ανθρώπου.
Ο Παναγιώτατος, κατακλείοντας, ευχαρίστησε τη Σύγκλητο και την πανεπιστημιακή κοινότητα για την απονομή του τίτλου και απηύθυνε την ευλογία της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας σε όλους τους παρισταμένους.
Η τελετή στο Φανάρι ανέδειξε για ακόμη μία φορά ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν περιορίζεται στα στενά εκκλησιαστικά όρια, αλλά διαλέγεται με την επιστήμη, την κοινωνία και τα μεγάλα προβλήματα της εποχής. Και στο κέντρο αυτού του διαλόγου βρίσκεται η θεμελιώδης αλήθεια ότι η προστασία της φύσης δεν είναι μόδα ούτε ιδεολογία, αλλά πράξη ευθύνης, μετάνοιας και σεβασμού προς τον Θεό και την κτίση Του.
