Επιμέλεια: ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΚΥΠΡΟΣ: Πυρετώδεις είναι οι προετοιμασίες έτσι ώστε να είναι όλα έτοιμα για την διεξαγωγή των Αρχιεπισκοπικών εκλογών στις 18 Δεκεμβρίου – Ποια είναι τα στάδια της διαδικασίας
Η ανάδειξη για τον νέο Αρχιεπίσκοπο θα γίνει μέσα από δύο στάδια:
1)Κατάρτιση του τριπροσώπου με καθολική ψηφοφορία
2) Εκλογή Αρχιεπισκόπου από την Ιερά Σύνοδο
Όσον αφορά το πρώτο στάδιο, θα ψηφίσουν σε καθολική μυστική ψηφοφορία όλοι οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί, 18 ετών και άνω, οι οποίοι διαμένουν μόνιμα στην Κύπρο για τουλάχιστον έναν χρόνο κι είναι εγγεγραμμένοι στον εκλογικό κατάλογο που εγκρίνει η Ιερά Σύνοδος.
Κάθε ψηφοφόρος δικαιούται να ψηφίσει έναν υποψήφιο, αναγράφοντας σε λευκό χαρτί το όνομα της προτίμησής του (δεν υπάρχουν ψηφοδέλτια). Σε περίπτωση αδυναμίας, ο Πρόεδρος της Εφορευτικής Επιτροπής θα αναλάβει να βοηθήσει, αναγράφοντας στο ψηφοδέλτιο το όνομα που του υποδεικνύεται από τον ψηφοφόρο. Μετά την ολοκλήρωση της καταμέτρησης, τα αποτελέσματα θα αποσταλούν στον Τοποτηρητή.
Στο δεύτερο στάδιο της διαδικασίας, θα περάσουν οι τρεις υποψήφιοι που θα λάβουν τις περισσότερες ψήφους, οι οποίοι θα αποτελέσουν το τριπρόσωπο.
Εντός τριών ημερών από την κατάρτιση του τριπροσώπου, η Ιερά Σύνοδος θα συγκληθεί από τον Τοποτηρητή. Ρόλος της θα είναι η επικύρωση των αποτελεσμάτων κι η ανάδειξη του διαδόχου του Αρχιεπισκοπικού Θρόνου, μεταξύ των τριών προσώπων που θα πλειοψηφίσουν. Η Ιερά Σύνοδος θα συνέλθει στο Μεγάλο Συνοδικό και θα εκλέξει σε μυστική ψηφοφορία τον Αρχιεπίσκοπο. Σε περίπτωση ισοψηφίας, θα διενεργηθεί κλήρωση.
Αρχιεπίσκοπος θα αναδειχθεί εκείνος που θα συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία των μελών της Ιεράς Συνόδου. Σε περίπτωση μη επίτευξης πλειοψηφίας, θα επαναληφθεί η ψηφοφορία μεταξύ των δύο που θα λάβουν τις περισσότερες ψήφους.
Αρχιεπίσκοπος θα αναδειχθεί αυτός που θα λάβει την πλειοψηφία ανάμεσα στους δύο εναπομείναντες. Σε περίπτωση ισοψηφίας, θα διενεργηθεί κλήρωση.
Η ενθρόνιση του νέου Αρχιεπισκόπου θα γίνει εντός 15 ημερών από το τέλος της εκλογικής διαδικασίας.
Ο καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας της Κύπρου
Άρθρο 19
Χηρεύσαντος του Αρχιεπισκοπικού Θρόνου, ο πρώτος τη τάξει των εν ενεργεία Μητροπολιτών – που είναι ο Μητροπολίτης Πάφου, γιατί στην Κύπρο τα πρεσβεία ανήκουν στους θρόνους και όχι στα πρόσωπα – αναλαμβάνει ως Τοποτηρητής την προσωρινήν διοίκησιν αυτού μέχρι της εκλογής και ενθρονίσεως του νέου Αρχιεπισκόπου. Κωλυομένου ή αποποιουμένου του καλουμένου εις την τοποτηρητείαν, ταύτην αναλαμβάνει ο επόμενος τη τάξει των εν ενεργεία Μητροπολιτών.
Αυτοί είναι οι Κιτίου, Κυρηνείας, Λεμεσού, Μόρφου, Κωνσταντίας, Κύκκου, Ταμασού και Τριμυθούντος.
Άρθρο 20
Εκλόγιμοι διά τον Αρχιεπισκοπικόν Θρόνον είναι: α) πάντες οι Αρχιερείς της Εκκλησίας της Κύπρου και β) οι έχοντες τα κατά το άρθρον 30 προς αρχιερατείαν προσόντα.
Σύμφωνα με το άρθρον 30, τα προσόντα των προς αρχιερατεία εκλογίμων είναι τα εξής:
-Εκλόγιμοι προς αρχιερατείαν είναι οι άγαμοι κληρικοί (πρεσβύτεροι ή διάκονοι), οι κεκτημένοι τα εξής προσόντα: α) πτυχίον ανεγνωρισμένης Ορθοδόξου Θεολογικής Σχολής, β) δεκαετή ευδόκιμον διακονίαν υπό την ιδιότητα του κληρικού ή μοναχού και γ) ηλικίαν τριάκοντα πέντε ετών συμπεπληρωμένην.
-Δύναται η Ιερά Σύνοδος εις όλως εξαιρετικάς περιπτώσεις να δεχθή ως εκλόγιμον και κληρικόν μη έχοντα πτυχίον Θεολογικής Σχολής, εγνωσμένου ήθους και κύρους.
Άρθρο 21
-Ο Τοποτηρητής του Αρχιεπισκοπικού Θρόνου υποχρεούται όπως, εντός δέκα ημερών από της χηρείας του Θρόνου, απολύση δύο εγκυκλίους, μίαν προς τους εφημερίους εντελλόμενος την κατάρτισιν ή αναθεώρησιν των εκλογικών καταλόγων εντός δεκαπέντε ημερών από της εκδόσεως της εγκυκλίου και ετέραν προς άπαν το πλήρωμα της Εκκλησίας, ορίζων την ημέραν διά την εκλογήν του τριπροσώπου, εντός τεσσαράκοντα ημερών από της χηρείας του Θρόνου. Η παράτασις των προθεσμιών είναι δυνατή μόνον δι’ εξαιρετικούς λόγους, τη αποφάσει της Ιεράς Συνόδου.
-Η Ιερά Σύνοδος, εν αδυναμία του Τοποτηρητού να ανταποκριθή εις τας ως άνω υποχρεώσεις του, δύναται να αναθέση την τοποτηρητείαν εις τον επόμενον τη τάξει Μητροπολίτην κ.ο.κ.
Άρθρο 22
Η διαδικασία εκλογής προς ανάδειξιν Αρχιεπισκόπου χωρεί εις δύο στάδια: α) την κατάρτισιν του τριπροσώπου διά καθολικής ψηφοφορίας και β) την εκλογήν του Αρχιεπισκόπου υπό της Ιεράς Συνόδου.
Ο ισχύον Καταστατικός Χάρτης απέρριψε το πολύπλοκο σύστημα της εκλογής γενικών και ειδικών αντιπροσώπων, το οποίο ίσχυε κατά τους παλαιότερους Καταστατικούς Χάρτες, και το οποίο ευθυνόταν για πολλά προβλήματα.
Άρθρο 23
-Κατά την ορισθείσαν ημερομηνίαν εν τη υπό του Τοποτηρητού απολυθείση εγκυκλίω διεξάγονται διά καθολικής μυστικής ψηφοφορίας εκλογαί προς κατάρτισιν του τριπροσώπου. Δικαίωμα ψήφου κέκτηνται πάντες οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί ηλικίας άνω των δέκα οκτώ ετών οι διαμένοντες μονίμως, από ενός τουλάχιστον έτους, εις την Κύπρον και εγγεγραμμένοι εν τω εκλογικώ καταλόγω ψηφοφόρων, όστις εγκρίνεται υπό της Ιεράς Συνόδου.
-Έκαστος ψηφοφόρος δικαιούται να ψηφίση ένα εκ των εκλογίμων διά την κατάρτισιν του τριπροσώπου.
Είναι σημαντικό ότι ο καθένας από τους ψηφοφόρους δικαιούται να ψηφίσει έναν μόνο από τους εκλογίμους για την κατάρτιση του τριπροσώπου και έτσι με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η ομαδοποίηση. Επίσης, είναι σημαντικόν ότι εκλέκτορες είναι όλοι οι ορθόδοξοι χριστιανοί, ανεξαρτήτως εθνικής προέλευσης ηλικίας άνω των 18 ετών, που μένουν μόνιμα, τουλάχιστον από ενός έτους στην Κύπρο, και είναι εγγεγραμμένοι στον εκλογικό κατάλογο.
Άρθρο 24
-Μετά την ολοκλήρωσιν της καταμετρήσεως των ψήφων εις τα εκλογικά κέντρα, τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας αποστέλλονται εις τον Τοποτηρητήν. Οιοσδήποτε ψηφοφόρος δύναται όπως υποβάλη εντός τριών ημερών εις την Ιεράν Σύνοδον ενστάσεις περί της εκλογικής διαδικασίας. Εντός πέντε ημερών από της παρελεύσεως της προθεσμίας υποβολής των ενστάσεων, η Ιερά Σύνοδος συγκαλείται υπό του Τοποτηρητού και αποφαίνεται οριστικώς επ’ αυτών, προχωρεί δε μετά ταύτα εις την επικύρωσιν των αποτελεσμάτων και την κατάρτισιν του τριπροσώπου εκ των τριών πλειονοψηφησάντων προσώπων. Σε περίπτωσιν ισοψηφίας διενεργείται κλήρωσις εν τη συνεδρία της Ιεράς Συνόδου. Εντός τριών ημερών από της καταρτίσεως του τριπροσώπου, η Ιερά Σύνοδος συγκαλείται υπό του Τοποτηρητού προς εκλογήν του Αρχιεπισκόπου.
-Προ της εκλογής τελείται Θεία Λειτουργία εν τω Καθεδρικώ Ναώ, υπό του τελευταίου τη τάξει των μη περιλαμβανομένων εν τω τριπροσώπω εν ενεργεία Μητροπολιτών και ακολούθως η Ιερά Σύνοδος προβαίνει εις την εκλογήν εν τω Μεγάλω Συνοδικώ διά μυστικής ψηφοφορίας.
-Αρχιεπίσκοπος αναδεικνύεται εκ του τριπροσώπου εκείνος ο οποίος θα συγκεντρώση την απόλυτον πλειονοψηφίαν των μελών της Ιεράς Συνόδου. Εάν αύτη δεν επιτευχθή, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται μεταξύ των δύο πλειονοψηφησάντων, κατά την αυτήν συνεδρίαν της Ιεράς Συνόδου, και Αρχιεπίσκοπος αναδεικνύεται ο λαβών τας περισσοτέρας ψήφους. Εις περίπτωσιν ισοψηφίας τίθεται κλήρος. Μετά την εκλογήν του Αρχιεπισκόπου, τα μέλη της Ιεράς Συνόδου κατέρχονται εις τον Καθεδρικόν Ναόν προς τέλεσιν της Κανονικής Πράξεως.
-Η χειροτονία, εάν ο εκλεγείς δεν είναι Αρχιερεύς, και η ενθρόνισις γίνονται εντός δεκαπέντε ημερών από της εκλογής. Η εκλογή του νέου Αρχιεπισκόπου ως και η ημερομηνία ένθρονήσεως τούτου ανακοινούνται υπό του Τοποτηρητού εις τους Προκαθημένους των Ορθοδόξων Εκκλησιών.
-Εάν κατά την διαδικασίαν της εκλογής ο Τοποτηρητής παραλείψη να εφαρμόση τας διατάξεις του Καταστατικού Χάρτου ή αμελήση να συγκαλέση την Ιεράν Σύνοδον, αύτη συγκαλείται υπό του επομένου τη τάξει Μητροπολίτου κ.ο.κ., όστις αναλαμβάνει εφ’ εξής και την τοποτηρητείαν.
Το δεύτερο στάδιο της εκλογικής διαδικασίας ανήκει αποκλειστικά στην Ιερά Σύνοδο. Ο καταστατικός νομοθέτης, υπαγόμενος στις επιταγές των ιερών κανόνων, δίνει πλήρως τη δυνατότητα να λειτουργήσει στο κανονικό πλαίσιο ο συνοδικός θεσμός. Στον προηγούμενο Καταστατικό Χάρτη, η Σύνοδος ήταν απλώς ένα όργανο χειροτονίας του Αρχιεπισκόπου που εξέλεγαν οι αντιπρόσωποι του λαού και το σώμα των οφφικιαλίων. Ο ισχύον Καταστατικός Χάρτης απέρριψε αυτή την αντικανονική πράξη και κράτησε μόνο την πρόταση του λαού για τον ορισμό του τριπροσώπου, αφήνοντας το στάδιο της τελικής εκλογής στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ιεράς Συνόδου.
