Η Θεία Λειτουργία είναι το πανηγύρι των ορθοδόξων χριστιανών. Συνήθως μιλάμε για πανηγύρια, όταν εορτάζουν Ναοί η αν συμπίπτουν επέτειοι η «κατέβασμα» κάποιας εικόνας! Στην περίπτωσι εορτάζοντος Ναού το πλέον ωφέλιμο και εποικοδομητικό είναι να τελεσθή μία κατανυκτική Λειτουργία και να ακουσθή ένα ζωντανό χριστοκεντρικό κήρυγμα. Γιατί;
αρχ/του Δανιήλ Αεράκη
Διότι την ημέρα αυτή προσέρχονται χριστιανοί πολύ περισσότεροι απ᾽ όσους προσέρχονται την Κυριακή η κάποια άλλη εορτή. Είναι μια ευκαιρία για καλή «εκμετάλλευσι». Κακή εκμετάλλευσις είναι τα πολλά κεριά που θα καταναλώση ο Ναός, η «αγιαστούρα», που δυστυχώς εξακολουθεί να στέκη στην πόρτα πολλών Ναών, τα μικρομάγαζα, που στήνονται ως «τσαντήρια» πέριξ του Ναού, που πουλάνε ακόμα και αισχρά περιοδικά! Καλή «εκμετάλλευσις» είναι το «ευκαίρως» (Β´ Τιμ. δ´ 2). Δηλαδή, στη συναγμένη κατά την γιορτή εκκλησία να μεταθή τόσο ελκυστικά η θεία Λειτουργία και τόσο αφυπνιστικά ο λόγος του Χριστού, ώστε να ωφεληθούν οι ψυχές, «υπέρ ων Χριστός απέθανεν» (Α´ Κορ. η´ 11).
· Στον εσπερινό και τη θεία Λειτουργία εορτάζοντος Ναού απαραίτητη είναι η παρουσία του οικείου επισκόπου. Αν είναι πολλοί οι εορτάζοντες Ναοί στην επαρχία του, αποστέλλει εκπρόσωπό του, κληρικό, που μπορεί με την ιεροπρέπεια και το θεολογικό του λόγο να οικοδόμηση τους προσερχόμενους. Στην κεντρική πάντως πανήγυρι ο επίσκοπος είναι απαραίτητος. Μόνο ο επίσκοπος, χωρίς άλλους επισκόπους! Και αυτό γιατί; Διότι είναι από τις μοναδικές ευκαιρίες, που ως ποιμένας θα έλθη σε άμεση επαφή με μεγάλο μέρος του ποιμνίου του. Υπήρξε επίσκοπος, ενάρετος και λόγιος, που δεν καλούσε κανένα άλλο επίσκοπο στην εορτή του πολιούχου της πόλεως η στην ονομαστική του εορτή. Και αυτό είναι το επιβεβλημένο. Ο καλός ποιμένας δεν αδιαφορεί για τα πρόβατά του, προκειμένου να ρίξη όλο το βάρος της προσοχής του στο πως θα υποδεχθή άλλους «τσοπάνηδες», στο πως θα τους βρη κατάλυμα, στο πως θα τους «ταίση», στο πως θα τους περιποιηθή. Το ποίμνιό του τον ενδιαφέρει, όχι οι άλλοι ποιμένες. Οι άλλοι ας μη φεύγουν από το κοπάδι τους.
· Το βλέπουμε αυτό σήμερα; Όχι. Έγινε κατεστημένο το λεγόμενο «πολυαρχιερατικό συλλείτουργο». Όχι ένας η δύο, αλλά δέκα και είκοσι και 30, κάποτε και 40 δεσποτάδες βλέπουμε να συλλειτουργούν. Με όλο το σεβασμό στην αρχιερωσύνη τους, ας μας επιτρέψουν μερικά απλά, αλλά βασικά ερωτήματα:
· Τι προσφέρει η παρουσία τόσων πολλών επισκόπων στην πανήγυρι ενός Ναού, η στα εγκαίνια ενός Ναού, η στην ονομαστική εορτή του επιχωρίου επισκόπου, η στη χειροτονία ενός νέου επισκόπου; Από πλευράς θεολογικής τίποτε! Από πλευράς λειτουργικής σχεδόν τίποτε. Ούτε μία εκφώνησι δεν προλαβαίνουν να πούν οι περισσότεροι. Από πλευράς «λαμπρότητας»; Ναί, προσφέρει την ευκαιρία να βγούν πολλές φωτογραφίες! Από πλευράς κοσμικότητας; Ναί! Από πλευράς επιδειξιομανίας; Ίσως ναί! Από πλευράς κουφότητας; Παρά λίγο, ναί!
· Τι ζημιώνει το πολυαρχιερατικό συλλείτουργο; Αποπροσανατολίζει τον οικείο επίσκοπο. Αντί να τιμά τον Άγιο του Ουρανού, αναγκάζεται να τιμήση τους «αγίους αρχιερείς» της γης! Αντί ν᾽ ασχολήται με την αληθινή ευπρέπεια του οίκου του Θεού, ασχολείται με τη φιλοξενία πολλών δεσποτάδων. Αντί να προβάλλη τον εορταζόμενο Άγιο ως παράδειγμα προς μίμησι, προσφωνεί και προβάλλει τους αρχιερείς! Αντί να έχη αγωνία για τις ψυχές, που του εμπιστεύθηκε ο Θεός, έχει αγωνία, αν θα περιποιηθή δεόντως τους φιλοξενουμένους επισκόπους!
· Τι σκανδαλίζει το λαό; Βλέποντας ο λαός το πολυαρχιερατικό συλλείτουργο σκανδαλίζεται από την πολυποίκιλη αρχιερατική ενδυμασία. Υπάρχουν βέβαια και οι «χαζούληδες», που μετράνε… μίτρες και τις συγκρίνουν από πλευράς σχήματος, ύψους, χρώματος, «πετραδιών»! Οι περισσότεροι όμως, απλοί και σοβαροί όντες, δεν κλονίζονται μεν από όσα μεγαλόπρεπα βλέπουν, αλλά έχοντας στο νού τους τον «Ερχόμενο», που θέλουν να υποδεχθούν, διερωτώνται: Άραγε θα ερχόταν μέσα στο Ναό με τέτοια αυτοκρατορική ενδυμασία ο όντως Μέγας Αρχιερέας; Ο Χριστός φυσικά και είναι ο Μέγας Αρχιερέας. Λειτουργεί στην Αγία Τράπεζα του Σταυρού. Στολή Του είναι το πανάγιο Αιμά Του!
Σκανδαλίζουν ακόμα το λαό τα συνεχή ταξίδια πολλών δεσποτάδων, για να δίνουν το «παρών» σ᾽όλα τα πανηγύρια, σ᾽ όλες τις ονομαστικές γιορτές αδελφών επισκόπων, σ᾽ όλες τις τοπικές επετείους. Σκανδαλίζεται ο λαός. Διερωτάται: Γιατί πολλοί ανώτατοι λειτουργοί της Εκκλησίας δεν κάθονται στην «εργασία» τους; Ποιος υπάλληλος έχει δικαίωμα ν᾽ απουσιάζη κάθε τόσο από την εργασία του; Το έργο του επισκόπου είναι η παραμονή του κοντά στο ποίμνιό του. Δεν είναι έργο του λειτουργού το έργο γυρολόγου από πανηγύρι σε πανηγύρι, από επέτειο σε επέτειο.
· Τι στοιχίζει ένα πολυαρχιερατικό συλλείτουργο; Έξοδα για διαμονή σε πολυτελή ξενοδοχεία! Έξοδα για πανευφρόσυνα γεύματα! Έξοδα για πανάκριβα δώρα! Έξοδα για σταυρούς και εγκόλπια! Έξοδα για αναμνηστικούς τόμους! Και προ παντός στοιχίζει στην ψυχή η ευτέλεια στις γλοιώδεις συνήθως προσφωνήσεις και αντιφωνήσεις.
· Οι Άγιοι δεν γνώριζαν πολυαρχιερατικά συλλείτουργα. Εξαίρεσις η περίπτωσις κάποιας Συνόδου. Ακόμα και για τη χειροτονία επισκόπου δεν εκαλούντο πολλοί, παρά 3 η 4 επίσκοποι συλλειτουργούντες. Τώρα βλέπεις ακόμα και σαράντα (40) επισκόπους σε μια χειροτονία! Αναφέρουμε την περίπτωσι των ευλαβών επισκόπων, που εξελέγησαν επί αρχιεπισκοπείας Ιερωνύμου του Α´ (Κοτσώνη). Στη χειροτονία π.χ. του μακαριστού πλέον Μητροπολίτου Φλωρίνης πατρός Αυγουστίνου (Καντιώτη) συγχοροστατούσαν τέσσερις Μητροπολίτες.
· Το πολυαρχιερατικό συλλείτουργο σε τίποτε δεν ωφελεί, ούτε κάτι αγιοπνευματικο προσθέτει στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας. Άλλο από το να κάνουν μία ιδιότυπη παρέλασι, βγαίνοντας κατά πρεσβεία αρχιερωσύνης από το ιερό Βήμα για τις καθωρισμένες θέσεις τους και από μία ευλογία του εκκλησιάσματος, που καθένας δίνει με τα δυό του χέρια, οι περισσότεροι δεν έχουν άλλη συμμετοχή στην όλη τελετουργική διαδικασία.
· Φυσικά δεν είναι όλοι οι σεβαστοί Μητροπολίτες «πολυαρχιερατικοί». Υπάρχουν και εκείνοι, που πράγματι είναι αφοσιωμένοι στον τόπο τους, στην επαρχία τους, στο ποίμνιό τους, στο εποικοδομητικό και καθοδηγητικό και αγιαστικό τους έργο. Υπάρχουν σεμνοί επίσκοποι, που αγρυπνούν στην ποίμνη τους, «ως λόγον αποδώσοντες» (Εβρ. ιγ´ 17).
