Νέα Υόρκη: Βαρύτατες καταγγελίες για απόπειρα εξόντωσης του Τουρκοϊρανού εμπόρου χρυσού Ρεζά Ζαράμπ μέσα σε αμερικανική ομοσπονδιακή φυλακή επαναφέρουν στο προσκήνιο το μεγάλο σκάνδαλο παράκαμψης των κυρώσεων κατά του Ιράν.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Ο ισχυρισμός περιλαμβάνεται στο υπόμνημα επιμέτρησης ποινής που κατέθεσαν οι συνήγοροι του Ζαράμπ στο Ομοσπονδιακό Περιφερειακό Δικαστήριο της Νότιας Περιφέρειας της Νέας Υόρκης. Πρόκειται για καταγγελίες της υπεράσπισης και όχι για αυτοτελή δικαστική απόφαση που αποδίδει επισήμως την εντολή στην τουρκική κυβέρνηση.
Σύμφωνα με το έγγραφο, στις αρχές Νοεμβρίου του 2017 ένας κρατούμενος, οπλισμένος με μαχαίρι, φέρεται να στρίμωξε τον Ζαράμπ στο Μητροπολιτικό Κέντρο Κράτησης και να του δήλωσε ότι είχε πληρωθεί για να τον σκοτώσει, εφόσον συνέχιζε να συνεργάζεται με τις αμερικανικές αρχές.
Η ζωή του σώθηκε, όπως υποστηρίζουν οι δικηγόροι του, όταν ο συγκάτοικός του και άλλοι κρατούμενοι επενέβησαν. Ακολούθησε η άμεση μεταφορά του υπό την προστασία του FBI, καθώς οι αρμόδιες υπηρεσίες φέρονται να εκτίμησαν ότι καμία συμβατική φυλακή δεν μπορούσε πλέον να εγγυηθεί την ασφάλειά του.
Ο μάρτυρας που γνώριζε το δίκτυο
Ο Ζαράμπ είχε συλληφθεί στο Μαϊάμι τον Μάρτιο του 2016 και τον Οκτώβριο του 2017 παραδέχθηκε την ενοχή του για αδικήματα που συνδέονταν με παραβίαση κυρώσεων, τραπεζική απάτη και ξέπλυμα χρήματος. Κατόπιν συνεργάστηκε με τις αμερικανικές εισαγγελικές αρχές και κατέθεσε επί επτά ημέρες στη δίκη του στελέχους της Halkbank, Μεχμέτ Χακάν Ατίλα.
Η κατάθεσή του αποκάλυψε τον μηχανισμό μέσω του οποίου ιρανικά κεφάλαια μετατρέπονταν αρχικά σε χρυσό και κατόπιν διοχετεύονταν μέσω εικονικών εμπορικών συναλλαγών. Η υπόθεση έφθασε μέχρι κορυφαίους Τούρκους αξιωματούχους, με τον Ζαράμπ να υποστηρίζει ότι είχε καταβάλει εκατομμύρια σε δωροδοκίες.
Η ίδια η αμερικανική Δικαιοσύνη είχε περιγράψει τη δίωξη της Halkbank ως υπόθεση παράκαμψης των αμερικανικών κυρώσεων σε κλίμακα δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι κινήσεις αντιποίνων
Μετά τη συνεργασία του Ζαράμπ με την Ουάσιγκτον, οι τουρκικές αρχές προχώρησαν σε κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων του ίδιου και της οικογένειάς του. Οι συνήγοροί του υπολογίζουν τις συνολικές απώλειες σε τουλάχιστον 150,7 εκατομμύρια δολάρια.
Παράλληλα, εργαζόμενοί του συνελήφθησαν, το σπίτι του στον Βόσπορο κατεδαφίστηκε και εναντίον του κινήθηκε έρευνα για κατασκοπεία. Η υπεράσπιση υποστηρίζει ότι οι ενέργειες αυτές αποτελούσαν οργανωμένη προσπάθεια εκφοβισμού και τιμωρίας του.
Τι λένε αναλυτές στο ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Γεωστρατηγικοί και πολιτικοί αναλυτές που μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr επισημαίνουν ότι η υπόθεση υπερβαίνει τα όρια ενός οικονομικού σκανδάλου. Αγγίζει τον πυρήνα των σχέσεων ΗΠΑ–Τουρκίας, τη συνεργασία της Άγκυρας με την Τεχεράνη και τη δυνατότητα του τουρκικού κράτους να ασκεί πίεση ακόμη και εκτός των συνόρων του.
Όπως εκτιμούν, εάν αποδεικνυόταν δικαστικά ότι υπήρξε κρατικά καθοδηγούμενο σχέδιο δολοφονίας μέσα σε αμερικανική φυλακή, θα επρόκειτο για εξαιρετικά σοβαρή παραβίαση της αμερικανικής κυριαρχίας. Μέχρι σήμερα, όμως, η άμεση ευθύνη της τουρκικής κυβέρνησης παραμένει ισχυρισμός των δικηγόρων του Ζαράμπ.
Ο Ζαράμπ καταδικάστηκε τελικά τον Ιούλιο του 2026 σε χρόνο ίσο με εκείνον που είχε ήδη εκτίσει. Η δικαστική του περιπέτεια έκλεισε, αλλά οι καταγγελίες για το «μακρύ χέρι» της Άγκυρας αφήνουν βαριά σκιά πάνω από μια υπόθεση που επί χρόνια δοκίμασε τις σχέσεις Ουάσιγκτον και Άγκυρας.
