της Μαίρης Καριωτάκη
Ούτε λίγο-ούτε πολύ, έχουν περάσει 30 χρόνια από την πρώτη, μεταπολιτευτική αναφορά στο θέμα της καύσης των νεκρών. Έκτοτε, πολλές ήταν οι συζητήσεις, πιο πολλές οι αντιπαραθέσεις, αλλά και οι νομοθετικές παρεμβάσεις. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα, το ταξίδι στη Σόφια είναι η μόνη λύση όσων επιθυμούν αυτό τον τρόπο ταφής.
Τους τελευταίους μήνες, πάντως, κάτι δείχνει να κινείται. Ίσως τα απανωτά περιστατικά “διάσημων” που επέλεξαν την καύση των νεκρών, ίσως η – τουλάχιστον – διαφαινόμενη βούληση της κυβέρνησης να προχωρήσει η δημιουργία αποτεφρωτηρίου στη χώρα, ίσως οι οικονομικές συνθήκες που δυσκολεύουν τη “φροντίδα” των νεκρών, ίσως (περισσότερο) οι συνθήκες που επικρατούν στα νεκροταφεία, έχουν πυροδοτήσει συζητήσεις σε τουλάχιστον πέντε Δήμους της χώρας, ανάμεσά τους και ο Δήμος Ηρακλείου. Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα “διαγκωνίζονται” για το ποιος θα προλάβει πρώτος (!) να λειτουργήσει αποτεφρωτήριο στα διοικητικά του όρια.
Μάλιστα, η απόφαση του Δήμου Αθηναίων είναι να λειτουργήσει αποτεφρωτήριο ως το τέλος του 2017. Στο μεταξύ, πριν από λίγες ημέρες ο αρμόδιος υπουργός Εσωτερικών κ. Σκουρλέτης εξήγγειλε από το βήμα της Βουλής, ίσως και ως μοχλό πίεσης προς τους Δήμους, μια νέα νομοθετική παρέμβαση που θα ανοίγει το δρόμο στην ιδιωτική πρωτοβουλία.
Τι λένε καλά γνωρίζοντες και άνθρωποι σε γραφεία κηδειών
«Ο αριθμός των ανθρώπων που ζητούν την καύση αυξάνεται διαρκώς», λέει ο Μιχάλης Πιτσικάκης, εργολάβος κηδειών, και τονίζει πως υπάρχει μια πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί. «Στην ελληνική επικράτεια υπάρχει πάρα πολύς κόσμος, υπήκοοι άλλων χωρών, που είναι στην κουλτούρα τους η καύση. Αλλά κι οι Έλληνες ζητούν την αποτέφρωση, στην οποία όμως δεν προχωρούν, καθώς δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πάνε στη Βουλγαρία», δηλώνει. Μάλιστα, ο κ. Πιτσικάκης πιστεύει πως, όταν θα δημιουργηθεί αποτεφρωτήριο στη χώρα και το κόστος “κατέβει” σε λογικά επίπεδα, ίσως τα ποσοστά μεταξύ ταφής και καύσης να είναι μοιρασμένα.
Την άποψη ότι ο αριθμός των ανθρώπων που θα προτιμούν την καύση από την ταφή θα αυξάνεται χρόνο με το χρόνο, όσο αυξάνονται τα ποσά που πρέπει να δαπανήσει κάποιος για να τηρήσει τα ταφικά έθιμα, υποστηρίζει και ο κ. Αλακιώτης.
«Υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι το λένε χάριν αστεϊσμού, τύπου… “εμένα, παιδί μου, να με κάψεις”. Αλλά, όταν τους λες “άσε μου ένα επίσημο χαρτί και θα το τακτοποιήσω”, κάνουν πίσω!», λέει η Σπυριδούλα Γεωργιάδη, που διατηρεί γραφείο τελετών στην ενδοχώρα του νομού Ηρακλείου, και συγκεκριμένα στο Ασήμι. Όπως αναφέρει, κατά την άποψή της η δημιουργία αποτεφρωτηρίου στην Κρήτη θα είναι, εξαιτίας των παγιωμένων θρησκευτικών αντιλήψεων που υπάρχουν στο νησί, «τσάμπα λεφτά». «Στους 100 θανάτους θα χρησιμοποιηθεί σε δύο», λέει χαρακτηριστικά.
«Πολύς κόσμος εκφράζει τη θέλησή του να καεί μετά θάνατον, ωστόσο λιγότεροι αφήνουν ρητή εντολή», λέει η κ. Ελισάβετ Πηγάκη, ιδιοκτήτρια γραφείου τελετών, η οποία έχει αρκετές φορές οργανώσει την καύση νεκρού στη Βουλγαρία. «Ίσως να πιστεύουν πως είναι μακριά από το θάνατο και γι’ αυτό δεν προχωράνε τις διαδικασίες», σημειώνει και τονίζει πως ο περισσότερος κόσμος πιστεύει πως αν επιλέξει την καύση δε θα έχει τη δυνατότητα θρησκευτικής τελετής. «Νομίζουν πως θα πάνε αλειτούργητοι, κι αυτό είναι κάτι που δεν το θέλουν», λέει χαρακτηριστικά.
Αυτό ακριβώς, ποια είναι δηλαδή η στάση της Εκκλησίας, είναι που “μπερδεύει” πολίτες και γραφεία τελετών. «Αυτή την ώρα, δε μας έχει κοινοποιηθεί κάποιο έγγραφο από την Αρχιεπισκοπή που να λέει ότι απαγορεύεται ή επιτρέπεται η καύση των νεκρών, και έγκειται στην ευχέρεια της κάθε ενορίας να αποφασίσει για το αν θα τελέσει λειτουργία ή όχι», λέει ο κ. Πιτσικάκης, που το γραφείο του, ένα από τα μεγαλύτερα γραφεία τελετών στο Ηράκλειο, έχει έρθει αντιμέτωπο και με περιπτώσεις που ιερέας αρνείται να τελέσει την εξόδιο ακολουθία. Ωστόσο, όπως σημειώνει, επειδή στην Κρήτη ακόμη είναι ισχυρός ο “θεσμός” της γειτονιάς και του ενορίτη, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων οι ιερείς ακολουθούν τα χριστιανικά έθιμα, ανεξάρτητα από τον τρόπο που έχει επιλέξει κανείς για να διαχειριστεί τη σορό του.
[irp posts=”336946″ name=”Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στον Αρχιεπίσκοπο Κρήτης (ΦΩΤΟ)”]
Υπέρ της ταφής η Εκκλησία της Κρήτης
Όμως, αλήθεια, ποια είναι η στάση της Εκκλησίας; Η άποψη της Εκκλησίας είναι σαφής: ΟΧΙ στην καύση των νεκρών. «Εμείς ως Εκκλησία δεν το συζητάμε καθόλου», λέει ο Σεβασμιότατος Αρχιεπίσκοπος Κρήτης κ.κ. Ειρηναίος μιλώντας στη “Νέα Κρήτη”. «Δε θέλουμε ούτε να το σκεφτόμαστε το θέμα αυτό, ούτε να το λέμε», συνεχίζει, τονίζοντας πως η Εκκλησία της Κρήτης ούτε κατ’ ελάχιστον δε διανοείται να προσβάλει ή να αθετήσει την παράδοση μπαίνοντας σε μια τέτοια συζήτηση, την οποία μάλιστα και χαρακτήρισε απόλυτο λάθος.
«Αυτό που γίνεται από πλευράς Δήμου ή όποιου άλλου, είναι μέγα λάθος, απόλυτο λάθος. Είναι αντίθετο προς την παράδοσή μας», σημείωσε χαρακτηριστικά.
«Φανταστείτε τους δικούς σας ανθρώπους, τους γονείς σας, να τους κάψετε! Εγώ τρομάζω. Δεν μπορούμε καν να είμαστε σε μια τέτοια αντίληψη της ζωής μας. Να καίμε τη ζωή; Να καίμε το πρώτο σώμα του ανθρώπου το οποίο είναι δημιούργημα του Θεού, προσβάλλοντας έτσι τον ίδιο το Δημιουργό μας;», αναρωτήθηκε, και σημείωσε πως η καύση των νεκρών «ανήκει» στην κουλτούρα της Ασίας, όπου εκεί οι άνθρωποι δεν είναι χριστιανοί ορθόδοξοι.
Ο κ. Ειρηναίος σημείωσε, πάντως, πως η θέση αυτή της Εκκλησίας δεν κρύβει μίσος, οργή ή φανατισμό, αλλά μόνο «απόλυτο και απέραντο σεβασμό στην παράδοσή μας και το συνάνθρωπο».
«Μπορεί να καίγεται ο άνθρωπος; Πώς και για ποιο λόγο», διερωτήθηκε ο Σεβασμιότατος.
Τι θα γίνει όμως αν τελικά δημιουργηθεί στην Κρήτη αποτεφρωτήριο; «Εγώ δεν μπορώ καν να διανοηθώ ότι θα γίνει κάτι τέτοιο στην Κρήτη», λέει ο Αρχιεπίσκοπος.
Ωστόσο, πώς θα αντιδράσει η Αρχιεπισκοπή στην περίπτωση που προχωρήσει στην υλοποίηση της απόφασής του ο Δήμος; Θα υπάρξει “οδηγία” της προς τις ενορίες για όσους επιλέξουν την καύση από την ταφή; Κι εδώ ο Σεβασμιότατος Αρχιεπίσκοπος είναι σαφής. Ο λόγος που μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει οποιαδήποτε δήλωση-οδηγία προς τις ενορίες είναι για να μη «νομιμοποιηθεί» κατά κάποιο τρόπο η συζήτηση. «Οποιαδήποτε θέση σχετικά θα ήταν σαν να αρνούμαστε την παράδοσή μας, τον ίδιο μας τον εαυτό. Είναι σαν να λέμε ότι ο άνθρωπος είναι πολύτιμος. Μα δε χρειάζεται δήλωση γι’ αυτό. Είναι αυτονόητο», αναφέρει ο κ. Ειρηναίος και ξεκαθαρίζει πως «αν χρειαστεί δε θα ‘χουμε οποιαδήποτε δυσκολία να προχωρήσουμε σε συγκεκριμένη δήλωση».
