Αλβανία: Η ιδέα του Αλβανού πρωθυπουργού Έντι Ράμα να ιδρύσει ένα «Βατικανό για Μπεκτασήδες» στα Τίρανα έχει τραβήξει την προσοχή τόσο της εγχώριας όσο και της διεθνούς κοινής γνώμης.
Του Γιάννη Παπανικολάου – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Οι Μπεκτασήδες, ένα σουφικό τάγμα με ρίζες στον Ισλαμικό κόσμο, ιδίως στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, έχουν μεγάλη ιστορική σημασία για την Αλβανία. Η δημιουργία ενός ανεξάρτητου θρησκευτικού κράτους εντός της Αλβανίας, που θα λειτουργεί όπως το Βατικανό για τους Καθολικούς, έχει πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις που αφορούν όχι μόνο την Αλβανία, αλλά και τη διεθνή γεωπολιτική σκηνή.
Η ιστορία των Μπεκτασήδων
Οι Μπεκτασήδες εμφανίστηκαν τον 13ο αιώνα στην Ανατολία και διαδόθηκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Το τάγμα υιοθέτησε στοιχεία από το σιιτικό Ισλάμ και την τοπική λατρεία, αλλά έμεινε γνωστό για την ανοιχτή, ανεκτική προσέγγισή του. Ειδικά στα Βαλκάνια, οι Μπεκτασήδες απέκτησαν ιδιαίτερη επιρροή και συνδέθηκαν με την πολιτική και τον αγώνα για ανεξαρτησία. Στην Αλβανία, το τάγμα συνέβαλε στην εθνική αφύπνιση και στον πατριωτισμό των Αλβανών, κάνοντάς τους αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας.
Μετά την απαγόρευση του τάγματος στην Τουρκία από τον Κεμάλ Ατατούρκ το 1925, πολλοί Μπεκτασήδες κατέφυγαν στην Αλβανία, όπου το τάγμα εγκαθίδρυσε την παγκόσμια του έδρα. Έκτοτε, η Αλβανία έγινε το παγκόσμιο κέντρο του μπεκτασισμού. Η δημιουργία ενός «Βατικανού» για τους Μπεκτασήδες στα Τίρανα δεν είναι μόνο συμβολική, αλλά επιβεβαιώνει και την πολιτιστική και θρησκευτική σημασία του τάγματος για την αλβανική κοινωνία.
Ο ρόλος της Τουρκίας και της Ελλάδας
Η ίδρυση ενός ανεξάρτητου μπεκτασικού κράτους στην Αλβανία έχει ιδιαίτερη σημασία για την Τουρκία και την Ελλάδα. Η Τουρκία, ως πρώην κέντρο του μπεκτασισμού, μπορεί να δει το εγχείρημα αυτό με ανάμεικτα συναισθήματα. Ενώ το τάγμα εξακολουθεί να έχει ιστορικές ρίζες στην Τουρκία, η πολιτική κατάσταση και η θρησκευτική ομοιογένεια που επιδιώκεται υπό την κυβέρνηση Ερντογάν μπορεί να μην υποστηρίζει την προβολή ενός τέτοιου θρησκευτικού κινήματος που παραπέμπει σε πιο φιλελεύθερες και ανεκτικές ερμηνείες του Ισλάμ. Αντίθετα, η Τουρκία ίσως δει την ίδρυση του «Βατικανού» ως μια απώλεια ιστορικής επιρροής στον μπεκτασισμό και μια ενδυνάμωση της Αλβανίας στον μουσουλμανικό κόσμο.
Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, έχει τα δικά της συμφέροντα στην περιοχή των Βαλκανίων. Η ίδρυση ενός ανεξάρτητου θρησκευτικού κράτους εντός της Αλβανίας μπορεί να δημιουργήσει ανησυχίες σχετικά με τη σταθερότητα της περιοχής, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη τα ζητήματα που προκύπτουν με την ελληνική μειονότητα στη Βόρεια Ήπειρο και τη γενικότερη αλβανική πολιτική στην περιοχή. Επιπλέον, η Ελλάδα, ως χώρα με έντονη Ορθόδοξη θρησκευτική παράδοση, μπορεί να δει την ενίσχυση του μπεκτασισμού και του Ισλάμ στην περιοχή ως μια πολιτιστική και γεωπολιτική πρόκληση.
Το προσωπικό κέρδος του Ράμα
Για τον Έντι Ράμα, το «Βατικανό για Μπεκτασήδες» είναι περισσότερο από ένα θρησκευτικό εγχείρημα. Ο Ράμα επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τις θρησκευτικές και πολιτιστικές ρίζες του μπεκτασισμού για να ενισχύσει το πολιτικό του προφίλ, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Η δημιουργία ενός κέντρου που θα προσελκύει χιλιάδες πιστούς από όλο τον κόσμο μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική πηγή εσόδων για την Αλβανία, ενισχύοντας τον τουρισμό και την οικονομία της χώρας. Παράλληλα, το σχέδιο αυτό μπορεί να ενισχύσει την εικόνα του Ράμα ως ενός ηγέτη που προωθεί τη θρησκευτική ανεκτικότητα και τη διεθνή αναγνώριση της Αλβανίας ως χώρας που σέβεται τις θρησκευτικές μειονότητες.
Η διεθνής αναγνώριση του εγχειρήματος, με τη δημοσιογραφική κάλυψη από μέσα ενημέρωσης όπως οι «New York Times», προσφέρει στον Ράμα την ευκαιρία να προβάλλει την Αλβανία ως ένα κέντρο θρησκευτικού τουρισμού και πολιτιστικής ανεκτικότητας στα Βαλκάνια. Αυτό μπορεί να του αποφέρει πολιτικά οφέλη και να ενισχύσει τις πιθανότητες επανεκλογής του στις επερχόμενες εκλογές του 2025.
Το πολιτικό και οικονομικό μέλλον
Το «Βατικανό των Μπεκτασήδων» αποτελεί μια έξυπνη κίνηση του Ράμα για να ενισχύσει τη θέση του στην εσωτερική και διεθνή πολιτική σκηνή. Αν και το εγχείρημα αυτό έχει σημαντικές θρησκευτικές και πολιτιστικές προεκτάσεις, οι πολιτικές και οικονομικές του συνέπειες είναι εξίσου καθοριστικές. Αν ο Ράμα καταφέρει να υλοποιήσει το σχέδιο του, η Αλβανία θα μπορούσε να αποκτήσει έναν νέο ρόλο στη διεθνή σκηνή ως πρότυπο θρησκευτικής ανεκτικότητας και πολιτιστικής κληρονομιάς.
