Ελληνοτουρκικά: Τα ελληνοτουρκικά εισέρχονται σε κρίσιμη περίοδο, με τις τουρκικές αξιώσεις για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ να διατηρούν την πίεση στην Αθήνα και τις αμερικανικές εκλογές της 3ης Νοεμβρίου να αποτελούν, κατά την εκτίμηση του πρέσβη ε.τ. Γιώργου Αϋφαντή, ορόσημο για ευρύτερες ανακατατάξεις.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η ελληνική διπλωματία, όπως αποτυπώνεται στο Υπουργείο Εξωτερικών, επιδιώκει σχέσεις καλής γειτονίας και ειρηνική επίλυση των διαφορών βάσει του Διεθνούς Δικαίου. Οι πρόσφατες τοποθετήσεις από την τουρκική πλευρά αναδεικνύουν, ωστόσο, το βάθος των αποκλίσεων.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν γεωστρατηγικοί αναλυτές, με αντικείμενο τις εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις συνέπειες των διεθνών ανακατατάξεων για την Ελλάδα. Το βασικό ερώτημα είναι πώς θα κινηθεί η Ουάσιγκτον μετά την κάλπη και ποια περιθώρια θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει η Άγκυρα.
Το καλώδιο γίνεται δοκιμασία για την Αθήνα
Στο επίκεντρο βρίσκεται η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, ένα έργο με ενεργειακή και στρατηγική σημασία. Η συζήτηση υπερβαίνει την τεχνική του υλοποίηση, καθώς συνδέεται με τις ανταγωνιστικές θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε δημοσίευμα της 13ης Οκτωβρίου καταγράφεται νέα παρέμβαση του διευθυντή του τουρκικού Κέντρου Ερευνών Ναυτικού Δικαίου, Μουσταφά Μπασκαρά. Μιλώντας στο CNN Türk, υποστήριξε ότι απαιτείται συγκατάθεση της Άγκυρας για δραστηριότητες σε περιοχές που η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα.
Επικαλέστηκε τις τουρκικές συντεταγμένες που κοινοποιήθηκαν στον ΟΗΕ το 2020, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και τη συμφωνία της Άγκυρας με την τουρκοκυπριακή πλευρά. Παράλληλα, επανέφερε κατηγορίες κατά της Ελλάδας για τις θαλάσσιες διεκδικήσεις και τον εξοπλισμό των νησιών.
Η παρέμβαση αυτή αποτελεί έκφραση της τουρκικής επιχειρηματολογίας· δεν συνιστά αναγνώριση των αξιώσεών της ούτε νέα διμερή συμφωνία. Αναδεικνύει, όμως, την επιμονή να συνδεθεί η πρόοδος του έργου με τουρκική συναίνεση.
Μητσοτάκης: Το έργο πρέπει να προχωρήσει
Η Αθήνα διατηρεί δημοσίως τη θέση ότι η διασύνδεση μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς υποχώρηση στα κυριαρχικά δικαιώματα. Σε συνέντευξή του, που δημοσιεύθηκε στις 9 Οκτωβρίου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα του έργου και αναφέρθηκε στην αμερικανική στήριξη προς τις ενεργειακές διασυνδέσεις.
Ο πρωθυπουργός απέφυγε επιχειρησιακές λεπτομέρειες, επισημαίνοντας ότι υπάρχει πλαίσιο προώθησης του καλωδίου. Συνέδεσε επίσης τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ με συγκεκριμένα οφέλη για την ελληνική άμυνα, τονίζοντας ότι αυτή δεν αποκλείει τις σχέσεις με τον αραβικό κόσμο.
Το ουσιαστικό τεστ παραμένει η εφαρμογή: πότε θα πραγματοποιηθούν τα επόμενα βήματα, υπό ποιες συνθήκες και με ποια διπλωματική υποστήριξη. Οι δηλώσεις στήριξης έχουν πολιτικό βάρος, αλλά η πρόοδος ενός τέτοιου έργου κρίνεται και στις πρακτικές αποφάσεις.
Ανοιχτοί δίαυλοι Γεραπετρίτη–Φιντάν
Παρά τις διαφωνίες, οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ενεργοί. Σύμφωνα με πρόσφατο ρεπορτάζ για τις επαφές στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, Γιώργος Γεραπετρίτης και Χακάν Φιντάν είχαν σύντομη συνομιλία, με προοπτική επόμενης επικοινωνίας.
Διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι συνεχίζονται ο πολιτικός διάλογος και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Η διατήρησή τους επιτρέπει την άμεση επικοινωνία σε περιόδους πίεσης, χωρίς να σημαίνει ότι έχουν γεφυρωθεί οι ουσιαστικές διαφορές.
Η ύπαρξη διαλόγου δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη επικείμενης συμφωνίας. Για την ελληνική πλευρά, το ζητούμενο είναι να περιορίζεται ο κίνδυνος κρίσης, ενώ διατηρούνται σαφείς οι θέσεις της.
Αϋφαντής: Ορόσημο οι εκλογές της 3ης Νοεμβρίου
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον εντάσσεται η παρέμβαση του Γιώργου Αϋφαντή στη «Ναυτεμπορική». Ο πρέσβης ε.τ. τοποθετεί μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές την πιθανότητα σημαντικών κινήσεων του Ντόναλντ Τραμπ στη Μέση Ανατολή.
Κατά την εκτίμησή του, ο Αμερικανός πρόεδρος δίνει προτεραιότητα στον περιορισμό του πολιτικού κόστους πριν από την κάλπη. Περιγράφει ως πιθανό σενάριο νέα στρατιωτικά πλήγματα κατά του Ιράν και στη συνέχεια προσπάθεια διαπραγμάτευσης.
Πρόκειται για πρόβλεψη του αναλυτή και όχι για ανακοινωμένο αμερικανικό σχεδιασμό. Η σημασία της για την Ελλάδα βρίσκεται στο ερώτημα πώς μια νέα κρίση θα επηρέαζε την αμερικανική προσοχή, τις περιφερειακές συμμαχίες και τη συμπεριφορά της Τουρκίας.
Ενέργεια και Μέση Ανατολή αλλάζουν τους υπολογισμούς
Ο Αϋφαντής συνδέει τις αμερικανικές επιλογές με το κόστος των καυσίμων, την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας και τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Στη δική του ανάλυση, η ανάγκη σταθεροποίησης της πετρελαϊκής αγοράς μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο συνεννόησης.
Αναφέρεται επίσης σε ενδεχόμενο ρωσικής μεσολάβησης και ασκεί έντονη κριτική στην ευρωπαϊκή πολιτική για την Ουκρανία. Οι αποδόσεις συγκεκριμένων προθέσεων στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αποτελούν δικές του πολιτικές ερμηνείες.
Για την Αθήνα, η σύνδεση είναι πρακτική: μια παρατεταμένη περιφερειακή αναταραχή μπορεί να επηρεάσει το ενεργειακό κόστος, τη ναυτιλία και τις διπλωματικές προτεραιότητες των συμμάχων. Αυτό απαιτεί προετοιμασία για περισσότερα από ένα σενάρια.
Τι θα κρίνει την επόμενη ημέρα
Η αμερικανική κάλπη δεν καθορίζει αυτομάτως την πορεία των ελληνοτουρκικών. Μπορεί, όμως, να επηρεάσει το περιβάλλον μέσα στο οποίο Αθήνα και Άγκυρα λαμβάνουν αποφάσεις.
Το επόμενο διάστημα θα αξιολογηθεί από συγκεκριμένες εξελίξεις: την πρόοδο της ηλεκτρικής διασύνδεσης, το περιεχόμενο των διπλωματικών επαφών και τη στάση της Τουρκίας απέναντι στις ελληνικές πρωτοβουλίες.
Η προειδοποίηση Αϋφαντή αφορά ακριβώς την ανάγκη ελληνικής εγρήγορσης μετά τις εκλογές. Οι ανακατατάξεις δημιουργούν ευκαιρίες αλλά και πιέσεις· δεν αποτελούν τεκμήριο αναπόφευκτης σύγκρουσης. Για την Ελλάδα, κρίσιμη παραμένει η σύνδεση αποτρεπτικής ισχύος, σταθερών συμμαχιών και αποτελεσματικής διπλωματίας, με μετρήσιμο αποτέλεσμα στην προστασία των συμφερόντων της.
