του Γιώργου Θεοχάρη
Πολλοί αναγνώστες μας μας ρωτούν πώς γίνεται η είσοδος των αρχιερέων στο Άγιον Όρος. Η απάντηση είναι απλή. Παρακάτω θα εξηγήσουμε τί πρέπει να γίνεται, χωρίς να υπεισέλθουμε στο τί γίνεται ή στο τί νομίζει καθένας ότι πρέπει να γίνεται.
Η είσοδος των αρχιερέων στο Άγιον Όρος καθορίζεται από τον Καταστατικό Χάρτη του Αγίου Όρους, ο οποίος έχει καταρτιστεί από τους Αγιορείτες Πατέρες πριν το 1924, ως το καταστάλαγμα της υπερχιλιετούς παράδοσης του Άθωνα, έχει επικυρωθεί από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και έχει γίνει επίσης και νόμος του Ελληνικού Κράτους, αφού επικυρώθηκε από το Ελληνικό Κοινοβούλιο, με αυξημένη μάλιστα ισχύ, αφού απορρέει από το άρθρο 105 του Συντάγματος.
Τί λέει λοιπόν ο Καταστατικός Χάρτης για την είσοδο των αρχιερέων;
Το άρθρο 173 του Καταστατικού Χάρτη λέει: «Κανένας αρχιερέας δεν μπορεί να τελέσει ιεροπραξία στο Άγιον Όρος, εάν δεν είναι εφοδιασμένος με ἐγγραφο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, το οποίο δηλώνει το ακώλυτο της ιεροπραξίας, και χωρίς ἀδεια της Ιεράς Κοινότητος ή κάποιας μονής. Κάθε αρχιερέας ο οποίος καλείται έξω από το Αγιον Όρος από κάποια μονή, πρέπει να καλείται διά μέσου της Ιεράς Κοινότητος. Κάθε κατώτερος κληρικός οφείλει να έχει τέτοιο έγγραφο της εκκλησιαστικής του αρχής, προς την Ιεράν Κοινότητα».
Το άρθρο 176 του Καταστατικού Χάρτη γράφει: «Κάθε ένας που εισέρχεται στο Άγιον Όρος, εκτός από τους περιοίκους προσκυνητές, οφείλει να έχει άδεια της επισκέψεως των μονών και εξαρτημάτων καθ᾿ όλου.».
Από τα παραπάνω άρθρα προκύπτει ότι μοναδική αρμόδια για να χορηγεί άδεια εισόδου στο Άγιον Όρος σε οποιονδήποτε αρχιερέα είναι αποκλειστικά η Ιερά Κοινότητα, διά μέσου της οποίας καλείται ο κάθε αρχιερέας. Αυτό το οποίο χορηγεί το Οικουμενικό Πατριαρχείο στους αρχιερείς δεν είναι άδεια εισόδου, αλλά ένα απλό συστατήριο γράμμα, το οποίο προτρέπει τις Μονές να τούς προσφέρουν καλή φιλοξενία. Το μόνο που βεβαιώνει το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι «το ακώλυτο της ιεροπραξίας». Αυτό δεν σημαίνει ότι χορηγεί την άδεια στον αρχιερέα για να ιεροπρακτεί στο Άγιον Όρος, αλλά βεβαιώνει ότι αυτός ο αρχιερέας δεν έχει κώλυμα, δηλαδή κάποιο σοβαρό εμπόδιο από τους Ιερούς Κανόνες, για να ιεροπρακτήσει, δηλαδή δεν έχει πέσει σε κάποιο μεγάλο πνευματικό ή κανονικό παράπτωμα που εμποδίζει την ιεροπραξία, όπως αμαρτία, σχίσμα, αίρεση κ.λπ..
Η άδεια για την ιεροπραξία στο Άγιον Όρος δεν χορηγείται από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αλλά, όπως το λέει καθαρά το άρθρο 173, από την Ιερά Κοινότητα ή κάποια μονή («άνευ αδείας της Ιεράς Κοινότητος ή τινος μονής»). Η βεβαίωση του ακωλύτου της ιεροπραξίας, που μπορεί να χορηγείται είτε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, εάν πρόκειται για αρχιερέα που υπάγεται σε αυτό, είτε από την Εκκλησία στην οποία υπάγεται ο αρχιερέας ή ο κατώτερος κληρικός, δεν είναι ούτε άδεια εισόδου ούτε άδεια ιεροπραξίας στο Άγιον Όρος. Ο Καταστατικός Χάρτης είναι σαφής: «πας κατώτερος κληρικός οφείλει να έχη τοιούτον έγγραφον της εκκλησιαστικής αυτού αρχής, προς την Ιεράν Κοινότητα».
[irp posts=”540042″ name=”Μήνυμα του Μητροπολίτη Γαλλίας Εμμανουήλ για το ουκρανικό”]
Συνέπεια των παραπάνω είναι ότι, εάν ένας αρχιερέας είναι πασίγνωστος σε όλους και ότι δεν έχει κώλυμα ιεροπραξίας, κανονικά μπορεί να μπαίνει στο Άγιον Όρος και να ιεροπρακτεί μόνο με άδεια της Ιεράς Κοινότητας και της Ιεράς Μονής.
Ας έλθουμε τώρα στο ερώτημα που μας απευθύνουν πολλοί άλλοι αναγνώστες:
Τί συμβαίνει με τους αρχιερείς από την Ουκρανία, οι οποίοι ανήκουν στην Εκκλησία που αναγνώρισε πρόσφατα το Οικουμενικό Πατριαρχείο με Προκαθήμενο τον Επιφάνιο;
Πώς μπαίνουν αυτοί στο Άγιον Όρος; Επιτρέπεται να ιερουργούν; Η απάντηση είναι εξίσου απλή.
Εφόσον το Πατριαρχείο, στο συστατήριο γράμμα που εξέδωσε για αυτούς, βεβαιώνει «το ακώλυτο της ιεροπραξίας», κάθε Μονή, που επιτρέπει σε αυτούς να ιερουργούν, είναι κανονικά καλυμμένη και δεν αντιμετωπίζει κανένα κανονικό πρόβλημα.
Από την άλλη πλευρά όμως κανένας δεν μπορεί να υποχρεώσει κάποια Ιερά Μονή να τους δεχθεί ή να τους βάλει να ιερουργήσουν, εάν για οποιονδήποτε λόγο δεν το επιθυμεί, διότι αυτό είναι αναφαίρετο δικαίωμα της Μονής, που κατοχυρώνεται από τον Καταστατικό Χάρτη, όχι μόνο από το άρθρο 173, αλλά και από όλα τα άλλα άρθρα που ορίζουν το αυτοδιοίκητο των Ιερών Μονών.
