ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ: Ένταση σε διπλωματικό επίπεδο – Τι σηματοδοτούν οι δηλώσεις Φιντάν-Σε μια από τις πιο σύνθετες φάσεις που έχουν καταγραφεί μετά τη Συμφωνία των Αθηνών του 2023, η Αθήνα επιχειρεί να διατηρήσει ενεργές τις βαλβίδες αποσυμπίεσης με την Άγκυρα, την ώρα που η τουρκική πλευρά κλιμακώνει συστηματικά τη ρητορική της.
Ρεπορτάζ : Γιάννης Παπανικολάου
Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών κάνει λόγο για μία και μόνη διαφορά — οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ — θέση που παραμένει αμετακίνητη. Αντίθετα, ο Χακάν Φιντάν, μιλώντας δημόσια στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, έθεσε ως προϋπόθεση έναν συνολικό διάλογο «πακέτου» σε όλα τα ζητήματα του Αιγαίου.
Το κεντρικό μήνυμα παραπέμπει σε σκληρή γραμμή: «δίκαιος διαμοιρασμός» της Ανατολικής Μεσογείου, προστασία «τουρκικών δικαιωμάτων» σε θαλάσσιες ζώνες, καθώς και επίκληση του ζητήματος «τουρκικής μειονότητας» στη Θράκη. Η Αθήνα απάντησε με επίκληση των προβλέψεων της Συνθήκης της Λωζάννης μέσα από το διπλωματικό της δίκτυο, ανακηρύσσοντας το θέμα της μειονότητας ως απολύτως θρησκευτικό και ενταγμένο στο πλαίσιο ισοτιμίας των πολιτών.
Η αποτύπωση της τουρκικής στρατηγικής
Η στρατηγική της Άγκυρας έχει τρεις βασικούς άξονες:
1. Αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας
2. Αξιοποίηση επιλεκτικών ερμηνειών Διεθνών Συνθηκών
3. Συνεχής πίεση μέσα από δημόσιες παρεμβάσεις υψηλών προσώπων
Ο κλιμακούμενος εκνευρισμός προκύπτει και από το γεγονός ότι η Τουρκία βλέπει πως η έμμεση προσδοκία γεωπολιτικής αναβάθμισης μέσω της διοίκησης Τραμπ δεν έχει αποδώσει. Η Ουάσιγκτον, αντιθέτως, ενεργοποιεί βαθύτερη συνεργασία Αθήνας–Λευκωσίας αλλά και Ιερουσαλήμ, ως αναχώματα σε σενάρια γεωστρατηγικής αστάθειας. Στο επίκεντρο βρίσκονται συστήματα προμήθειας, έργα ενεργειακής μεταφοράς και τριμερείς συμμαχίες που πλέον εξελίσσονται με ταχύτητες που υπερβαίνουν τη βούληση της Άγκυρας.
Το SAFE και η ελληνική αποτροπή
Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε πρόσφατα ότι η Ελλάδα μπλόκαρε — μαζί με την Κύπρο — τη συμμετοχή της Τουρκίας στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE. Σύμφωνα με πηγές, κρίσιμες προδιαγραφές της δομής SAFE κοινοποιήθηκαν επισήμως μέσω των ευρωπαϊκών διαύλων και αποτελούν σαφές «θεσμικό εμπόδιο» στις διεκδικήσεις της Τουρκίας. Το πρόγραμμα SAFE υπάγεται σε διαδικασίες που παρακολουθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Άμυνας & Βιομηχανίας, κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί να ασκεί επιρροή σε βάθος χρόνου.
Παράλληλα, η Αθήνα έχει επενδύσει στην αναβάθμιση της αποτρεπτικής της ισχύος. Πυραυλικά συστήματα μεγάλης εμβέλειας, αναβαθμίσεις στόλου και αγορά της φρεγάτας «Κίμων» — τακτικά γεγονότα που η Τουρκία παρακολουθεί με ανησυχία.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και ο εκνευρισμός της Άγκυρας
Πυρήνας της αμυντικής αναβάθμισης αποτελεί η «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα σύστημα που συνδυάζει επιθετική ακτίνα, αποτροπή και λειτουργική διασύνδεση με προγράμματα που διαχειρίζεται το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Τα ισραηλινά συστήματα πυραυλικού πυροβολικού PULS, που αποκτά η Ελλάδα, ενισχύουν σε επίπεδο ακτίνας βολής, ψηφιακής στόχευσης αλλά και εξουδετέρωσης στόχων σε θαλάσσιο πεδίο.
Ο Χακάν Φιντάν συνέδεσε εμμέσως αυτό το εξοπλιστικό πακέτο με την «αποσταθεροποίηση της Ανατολικής Μεσογείου», όμως η Αθήνα αντιπρότεινε το αυτονόητο: προστασία κυριαρχικών δικαιωμάτων και διεθνής νομιμότητα.
Η Άγκυρα διαπιστώνει πλέον ότι:
• η Λευκωσία έχει ενισχύσει τη συνεργασία της με τις ΗΠΑ
• το Ισραήλ παραμένει σταθερός εταίρος της Αθήνας
• η Τουρκία δεν κέρδισε τον «ενδιάμεσο ρόλο» στην Ουκρανία
Και αυτό οδηγεί σε μεγαλύτερη δημόσια πίεση μέσω δηλώσεων.
Το ΑΣΣ και το μήνυμα Μητσοτάκη
Ο πρωθυπουργός μίλησε για «λειτουργική σχέση» και προέκρινε σύγκληση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας το πρώτο τρίμηνο του 2026. Το ελληνικό Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησηςπαρακολουθεί παράλληλες διαδικασίες θεσμικής προώθησης δράσεων συνεργασίας, ώστε η ατζέντα που υπήρξε ενεργή από το 2023 να συντηρηθεί, έστω σε επίπεδο θεσμικής συνέχειας.
Το μέγεθος της διαφωνίας δεν μειώνεται. Όμως η Αθήνα εκτιμά ότι ακόμη και ένα άτυπο ΑΣΣ μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός εξισορρόπησης — έστω με απολογιστικό χαρακτήρα.
Η θέση των ΗΠΑ και η αναδιάταξη συμφερόντων
Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να δίνει προτεραιότητα:
• στη σταθεροποίηση της Ανατολικής Μεσογείου
• στη διατήρηση διαύλων με την Ελλάδα
• στην ασφάλεια ενέργειας
• στην ανάσχεση ρωσικού αντίκτυπου
Στο πεδίο αυτό, η Αθήνα αναλαμβάνει ρόλο που δεν μπορεί να υποκατασταθεί από την Άγκυρα. Στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ ερμηνεύεται ότι η Τουρκία δεν έχει καταφέρει να εκδηλώσει θετική συμβολή στη Συρία και στη ΝΑ Μεσόγειο, ιδίως μετά την υποβάθμιση της μεσολαβητικής της δυνατότητας στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Οι προθέσεις για F-35 βρίσκονται σε ανοιχτό κανάλι διαπραγμάτευσης, αλλά πάντα με όρο την απομάκρυνση S-400 — κάτι που δεν συμβαίνει.
Το ερωτηματικό της αποκλιμάκωσης
Η Αθήνα δεν αναμένει θερμό επεισόδιο, όμως αναγνωρίζει τον κίνδυνο απρόβλεπτης «επικοινωνιακής κλιμάκωσης» εν μέσω:
• εσωτερικών πιέσεων Ερντογάν
• ασταθούς οικονομικού περιβάλλοντος
• αδιεξόδων σε Ουκρανία–Μαύρη Θάλασσα
Οι ελληνικές θέσεις, όπως επαναβεβαιώθηκαν, είναι:
1. μία μόνο διεθνής διαφορά
2. αυστηρή ερμηνεία διεθνούς δικαίου
3. προώθηση θετικής ατζέντας όπου υπάρχει περιθώριο
Το πλαίσιο αυτό στηρίζεται θεσμικά από το Εθνικό Τυπογραφείο και ενεργοποιείται ανά πάσα στιγμή σε εσωτερικές διαδικασίες επικύρωσης αποφάσεων.
Η Τουρκία αναζητά τακτικά παράθυρα για να προκαλέσει πολιτικό κόστος στην Αθήνα, ενώ η Ελλάδα επιχειρεί έλεγχο ρυθμού, διατήρηση θεσμικών δικλίδων και ενίσχυση αποτρεπτικών μέσων. Το σκηνικό είναι πολύπλοκο και η εξέλιξη του ΑΣΣ θα κρίνει αν οι δύο πλευρές θα παραμείνουν σε ήπιους διαύλους ή αν ο δημόσιος λόγος θα μεταφερθεί σε «ανταγωνιστική ανάλυση», με συνέπειες στην ασφάλεια της περιοχής.
