Οι δηλώσεις Τραμπ για τις κυρώσεις CAATSA, οι επιδιώξεις της Άγκυρας και οι ανησυχίες που διατυπώνουν ειδικοί για την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Οι πρόσφατες εξελίξεις γύρω από το πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών F-35 επαναφέρουν στο επίκεντρο ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι δημόσιες δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για πιθανή άρση των κυρώσεων CAATSA προς την Τουρκία και η επανέναρξη της συζήτησης για την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 δημιουργούν νέο γεωπολιτικό περιβάλλον, το οποίο παρακολουθεί στενά η Αθήνα.
Η Lockheed Martin συνεχίζει κανονικά την υλοποίηση του ελληνικού προγράμματος, ενώ οι συζητήσεις για την Τουρκία βρίσκονται ακόμη σε πολιτικό και θεσμικό επίπεδο, χωρίς να έχει ληφθεί οριστική απόφαση.
Οι επισημάνσεις του Δρ. Μηνά Λυριστή
Ο ερευνητής του Κέντρου Ανάλυσης Μεσανατολικής Πολιτικής (ΚΕΑΜΕΠ) και Junior Scholar του Strategy International Think Tank, Δρ. Μηνάς Λυριστής, υποστηρίζει ότι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα σηματοδότησε μια νέα φάση στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Όπως αναφέρει στην ανάλυσή του, οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί πιθανής άρσης των κυρώσεων και επανεξέτασης της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα στο πλαίσιο των ευρύτερων στρατηγικών της επιλογών.
Παράλληλα όμως υπενθυμίζει ότι εξακολουθούν να ισχύουν σοβαρά θεσμικά εμπόδια, καθώς η αμερικανική νομοθεσία συνδέει άμεσα οποιαδήποτε μεταβίβαση F-35 με την απομάκρυνση των ρωσικών πυραύλων S-400 από την Τουρκία.
Η ελληνική πορεία στο πρόγραμμα
Η Ελλάδα ακολούθησε διαφορετική διαδρομή. Μετά την έγκριση του αμερικανικού αιτήματος, υπεγράφη η επιστολή προσφοράς και αποδοχής για την απόκτηση των πρώτων είκοσι αεροσκαφών, ενώ υπάρχει δυνατότητα προμήθειας ακόμη είκοσι στο μέλλον.
Οι πρώτες παραδόσεις προβλέπεται να ξεκινήσουν το 2028, ενώ η πλήρης επιχειρησιακή αξιοποίησή τους αναμένεται στις αρχές της επόμενης δεκαετίας, μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης των ελληνικών πληρωμάτων και του τεχνικού προσωπικού.
Το χρονοδιάγραμμα αυτό παραμένει, μέχρι στιγμής, αμετάβλητο.
Οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο
Η πιθανότητα επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 αποτελεί αντικείμενο έντονου ενδιαφέροντος για τις χώρες της περιοχής.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οποιαδήποτε μεταβολή στο ισοζύγιο αεροπορικής ισχύος θα επηρεάσει τον συνολικό στρατηγικό σχεδιασμό στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου συνεχίζονται οι εντάσεις σε σειρά περιφερειακών μετώπων.
Στο vimaorthodoxias.gr, γεωπολιτικοί αναλυτές έχουν επισημάνει σε δημόσιες παρεμβάσεις τους ότι η Ελλάδα οφείλει να παρακολουθεί στενά κάθε εξέλιξη, να ενισχύει σταθερά την αποτρεπτική της ισχύ και να αξιοποιεί τις στρατηγικές συνεργασίες που έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία και άλλους συμμάχους.
Η θέση της ελληνικής κυβέρνησης
Η ελληνική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι παρακολουθεί στενά όλες τις εξελίξεις που αφορούν τα F-35 και τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Παράλληλα, έχει τονίσει ότι οποιαδήποτε απόφαση πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και το γεγονός ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις από την Τουρκία, όπως οι διαχρονικές αμφισβητήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων και το διατηρούμενο casus belli που έχει αποφασίσει η τουρκική Εθνοσυνέλευση.
Η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύει διαρκώς την αποτρεπτική της ισχύ μέσα από ένα ευρύτερο εξοπλιστικό πρόγραμμα που περιλαμβάνει τα Rafale, τις φρεγάτες Belharra, τον εκσυγχρονισμό των F-16 Viper και, μελλοντικά, την ένταξη των F-35.
Ο ρόλος του αμερικανικού Κογκρέσου
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις εξακολουθεί να διαδραματίζει το αμερικανικό Κογκρέσο.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ και η Γερουσία έχουν διαμορφώσει συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο που συνδέει την υπόθεση των F-35 με το ζήτημα των S-400 και με ευρύτερες ανησυχίες για την ασφάλεια της Συμμαχίας.
Για τον λόγο αυτό, ακόμη και αν υπάρξει πολιτική βούληση από τον Λευκό Οίκο, απαιτούνται επιπλέον θεσμικά βήματα πριν ληφθεί οποιαδήποτε οριστική απόφαση.
Μια περίοδος αυξημένης προσοχής
Οι εξελίξεις μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ καταδεικνύουν ότι το ζήτημα των F-35 παραμένει ένα από τα σημαντικότερα θέματα της περιφερειακής ασφάλειας.
Για την Ελλάδα, η συνέχιση της ενίσχυσης των Ενόπλων Δυνάμεων, η στενή συνεργασία με τους συμμάχους και η ενεργή διπλωματική παρουσία αποτελούν βασικούς άξονες της στρατηγικής της. Οι επόμενοι μήνες αναμένονται κρίσιμοι, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν στην Ουάσιγκτον ενδέχεται να επηρεάσουν τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και να καθορίσουν το πλαίσιο ασφαλείας της περιοχής για τα επόμενα χρόνια.
