ΤΡΙΚΑΛΑ: Την ώρα που το δημογραφικό εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική περιφέρεια, ένα χωριό του Δήμου Μετεώρων δείχνει ότι υπάρχει και μια διαφορετική εικόνα.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η Χρυσομηλιά Τρικάλων, στις πλαγιές της Πίνδου, αποτελεί μια εντυπωσιακή εξαίρεση στον κανόνα της πληθυσμιακής συρρίκνωσης, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία που μεταφέρει η τοπική κοινότητα, περίπου το 70% των ζευγαριών είναι τρίτεκνα ή πολύτεκνα.
Σε μια περίοδο κατά την οποία πολλά χωριά της Θεσσαλίας χάνουν κατοίκους, σχολικές μονάδες λειτουργούν με ελάχιστα παιδιά και οι νέοι εγκαταλείπουν την ύπαιθρο για τα μεγάλα αστικά κέντρα, η Χρυσομηλιά διατηρεί έναν ασυνήθιστα νεανικό και οικογενειακό χαρακτήρα.
Η εικόνα αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο φόντο των ευρύτερων δημογραφικών μεταβολών που καταγράφει η Ελληνική Στατιστική Αρχή, με τη γήρανση και τη μείωση του πληθυσμού να αποτελούν πλέον κεντρικό ζήτημα για πολλές περιοχές της χώρας.
Το 70% των οικογενειών με τρία ή περισσότερα παιδιά
Ο πρόεδρος της Δημοτικής Ενότητας Χρυσομηλιάς, Νίκος Στεφόπουλος, περιγράφει μια πραγματικότητα που μοιάζει σχεδόν αντίθετη με όσα συμβαίνουν στην υπόλοιπη ελληνική ύπαιθρο.
Όπως αναφέρει, περίπου επτά στα δέκα ζευγάρια του χωριού είναι τρίτεκνα ή πολύτεκνα, ενώ οι οικογένειες με μόλις δύο παιδιά αποτελούν μικρότερο ποσοστό.
Η πολυτεκνία δεν αντιμετωπίζεται στην περιοχή ως κάτι ασυνήθιστο. Αντίθετα, αποτελεί μια παράδοση που περνά από γενιά σε γενιά. Οι σημερινοί νέοι συνεχίζουν, σε μεγάλο βαθμό, το οικογενειακό μοντέλο των γονιών και των παππούδων τους, επιλέγοντας να αποκτήσουν περισσότερα παιδιά και, κυρίως, να παραμείνουν στον τόπο τους.
Αυτό ακριβώς αποτελεί και το στοιχείο που διαφοροποιεί τη Χρυσομηλιά: οι νέοι δεν βλέπουν απαραίτητα την αναχώρηση προς μια μεγάλη πόλη ως μονόδρομο.
Ένα χωριό με 500 μόνιμους κατοίκους
Η Χρυσομηλιά βρίσκεται περίπου 50 χιλιόμετρα από τα Τρίκαλα, σε υψόμετρο περίπου 900 μέτρων, στις βόρειες υπώρειες της Νεράιδας.
Ο μόνιμος πληθυσμός υπολογίζεται, σύμφωνα με τον πρόεδρο της κοινότητας, σε περίπου 500 κατοίκους, ενώ τους καλοκαιρινούς μήνες ο αριθμός αυξάνεται αισθητά λόγω της επιστροφής ανθρώπων που κατάγονται από την περιοχή.
Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία, τη γεωργία, τη μελισσοκομία και εποχιακές δραστηριότητες που σχετίζονται με τα δάση.
Το φυσικό περιβάλλον αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του χωριού. Κέδροι, έλατα και καστανιές κυριαρχούν στη γύρω περιοχή, ενώ η ίδια η ονομασία «Χρυσομηλιά» συνδέεται, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, με μια παλαιότερη ποικιλία μήλων, τα λεγόμενα «χρυσά μήλα».
Σχολείο και βρεφονηπιακός σταθμός κρατούν τις οικογένειες στον τόπο τους
Καθοριστικό ρόλο στην παραμονή των νέων οικογενειών παίζουν και οι βασικές υποδομές.
Στη Χρυσομηλιά λειτουργούν δημοτικό σχολείο και βρεφονηπιακός σταθμός, δύο δομές ζωτικής σημασίας για ένα ορεινό χωριό που θέλει να συγκρατήσει νέο πληθυσμό.
Παράλληλα, τα καφενεία και οι ταβέρνες της περιοχής παραμένουν γεμάτα, ιδιαίτερα τις βραδινές ώρες και την καλοκαιρινή περίοδο, με τη νεότερη γενιά να αποτελεί ενεργό μέρος της κοινωνικής ζωής.
Δεν πρόκειται, δηλαδή, για έναν οικισμό που «ζωντανεύει» μόνο τα Σαββατοκύριακα ή στις γιορτές. Πρόκειται για μια κοινότητα με καθημερινή δραστηριότητα.
Παρεμβάσεις σε υγεία, σχολεία και αθλητικές εγκαταστάσεις
Ο δήμαρχος Μετεώρων Λευτέρης Αβραμόπουλος χαρακτηρίζει τη Χρυσομηλιά ξεχωριστό παράδειγμα χωριού που καταφέρνει να κρατά τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τις νέες οικογένειες.
Σύμφωνα με όσα έχει γνωστοποιήσει, σε συνεργασία με την 5η Υγειονομική Περιφέρεια αναβαθμίστηκε το Περιφερειακό Ιατρείο, ενώ έχει εξασφαλιστεί χρηματοδότηση 600.000 ευρώ για την αναβάθμιση του γηπέδου, με στόχο το έργο να ολοκληρωθεί μέσα στο 2027.
Παρεμβάσεις έχουν γίνει επίσης στο Δημοτικό Σχολείο και στον Βρεφονηπιακό Σταθμό, ενώ συνεχίζονται εργασίες καθαρισμού και βελτίωσης του αγροτικού οδικού δικτύου για τη διευκόλυνση των κτηνοτρόφων.
Το χωριό που στέλνει μήνυμα απέναντι στην ερήμωση
Η Χρυσομηλιά διατηρεί παράλληλα ισχυρή ιστορική και πολιτιστική ταυτότητα. Παρά την καταστροφή που υπέστη από τους Γερμανούς το 1943, έχουν διασωθεί πέτρινα σπίτια, εκκλησίες, το μοναστήρι των Ταξιαρχών και παλιά γεφύρια.
Κάθε Δεκαπενταύγουστο η περιοχή γεμίζει ακόμη περισσότερο κόσμο, με το παραδοσιακό πανηγύρι να συγκεντρώνει κατοίκους και επισκέπτες.
Σε μια Ελλάδα όπου η συζήτηση για την εγκατάλειψη των χωριών γίνεται ολοένα και πιο έντονη, η Χρυσομηλιά δείχνει στην πράξη ότι η περιφέρεια μπορεί ακόμη να κρατήσει νέους ανθρώπους, οικογένειες και παιδιά.
Το 70% των τρίτεκνων και πολύτεκνων ζευγαριών δεν αποτελεί απλώς έναν εντυπωσιακό αριθμό. Αποτελεί ίσως το πιο καθαρό σημάδι ότι, όταν υπάρχουν δεσμοί με τον τόπο, εργασία, βασικές υπηρεσίες και ισχυρή τοπική κοινωνία, ένα ελληνικό χωριό μπορεί όχι απλώς να επιβιώνει, αλλά να έχει πραγματική προοπτική.
