Τουρκία: Νέο κύκλο έντασης στα ελληνοτουρκικά επιχειρεί να ανοίξει η Άγκυρα, με τουρκικά μέσα ενημέρωσης να υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα αναπτύσσει ισραηλινά πυραυλικά συστήματα στα νησιά του Αιγαίου, τα οποία δήθεν «στοχεύουν την Τουρκία».
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Ανώτερη διπλωματική πηγή, μιλώντας στο vimaorthodoxias.gr, χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας δημιουργίας εντυπώσεων ενόψει της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα διατηρεί αναφαίρετο δικαίωμα άμυνας απέναντι σε πραγματικές και διαρκώς διατυπωμένες απειλές.
Η νέα τουρκική επίθεση εκδηλώνεται λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελόριζο και τις δηλώσεις του ότι η Ελλάδα επιδιώκει τον διάλογο, χωρίς όμως να δέχεται απειλές ή υποδείξεις για την άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.
Τουρκικοί χάρτες με 16 ελληνικά νησιά
Σε τηλεοπτικές εκπομπές της γειτονικής χώρας παρουσιάστηκαν χάρτες του Αιγαίου, στους οποίους καταγράφονταν η Σαμοθράκη, η Λήμνος, η Λέσβος, η Χίος, τα Ψαρά, η Σάμος, η Ικαρία, η Πάτμος, η Λέρος, η Κάλυμνος, η Κως, η Τήλος, η Κάρπαθος, η Ρόδος, η Σύμη και το Καστελόριζο.
Τούρκοι σχολιαστές επανέφεραν τον ισχυρισμό ότι τα συγκεκριμένα νησιά πρέπει να είναι αποστρατιωτικοποιημένα, επικαλούμενοι τη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 και τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947.
Η ελληνική πλευρά απορρίπτει διαχρονικά την τουρκική ερμηνεία. Η Αθήνα επισημαίνει ότι το καθεστώς των νησιών δεν είναι ενιαίο, αλλά διέπεται από διαφορετικές διεθνείς ρυθμίσεις. Για τη Λήμνο και τη Σαμοθράκη, η Ελλάδα θεωρεί ότι οι σχετικοί περιορισμοί καταργήθηκαν με τη Σύμβαση του Μοντρέ το 1936, ενώ για τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου η Λωζάννη δεν προβλέπει πλήρη αποστρατιωτικοποίηση.
Σε ό,τι αφορά τα Δωδεκάνησα, η Αθήνα επικαλείται, πέραν του γεγονότος ότι η Τουρκία δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη των Παρισίων, και το δικαίωμα νόμιμης άμυνας του άρθρου 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ. Απέναντι από τα ελληνικά νησιά παραμένει ανεπτυγμένη η τουρκική Στρατιά του Αιγαίου, ενώ εξακολουθεί να ισχύει το casus belli της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης.
Τι ισχύει για τους Barak MX
Η πιο αιχμηρή αναφορά των τουρκικών μέσων αφορά την υποτιθέμενη ανάπτυξη ισραηλινών πυραύλων Barak MX στα ελληνικά νησιά. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη ελληνική ανακοίνωση που να επιβεβαιώνει συγκεκριμένες τοποθεσίες ανάπτυξης των συστημάτων.
Η Ελλάδα εξετάζει και προωθεί την ενίσχυση της πολυεπίπεδης αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής προστασίας της στο πλαίσιο της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Στον σχεδιασμό έχουν αναφερθεί ισραηλινής κατασκευής συστήματα Barak MX και Spyder, όμως άλλο πράγμα αποτελεί η προμήθεια ή αξιολόγηση ενός αμυντικού συστήματος και άλλο ο τουρκικός ισχυρισμός ότι πύραυλοι έχουν ήδη τοποθετηθεί «με κατεύθυνση προς την Τουρκία».
Διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι τα συστήματα αυτά έχουν πρωτίστως αμυντικό χαρακτήρα, καθώς σχεδιάστηκαν για την αντιμετώπιση αεροσκαφών, μη επανδρωμένων συστημάτων, πυραύλων cruise και άλλων εναέριων απειλών. Η παρουσία αμυντικών μέσων σε ελληνικό έδαφος δεν αποτελεί από μόνη της επιθετική ενέργεια.
«Η Τουρκία δεν μπορεί να απαιτεί να παραμένουν απροστάτευτα ελληνικά νησιά, όταν διατηρεί απέναντί τους έναν από τους μεγαλύτερους αποβατικούς στόλους της περιοχής και απειλεί επισήμως την Ελλάδα με πόλεμο», σημείωσε η ανώτερη διπλωματική πηγή στο vimaorthodoxias.gr.
Το Καστελόριζο στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδουν τα τουρκικά μέσα στο Καστελόριζο, λόγω της θέσης του στην Ανατολική Μεσόγειο και της επίδρασής του στην οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Τούρκοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι το νησί δεν μπορεί να διαθέτει πλήρη επήρεια σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα επειδή βρίσκεται κοντά στις τουρκικές ακτές.
Η ελληνική θέση παραμένει ότι όλα τα νησιά, ανεξαρτήτως μεγέθους, έχουν δικαίωμα σε αιγιαλίτιδα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, όπως προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας. Η ακριβής επήρειά τους αποτελεί ζήτημα οριοθέτησης και όχι λόγο εκ των προτέρων διαγραφής των δικαιωμάτων τους. Η Τουρκία, άλλωστε, δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Νέα ένταση προκάλεσαν και τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, ένα από τα οποία εμφανίζεται να περικλείει το Καστελόριζο, καθώς και οι επιθετικές αντιδράσεις στην πρόσφατη παρουσία Μητσοτάκη στο νησί, στη Ρω και στη Στρογγύλη.
Επίθεση της Hürriyet στον Νίκο Δένδια
Την ίδια ώρα, η Hürriyet εξαπέλυσε νέα επίθεση κατά του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια για τις αναφορές του στη Γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Με προκλητικό τίτλο περί «παραμυθιού της γενοκτονίας», η τουρκική εφημερίδα υιοθέτησε πλήρως την επίσημη γραμμή της Άγκυρας και επιχείρησε να αντιστρέψει τις ιστορικές ευθύνες.
Η επίθεση δεν θεωρείται άσχετη με τη συνολικότερη ένταση. Η Άγκυρα συνδέει πλέον το ιστορικό πεδίο, το καθεστώς των νησιών, τις θαλάσσιες ζώνες και την ελληνοϊσραηλινή συνεργασία σε ένα ενιαίο αφήγημα «περικύκλωσης» της Τουρκίας.
Η Αθήνα, σύμφωνα με την ίδια διπλωματική πηγή, θα συνεχίσει να απαντά με ψυχραιμία, ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος και προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο. Το επόμενο διπλωματικό ορόσημο είναι η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όπου εκτιμάται ότι η τουρκική πλευρά θα επιχειρήσει να επαναφέρει τις αξιώσεις της.
Το ζητούμενο για την Ελλάδα είναι να μην παρασυρθεί στη ρητορική ένταση, αλλά και να μην επιτρέψει την κανονικοποίηση παράλογων διεκδικήσεων. Ο διάλογος μπορεί να συνεχιστεί, όμως χωρίς εκπτώσεις στην κυριαρχία και χωρίς «γκρίζες ζώνες» πάνω σε ελληνικά νησιά.
