ΑΙΓΑΙΟ: Κλιμακώνει η Τουρκία για τα θαλάσσια πάρκα: Απειλές, χάρτες και “απάντηση” με νέα de facto-Η δημιουργία των θαλάσσιων πάρκων σε Ιόνιο και Νότιες Κυκλάδες από την ελληνική κυβέρνηση αποτέλεσε καθαρή πράξη κυριαρχίας, την οποία η Άγκυρα έσπευσε να καταγγείλει ως «μονομερή ενέργεια».
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Στο επίκεντρο των τουρκικών αντιδράσεων βρέθηκε η ένταξη της Κινάρου, των Λεβίθων και των βραχονησίδων Μαύρα και Γλάρος στο θαλάσσιο πάρκο των Νοτίων Κυκλάδων, περιοχές που η Τουρκία χαρακτηρίζει ανοιχτά «γκρίζες ζώνες».
Η επιλογή της Αθήνας να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα μέσω περιβαλλοντικής πολιτικής αποτελεί νέα στρατηγική προσέγγιση. Όπως τόνισαν πηγές του Υπουργείου Περιβάλλοντος, οι νησίδες εντάχθηκαν με επιστημονικά και περιβαλλοντικά κριτήρια, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα.
Η κίνηση αυτή έχει ξεκάθαρα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά. Όπως ανέφεραν κυβερνητικές πηγές στο telegraphmanews.gr, «αν εξαιρούσαμε τις συγκεκριμένες νησίδες, θα ήταν σαν να αποδεχόμασταν τις τουρκικές διεκδικήσεις».
Άγκυρα: “Δεν θα αποδεχθούμε καμία ελληνική τετελεσμένη πράξη”
Η πρώτη αντίδραση ήρθε από το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο με έντονη ανακοίνωση επιτέθηκε στην Αθήνα, κάνοντας λόγο για παραβίαση της Διακήρυξης των Αθηνών. Η Τουρκία επιμένει ότι η Ελλάδα εκμεταλλεύεται την περιβαλλοντική προστασία ως όχημα για να μεταβάλει την ισορροπία στο Αιγαίο.
«Καμία ενέργεια της Ελλάδας δεν θα έχει νομικό αποτέλεσμα σε γεωγραφικούς σχηματισμούς των οποίων η κυριαρχία δεν έχει μεταβιβαστεί βάσει διεθνών συνθηκών», αναφέρεται στην ανακοίνωση, εννοώντας ευθέως τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και το κρατικό πρακτορείο Anadolu, το οποίο με εκτενές ρεπορτάζ επικαλείται «αρμόδιες πηγές» που προαναγγέλλουν την αντίδραση της Τουρκίας μέσω δημιουργίας δικών της θαλάσσιων πάρκων. Όπως χαρακτηριστικά γράφει, «η Ελλάδα προσπαθεί να διαμορφώσει de facto πραγματικότητα στο Αιγαίο, κάτι που δεν θα μείνει αναπάντητο».
Reuters: “Η Τουρκία θεωρεί ότι παραβιάζεται το status quo”
Σύμφωνα με το Reuters, το οποίο κάλυψε το θέμα με τίτλο «Greece’s marine parks stir Turkish anger», η Άγκυρα ερμηνεύει την ελληνική πρωτοβουλία ως άμεση πρόκληση. Σε σχόλιο διπλωματικού αναλυτή, επισημαίνεται ότι «η Τουρκία θα επιδιώξει να ισορροπήσει την ελληνική κίνηση είτε μέσω ναυτικών γυμνασίων, είτε με την παρουσίαση του δικού της σχεδίου για “οικολογική προστασία” στα ίδια ύδατα».
Η Ελλάδα πάντως διαμηνύει ότι κινείται απολύτως εντός του Διεθνούς Δικαίου και αρνείται ότι πρόκειται για κίνηση “τετελεσμένων”. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών τονίζει πως «η κυριαρχία της χώρας στα συγκεκριμένα εδάφη είναι πλήρως κατοχυρωμένη από διεθνείς συνθήκες και δεν προσφέρεται για επαναδιαπραγμάτευση».
Διπλό μήνυμα της Αθήνας: Οικολογία και αποτροπή
Η Αθήνα επιχειρεί να θωρακίσει τις εθνικές θέσεις με νέου τύπου “ήπια ισχύ”. Η δημιουργία θαλάσσιων πάρκων, όπως επισημαίνει διπλωματικός σύμβουλος της κυβέρνησης, «δεν στοχεύει μόνο στην περιβαλλοντική προστασία, αλλά και στην ενίσχυση της εθνικής στρατηγικής έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων».
Παράλληλα, ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της στήριξης προγραμμάτων βιοποικιλότητας όπως το LIFE Programme, ενισχύει την ευρωπαϊκή διάσταση της ελληνικής στρατηγικής. Ουσιαστικά, η Ελλάδα επιδιώκει να “ευρωπαϊκοποιήσει” το ζήτημα, μετατρέποντας το σε ευρωπαϊκή πράξη εφαρμογής περιβαλλοντικού δικαίου και όχι σε ελληνοτουρκική διαφορά.
Προετοιμασίες της Τουρκίας για κλιμάκωση
Οι πληροφορίες από την Άγκυρα δείχνουν ότι εξετάζεται η επίσημη παρουσίαση χάρτη με τουρκικά θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο, σε περιοχές δυτικά της Μαρμαρίδας και νότια της Σμύρνης, σε άμεση αντίδραση στις ελληνικές κινήσεις. Πηγές της τουρκικής προεδρίας φέρονται να εισηγούνται τη συμπερίληψη ελληνικών βραχονησίδων στις περιοχές προστασίας.
Διαρροές στα τουρκικά ΜΜΕ κάνουν λόγο για προτάσεις που περιλαμβάνουν τα Ίμια και τα δυτικά παράλια της Χίου, ενώ προβλέπεται και ρητορική ενίσχυση περί «διατάραξης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας» από την ελληνική πλευρά.
Η επόμενη φάση: Κρίσιμες εβδομάδες στο Αιγαίο
Η Ελλάδα δηλώνει ότι δεν πρόκειται να υπαναχωρήσει. Ωστόσο, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία. Ήδη το Associated Press, σε σημερινή ανταπόκριση από τις Βρυξέλλες, αναφέρει ότι η κίνηση της Αθήνας έχει “πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης”, καθώς ενεργοποιεί μηχανισμούς διπλωματικής πίεσης αλλά και περιβαλλοντικής πολιτικής.
Ο Σεπτέμβριος θεωρείται κομβικός: η Τουρκία φέρεται να έχει προγραμματίσει παρουσίαση των δικών της πάρκων στον ΟΗΕ, ως αντίβαρο στο ελληνικό σχέδιο. Αν σε αυτά εμπεριέχονται ελληνικές νησίδες, τότε η κρίση μπορεί να αναζωπυρωθεί.
