Τους νέους όρους και προϋποθέσεις για τη δόμηση εκκλησιαστικών κτιρίων αναλύει σε εγκύκλιό της προς Μητροπόλεις, Μονές κα ενορίες η Ιερά Σύνοδος.
Συγκεκριμένα αναφέρει:
«Ψηφισθείς νόμος περί εξαιρέσεως αυθαιρέτων από της κατεδαφίσεως και συστάσεως Υπηρεσίας Δομήσεως και Κεντρικού Συμβουλίου Εκκλησιαστικής Αρχιτεκτονικής παρά τη Εκκλησία της Ελλάδος»
Προαγόμεθα να θέσωμεν εις γνώσιν των Ιερών Μητροπόλεων, Ιερών Μονών και Ενοριών της Εκκλησίας της Ελλάδος, ότι κατά την 1ην Αυγούστου ε.ε. εψηφίσθη υπό της Εθνικής Αντιπροσωπείας ο νόμος «Αντιμετώπιση της Αυθαίρετης Δόμησης – Περιβαλλοντικό Ισοζύγιο και άλλες διατάξεις», αι διατάξεις των άρθρων 16 και 53 του οποίου εισάγουν σημαντικάς ρυθμίσεις ενδιαφέροντος των εκκλησιαστικών νομικών προσώπων.
Κατά τον νέον νόμον (άρθρα 7 παρ. 1 και 8) προβλέπεται η δυνατότης εξαιρέσεως από της κατεδαφίσεως και η αναστολή της εισπράξεως προστίµων και της επιβολής κυρώσεων διά τας υφισταμένας έως της 28ης Ιουλίου 2011 αυθαίρετους κατασκευάς ή χρήσεις επί πληρωμή προστίμου και παραβόλου πεντακοσίων ευρώ.
Ωστόσον, κατ’ άρθρον 16 του νόμου περιγράφονται αι κατασκευαί, διά τας οποίας, προκειμένης της εξαιρέσεώς των εκ της κατεδαφίσεως, δεν απαιτείται να καταβληθή οποιοδήποτε πρόστιμον και παράβολον, περιλαμβάνονται δε ρητώς και τα κτίρια και εγκαταστάσεις :
«γ) που στεγάζουν υπηρεσίες των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου η ιδιωτικού δικαίου που ανήκουν στο Δημόσιο, και τα οποία εποπτεύονται από το Κράτος και επιχορηγούνται από τον τακτικό προ υπολογισμό,
δ) που χρησιμοποιούνται ως λατρευτικοί χώροι των γνωστών θρησκειών και δογμάτων, που έχουν νομική μορφή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και των νομικών προσώπων του άρθρου 4 του ν. 3647/2008 (Α΄ 37).»
Επί πλέον, δυνάμει του άρθρου 53 του νόμου, συνιστώνται παρά τη Εκκλησία της Ελλάδος μία Υπηρεσία Δομήσεως (ΥΔΟΜ) και εν Κεντρικόν Συμβούλιον Εκκλησιαστικής Αρχιτεκτονικής (ΚΕΣΕΑ) με τοπικήν αρμοδιότητα διά πάσας τας Ι. Μητροπόλεις, Ι. Μονάς, Ενορίας εν τοις ορίοις χωρικής δικαιοδοσίας της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Υπό την άχρι τούδε διατύπωσιν του νόμου 4030/2011, οι Υ.ΔΟΜ. των Δήμων εξέδιδον την «έγκρισιν δομήσεως» και, κατόπιν ελέγχου των μελετών, τελικώς την «άδεια δομήσεως». Δι’ ειδικά κτίρια, ως οι Ναοί, απητείτο προ της εγκρίσεως δομήσεως η έγκρισις της αρχιτεκτονικής μελέτης υπό του τοπικού Συμβούλιου Αρχιτεκτονικής της οικείας Περιφερείας.
Με το άρθρον 53 του νέου νόμου:
1) ιδρύεται Κεντρικόν Συμβούλιον Εκκλησιαστικής Αρχιτεκτονικής (ΚΕ.Σ.Ε.Α.) παρά τη Εκκλησία της Ελλάδος με την συμμετοχήν κληρικού ως Προέδρου, εκπροσώπου του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενεργείας και Κλιματικής Αλλαγής, εκπροσώπου του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος και Καθηγητών Πολυτεχνικών Σχολών, μηχανικών, αρχιτεκτόνων, καλλιτεχνών με ειδικάς γνώσεις. Το Συμβούλιον τούτο, προ της εγκρίσεως δομήσεως, ελέγχει τας αρχιτεκτονικάς μελέτας δι’ απάσας τας Ι. Μητροπόλεις, Ι. Μονάς και Ενορίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, αντί των τοπικών Συμβουλίων Αρχιτεκτονικής.
2) την έγκρισιν δομήσεως διά τα Μητροπολιτικά κτίρια, κτίρια των Ι. Μονών και Ενοριών, εκδίδει η Διεύθυνσις Οικοδομικού και Κτιριοδομικού Κανονισμού (Δ.Ο.Κ.Κ.) του Υ.ΠΕ.Κ.Α.
3) διά τους ιδιωτικούς Ναούς την έγκρισιν δομήσεως και την άδειαν δομήσεως εκδίδει η κατά τόπον αρμοδία Υ.ΔΟΜ. του Δήμου. Απαιτείται πάντως, και διά τους ιδιωτικούς Ναούς, η κατάθεσις εγγράφου συμφώνου γνώμης του επιχωρίου Μητροπολίτου υπό του ενδιαφερομένου ιδιώτου εις την Υ.ΔΟΜ. του οικείου Δήμου άνευ της οποίας απαγορεύεται η έκδοσις της εγκρίσεως και της αδείας δομήσεως.
4) συνιστάται Υπηρεσία Δομήσεως παρά τη Εκκλησία της Ελλάδος, η οποία δεν θα εκδίδη την έγκρισιν δομήσεως, ει μη μόνον την άδειαν δομήσεως.
5) η Υπηρεσία Δομήσεως της Εκκλησίας της Ελλάδος εκδίδει επί πλέον και την «άδειαν καθιερώσεως» ή «άδειαν χρήσεως», ως νόμιμον προϋπόθεσιν διά την εκκίνησιν των εργασιών κατασκευής.
6) η Υπηρεσία Δομήσεως της Εκκλησίας της Ελλάδος δεν έχει αρμοδιότητα να ασκήση ελεγχον διά τυχόν αυθαιρεσίας εκκλησιαστικών κτιρίων. Ο έλεγχος ανήκει εις τους Ελεγκτάς Δομήσεως κατά τον νόμον 4030/2011.
7) προβλέπεται ότι διά πάσαν Ι. Μονήν ή Ι. Ναόν, εφ’ όσον ακο¬λουθεί το δόγμα της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας του Χριστού πρέπει να υπάρχη η έγγραφος σύμφωνος γνώμη του επιχωρίου Μητροπολίτου, πριν υποβληθή η αίτησις διά την έκδοσιν της εγκρίσεως δομήσεως.
8) προβλέπεται ότι τα εκκλησιαστικά κτίρια είναι ειδικά δημόσια κτίρια και ως τοιαύτα δικαιούνται κατά παρέκκλισιν όρους δομήσεως
9) επεκτείνεται και υπέρ των Ι. Μητροπόλεων, Μονών και Ενοριών της Εκκλησίας της Ελλάδος η ρύθμισις του νέου Γ.Ο.Κ. (ν. 4067/2012 άρθρον 24 παρ. 2) διά τα μουσουλμανικά βακούφια, ότι δύνανται να λαμβάνουν άδειαν δομήσεως, αν δεν έχουν τίτλον ιδιοκτησίας διά τα ακίνητά των, εφ’ όσον υποβάλουν τοπογραφικόν διάγραμμα, συμβολαιογραφικήν πράξιν περιγραφής του ακινήτου, και πιστοποιητικόν περί μη διεκδικήσεως του ακινήτου υπό του Δημοσίου ή Ο.Τ.Α. (εκδίδεται βάσει των εγγραφών εις τα βιβλία διεκδικήσεων του Υποθηκοφυλακείου).
Ταύτα γνωρίζομεν προς ενημέρωσιν υμών, κατόπιν δε δημοσιεύσεως του νόμου εις το σχετικόν Φ.Ε.Κ. και της ενάρξεως ισχύος του, μέλλει όπως ακολουθήση αναλυτική Εγκύκλιος περί της διαδικασίας αδειοδοτήσεως υπό της Υ.ΔΟΜ. της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Εντολή και Εξουσιοδοτήσει της Ιεράς Συνόδου
Ο Αρχιγραμματεύς
† Ο Διαυλείας Γαβριήλ
