Ι.Μ.ΒΕΡΟΙΑΣ: Την Δευτέρα 22 Ιουνίου, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων των ΛΒ΄ Παυλείων, διοργανώθηκε στο Πανελλήνιο ιερό Προσκύνημα της Παναγίας Σουμελά η ΙΓ΄ Μοναχική Σύναξη που φέτος είχε θέμα: «Το δεύτερον βάπτισμα».
Το πρωί τελέστηκε αρχιερατική θεία Λειτουργία από τον Επίσκοπο Δομενίκου κ. Αθηναγόρα, ενώ τον θείο λόγο κήρυξε ο Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων.
Το ιερό αναλόγιο διακόνησαν αδελφές από τις μοναστικές αδελφότητες Αγίας Κυριακής Λουτρού και Μεταμορφώσεως Σωτήρος Μουτσιάλη.
Ακολούθησε η έναρξη των εργασιών της ΙΓ´ Μοναχικής Συνάξεως, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 250 Μοναχοί και Μοναχές από 52 Ιερές Μονές της Μακεδονίας και της Θράκης αλλά και από άλλες περιοχές της Ελλάδος.
Ο Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων κήρυξε την έναρξη των εργασιών της Μοναχικής Συνάξεως, ενώ ο Επίσκοπος Αμορίου κ. Νικηφόρος μετέφερε τις ευχές του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου και ο Μητροπολίτης Δράμας κ. Δωρόθεος, εκπρόσωπος της ΔΙΣ της Εκκλησίας της Ελλάδος, ανέγνωσε το μήνυμα του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου. Χαιρετισμό εκ μέρους του Δ.Σ. της Παναγίας Σουμελά που φιλοξενεί τις εργασίες της Μοναχικής Συνάξεως απηύθυνε ο Πρόεδρος του Σωματείου «Παναγία Σουμελά» κ. Γεώργιος Τανιμανίδης.
Εισηγήσεις έκαναν: α) ο Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως Φωκίδος και Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Αγίων Σεραφείμ Σάρωφ και Αυγουστίνου Τρικόρφου Αρχιμ. Νεκτάριος Μουλατσιώτης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα: «Το μοναχικό σχήμα ως δεύτερο βάπτισμα» και β) ο Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Εσφιγμένου του Αγίου Όρους Αρχιμ. Βαρθολομαίος, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα: «Το βάπτισμα της μετανοίας».
Οι εργασίες της Μοναχικής Συνάξεως ολοκληρώθηκαν με την ανάγνωση των πορισμάτων και την κήρυξη της λήξεως από τον Μητροπολίτη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμονα, ο οποίος ευχαρίστησε τους ομιλητές και τους απένειμε τα αναμνηστικά των ΛΒ΄ Παυλείων.
Στη συνέχεια παρετέθη τράπεζα σε όλους τους παρευρισκόμενους από το Πανελλήνιο Ίδρυμα Παναγίας Σουμελά.
Την προεδρία της Μοναχικής Συνάξεως ανέλαβε ο Μητροπολίτης Ξάνθης και Περιθεωρίου κ. Παντελεήμων, ο οποίος παρουσίασε τους ομιλητές.
Την Μοναχική Σύναξη παρουσίασε και συντόνισε ο Καθηγούμενος της Παναγίας Σουμελά και Γραμματεύς της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας Αρχιμ. Παντελεήμων Παπαεμμανουήλ, ο οποίος ανέφερε και το γεγονός ότι σαν σήμερα στις 22 Ιουνίου 1986, πριν από 40 χρόνια έγιναν τα εγκαίνια του νέου ιερού Ναού της Παναγίας Σουμελά.
Τις εργασίες της Μοναχικής Συνάξεως παρακολούθησαν πλέον των ανωτέρω και οι Μητροπολίτες Εδέσσης κ. Ιωήλ, Σισανίου κ. Αθανάσιος καθώς και ο Επίσκοπος Αμφιπόλεως κ. Χριστοφόρος.
Εναρκτήρια εισήγηση του Μητροπολίτη Βεροίας κ. Παντελεήμονος
«Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».
Η δημόσια ζωή του Κυρίου μας αρχίζει, όπως όλοι γνωρίζουμε, με τη βάπτισή του στον Ιορδάνη και την εμφάνιση του Πατρός και του Αγίου Πνεύματος που επιβεβαίωσαν την ταυτότητα του βαπτιζομένου από τον Ιωάννη Υιού και Λόγου του Θεού.
Οι ιεροί ευαγγελιστές τονίζουν ότι ο Κύριός μας «ανήλθεν ευθέως από του ύδατος», διότι ως αναμάρτητος δεν είχε να εξομολογηθεί αμαρτίες, όπως οι άλλοι Ιουδαίοι, τους οποίους εβάπτιζε ο τίμιος Πρόδρομος.
Η βάπτισή του είχε συμβολικό χαρακτήρα, ώστε να λειτουργήσει ως πρότυπο και για τη δική μας βάπτιση, η οποία είναι το μέσο της εισόδου μας στην Εκκλησία του.
Γι’ αυτό και ο Ιησούς Χριστός ολοκληρώνει την παρουσία του στον κόσμο με την τελευταία εντολή που δίδει στους μαθητές του λίγο πριν από την Ανάληψή του.
Τι τους λέγει; «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος».
Ο Χριστός συστήνει με τον τρόπο αυτό το ιερό μυστήριο του βαπτίσματος που τελείται στο όνομα των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδος, ώστε ο άνθρωπος να συνειδητοποιεί από την πρώτη στιγμή της επισήμου εισόδου του στην Εκκλησία την τριαδικότητα του Θεού, που διαφοροποιεί την εν Χριστώ πίστη από οποιαδήποτε άλλη.
Με το βάπτισμα συντελείται η «εξ ύδατος και πνεύματος γέννησις» του ανθρώπου, χωρίς την οποία δεν είναι δυνατόν να εισέλθει ο άνθρωπος στη βασιλεία του Θεού, όπως λέγει αλλού και πάλι ο Χριστός. Και η γέννηση αυτή ταυτίζεται με την άφεση και συγχώρηση όλων των αμαρτιών του ανθρώπου, για τον οποίο αρχίζει μία νέα ζωή μέσα στο περιβάλλον της χάριτος του Θεού.
Εννοείται φυσικά ότι αυτή η νέα ζωή στην οποία γεννάται και στην οποία εισάγεται ο νεοφώτιστος, διαγράφει το παρελθόν και αναγεννά τον άνθρωπο διά της χάριτος του Θεού.
Η άπειρη αγάπη και ευσπλαγχνία του Θεού, γνωρίζοντας τη φυσική ροπή του ανθρώπου προς την αμαρτία, η οποία έχει ως συνέπεια να μην μπορεί να παραμείνει ο άνθρωπος αναμάρτητος, καθαρός δηλαδή από τον ρύπο της αμαρτίας, ακόμη και εάν είναι μία ημέρα η επί γης ζωή του, μας προσφέρει και άλλες ευκαιρίες καθάρσεως και αναγεννήσεως.
Το βάπτισμα ως μυστήριο είναι φυσικά μοναδικό και ανεπανάληπτο και δεν επαναλαμβάνεται σε καμία περίπτωση για δεύτερη φορά. Ο άνθρωπος ενδύεται με το βάπτισμα, κατά τον απόστολο Παύλο, τον Χριστό, καθώς «όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθημεν, Χριστόν ενεδύθημεν». Και μπορεί ο χριστιανός με την αμαρτία να αμαυρώνει τον φωτεινό χιτώνα του αγίου βαπτίσματος, ακόμη και να τον σχίζει, αλλά δεν μπορεί να απεκδυθεί τον Χριστό. Η χάρη του μυστηρίου παραμένει στην ψυχή του ανθρώπου και τον παρακινεί στη μετάνοια και τη σωτηρία, εφόσον βέβαια και ο ίδιος ο άνθρωπος το θελήσει και το αποφασίσει.
Ο Χριστός, άλλωστε, παράλληλα με την εντολή προς τους μαθητές του να βαπτίζουν τους ανθρώπους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, τους έδωσε και το Άγιο Πνεύμα, ώστε με τη χάρη του να συγχωρούν τις αμαρτίες των ανθρώπων, λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον, αν τινων αφήτε τας αμαρτίας, αφήονται αυτοίς».
Η άφεση των αμαρτιών προϋποθέτει ασφαλώς τη μετάνοια, την κατανόηση και παραδοχή της αμαρτωλότητας από πλευράς του ανθρώπου, την εκζήτηση του θείου ελέους και την απόφαση για τη νέκρωση με τη χάρη του Θεού του παλαιού ανθρώπου, ώστε να μπορέσει να γεννηθεί και πάλι ο νέος, «ο κατά Θεόν κτισθείς».
Και εάν στο πρώτο βάπτισμα λούζεται και καθαίρεται συμβολικά η ψυχή με το ύδωρ του θείου βαπτίσματος και ο άνθρωπος βαπτίζεται, όπως γράφει και πάλι ο πρωτοκορυφαίος απόστολος Παύλος, «εις τον θάνατον του Χριστού», στο δεύτερο βάπτισμα η ψυχή καθαίρεται με τα δάκρυα της μετανοίας που εισφέρει ο άνθρωπος, βαπτιζόμενος και πάλι «εις τον θάνατον του Χριστού», διότι ο θάνατός του «γέγονε αθανασίας πρόξενος», αφέσεως αμαρτιών και σωτηρίας του ανθρώπου.
Η μετάνοια συνδέεται ούτως ή άλλως με το βάπτισμα, έστω και αν με τον νηπιοβαπτισμό που έχει καθιερωθεί από τους πρώτους αιώνες έχουμε ξεχάσει τη σχέση της με το μυστήριο του βαπτίσματος και με το γεγονός ότι με το μυστήριο του βαπτίσματος δεν συγχωρείται μόνο το προπατορικό αμάρτημα αλλά και όλες οι αμαρτίες του ανθρώπου μέχρι τότε, ακριβώς επειδή μετανοεί ειλικρινά γι’ αυτές.
Ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος είναι αυτός που χαρακτηρίζει τη μετάνοια «δεύτερο βάπτισμα», γιατί η μετάνοια εξασφαλίζει στον άνθρωπο τη χάρη του Θεού, που προσφέρει αφενός την άφεση των αμαρτιών στον μετανοούντα και αφετέρου τον ενισχύει για να συνεχίσει τον αγώνα του ώστε να περιπατεί «εν καινότητι ζωής».
Είναι προφανές ότι δεν μετανοούμε και δεν ζητούμε συγχώρηση, για να επαναλάβουμε την επόμενη στιγμή τα ίδια σφάλματα. Απαραίτητη προϋπόθεση, και αυτό σημαίνει μετάνοια, είναι να αποφασίσουμε να αγωνισθούμε σθεναρά για να αλλάξουμε τη ζωή μας, για να αλλάξουμε τον νου μας, προκειμένου να αποφύγουμε τα σφάλματα και τις αμαρτίες για τις οποίες μετανοήσαμε και ζητήσαμε συγχώρηση.
Βέβαια, εξαιτίας της ανθρώπινης αδυναμίας ελλοχεύει ο κίνδυνος να πέσουμε εκ νέου στις ίδιες αμαρτίες, αλλά είναι διαφορετικό να πέσεις, ενώ αγωνίζεσαι, από το να πέσεις, επειδή αδιαφορείς.
Γι’ αυτόν τον λόγο, άλλωστε, το «δεύτερο βάπτισμα», το βάπτισμα της μετανοίας και των δακρύων, μπορεί να επαναλαμβάνεται. Έτσι έχει ο άνθρωπος την ευκαιρία να αναγεννάται πνευματικά και ενισχύεται στον αγώνα του για την εν Χριστώ ζωή με τη χάρη του Θεού, την οποία λαμβάνει διά του μυστηρίου της μετανοίας και της ιεράς εξομολογήσεως.
Ως «δεύτερο βάπτισμα» χαρακτηρίζεται όμως και το μοναχικό σχήμα.
Στην Ακολουθία του Μεγάλου και Αγγελικού Σχήματος και μάλιστα στο τμήμα εκείνο που ονομάζεται «Κατήχησις», παραπέμποντας έτσι και στην κατήχηση που προηγείται του μυστηρίου του βαπτίσματος, ο ιερέας ή ο επίσκοπος που τελεί την κουρά, απευθυνόμενος προς τον υποψήφιο, λέγει:
«Ω της καινής κλήσεως! Ω της δωρεάς του μυστηρίου! Δεύτερον βάπτισμα λαμβάνεις σήμερον, αδελφέ, τη περιουσία των του φιλανθρώπου Θεού δωρεών, και των αμαρτιών σου καθαίρῃ, και υιός φωτός γίνῃ, και αυτός Χριστός ο Θεός ημών συγχαίρει μετά των αγίων αυτού αγγέλων επί τη ση μετανοία, θύων σοι τον μόσχον τον σιτευτόν».
Η τελευταία φράση αλλά και ο σκοπός της μοναχικής πολιτείας καθιστά σαφές για ποιον λόγο το μοναχικό σχήμα ονομάζεται «δεύτερον βάπτισμα». Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας ονόμασαν τη μοναχική ζωή «μετανοίας επάγγελμα», γιατί ο μοναχός υπόσχεται, εισερχόμενος σε αυτή τη ζωή, ότι δεν θα ζει όπως ζούσε μέσα στον κόσμο, κάνοντας το δικό του θέλημα, αλλά θα ζει σύμφωνα με το θέλημα του Θεού.
Εισερχόμενος ακόμη στη μοναχική πολιτεία ο πιστός απεκδύεται τον παλαιό άνθρωπο και νεκρώνεται για τον κόσμο, κάτι που σηματοδοτεί και η κουρά των τριχών, η αλλαγή του ονόματος αλλά και η ένδυση των μοναχικών ενδυμάτων.
Χαρακτηριστικό της σχέσεως της μοναχικής ζωής με τη μετάνοια είναι το τροπάριο «Αγκάλας πατρικάς», το οποίο ψάλλεται κατά την είσοδο του υποψηφίου στον ναό και το οποίο έχει σαφείς αναφορές στην παραβολή του ασώτου υιού, ο οποίος αποτελεί πρότυπο μετανοίας.
Έτσι η διαβεβαίωση ότι «Δεύτερον βάπτισμα λαμβάνεις σήμερον, αδελφέ» αποτελεί συγχρόνως και την επιβεβαίωση ότι ο Θεός έκανε δεκτή τη διάθεση της μετανοίας και τη μετάνοιά του και δίδει στον νέο μοναχό μία νέα ζωή, την οποία θα πρέπει να αγωνισθεί για να ζήσει «εν μετανοία».
Το τυπικό της μοναχικής κουράς έχει περισσότερες ομοιότητες με το τυπικό του μυστηρίου του βαπτίσματος, το οποίο μας υπενθυμίζει και το γεγονός ότι κατά την τέλεσή της ψάλλεται αντί του Τρισαγίου ύμνου το «Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε, Χριστόν ενεδύσασθε». Όμως το βασικό στοιχείο για το οποίο η μοναχική κουρά χαρακτηρίζεται «δεύτερον βάπτισμα» είναι ότι συνδέεται αδιάρρηκτα με τη μετάνοια, η οποία θα αποτελέσει στο εξής διαρκές έργο του μοναχού.
Έτσι, το δεύτερο βάπτισμα, είτε με τη μορφή της μη επαναλαμβανόμενης μοναχικής κουράς, είτε με τη μορφή της επαναλαμβανόμενης μετανοίας και εξομολογήσεως, είναι αυτό το οποίο ανανεώνει το πρώτο βάπτισμα και αποκαθιστά τη δωρεά του Θεού μέσα μας, αναγεννώντας μας και πάλι.
Αυτό το δεύτερο βάπτισμα με τις δύο μορφές του αποτελεί το θέμα της 13ης Μοναχικής Συνάξεως, την οποία διοργάνωσε και φέτος η Ιερά μας Μητρόπολη στο πλαίσιο των ΛΒ’ Παυλείων που έχουν το γενικό θέμα: «Ο απόστολος Παύλος και το βάπτισμα», θέλοντας να προσφέρει σε όλους μας, μοναχούς και μοναχές όχι μόνο από τα ιερά καθιδρύματα της επαρχίας μας αλλά και από τη Μακεδονία, τη Θράκη και άλλες περιοχές της πατρίδας μας, μία ευκαιρία συμπνευματισμού, συζητήσεων, προβληματισμού αλλά και αδελφικής επικοινωνίας, ενισχύοντας όλους μας στον αγώνα μας.
Στη σημερινή Μοναχική Σύναξη έχουμε τη χαρά να ακούσουμε τις εισηγήσεις δύο εκλεκτών ομιλητών, δύο καθηγουμένων με πλούσια εμπειρία στη μοναχική ζωή.
Θα ακούσουμε, όπως γνωρίζετε από το πρόγραμμα, ως πρώτο ομιλητή τον πανοσιολογιώτατο καθηγούμενο της Ιεράς Μονής των Αγίων Σεραφείμ του Σάρωφ και Αυγουστίνου Τρικόρφου, και πρωτοσυγκέλλου της Ιεράς Μητροπόλεως Φωκίδος, Αρχιμανδρίτη π. Νεκτάριο Μουλατσιώτη, ο οποίος θα μας αναπτύξει το θέμα «Το Μοναχικό Σχήμα ως δεύτερο βάπτισμα», και στη συνέχεια θα ακούσουμε τον πανοσιολογιώτατο Καθηγούμενο της Ιεράς Μονής Εσφιγμένου του Αγίου Όρους, Αρχιμανδρίτη π. Βαρθολομαίο, ο οποίος θα μας μιλήσει με θέμα «Το βάπτισμα της μετανοίας».
Τους ευχαριστώ θερμότατα και από καρδιάς για την ανταπόκρισή τους στην πρόσκλησή μας και τη σημερινή παρουσία τους.
Ευχαριστώ όμως από καρδιάς και εκφράζω την ευγνωμοσύνη μου προς τον εκπρόσωπο του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου, τον Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Αμορίου και Ηγούμενο της Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Ιεράς Μονής Βλατάδων κ. Νικηφόρο, που μας μετέφερε το μήνυμα και την ευλογία του, και τον εκπρόσωπο της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος, Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Δράμας κ. Δωρόθεο, ο οποίος μας μετέφερε το μήνυμα της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας μας, και τους καλωσορίζω και τους δύο με πολλή τιμή και αγάπη στην Ιερά Μητρόπολή μας και στο Ιερό Προσκύνημα της Παναγίας Σουμελά.
Ευχαριστώ θερμά και τους Σεβασμιωτάτους αδελφούς Αρχιερείς, τους παρισταμένους αλλά και όλους όσους έδωσαν την ευλογία και την άδειά τους για τη συμμετοχή μοναχών και μοναζουσών από τις Ιερές Μονές των επαρχιών τους στη Σύναξή μας, καθώς και τους Καθηγουμένους και τις Γερόντισσες των Ιερών Μονών για την αποστολή εκπροσώπων τους.
Δεν θα μπορούσα βεβαίως να μην ευχαριστήσω και τον Πρόεδρο, κ. Γεώργιο Τανιμανίδη, και το Διοικητικό Συμβούλιο του Σωματείου Παναγία Σουμελά που και φέτος φιλοξενεί τη Μοναχική μας Σύναξη στους χώρους του Ιερού Προσκυνήματος «Παναγία Σουμελά», δίδοντάς μας την ευκαιρία να λάβουμε τη χάρη και την ευλογία της εφόρου όλων των μοναχών της Κυρίας Θεοτόκου και της θαυματουργού εικόνος της Παναγίας της Σουμελά, και εύχομαι ταπεινή επιτυχία στη Σύναξή μας προς ωφέλεια όλων μας.
Για να δείτε τις φωτογραφίες πατήστε τον σύνδεσμο ΕΔΩ
