ΚΙΕΒΟ: Η είδηση ότι οι ουκρανικές αρχές κατά της διαφθοράς πραγματοποίησαν έφοδο στην κατοικία του επικεφαλής του Προεδρικού Γραφείου Αντρίι Γερμάκ, του ανθρώπου που θεωρείται το «No2» της Ουκρανίας, προκάλεσε πολιτικό σεισμό στο Κίεβο.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Το Εθνικό Γραφείο Κατά της Διαφθοράς (NABU)και η Ειδική Εισαγγελία Κατά της Διαφθοράς (SAPO) επιβεβαίωσαν ότι οι έρευνες πραγματοποιούνται «στο πλαίσιο νόμιμα εγκεκριμένης διαδικασίας», χωρίς όμως να κατονομάζουν ακόμη επίσημα ύποπτο.
Ο ίδιος ο Γερμάκ, σε ανάρτησή του στο Telegram, παραδέχθηκε ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί βρέθηκαν στο σπίτι του, υπογραμμίζοντας ότι συνεργάζεται πλήρως και ότι «δεν έχει τίποτα να κρύψει». Οι έφοδοι συνδέονται –σύμφωνα με τις ανακοινώσεις– με μεγάλη υπόθεση δωροδοκιών ύψους 100 εκατ. δολαρίων σε κρατικό φορέα ενέργειας, υπόθεση που ήδη ερευνούν οι αρχές. Διεθνή μέσα ενημέρωσης όπως το Reuters και το Associated Press μεταδίδουν ότι πρόκειται για μία από τις πιο ευαίσθητες πολιτικά υποθέσεις των τελευταίων ετών, καθώς αγγίζει τον στενότερο συνεργάτη του προέδρου της χώρας.
Για την ώρα, οι αντιδιαφθορικές αρχές αποφεύγουν να δώσουν λεπτομέρειες. Τονίζουν ότι η έρευνα είναι σε εξέλιξη και ότι κάθε πληροφορία θα δοθεί δημοσίως «όταν δεν θα υπονομεύει τη διαδικασία». Πολιτικοί παρατηρητές στο Κίεβο σημειώνουν πως η υπόθεση δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από τις πιέσεις των δυτικών εταίρων, οι οποίοι ζητούν απτά δείγματα πάταξης της διαφθοράς σε ανώτατο επίπεδο, ως βασική προϋπόθεση για τη συνέχιση της χρηματοδότησης και της στρατιωτικής στήριξης.
Ο 54χρονος Αντρίι Γερμάκ δεν είναι ένα τυχαίο πρόσωπο. Πρώην κινηματογραφικός παραγωγός και νομικός με ειδίκευση στην πνευματική ιδιοκτησία, εξελίχθηκε σε στενό φίλο και πολιτικό «αρχιτέκτονα» του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Από το 2020, όταν ανέλαβε την ηγεσία του Προεδρικού Γραφείου, θεωρείται ο άνθρωπος που φιλτράρει σχεδόν κάθε στρατηγική απόφαση: από τις καθημερινές ισορροπίες στο εσωτερικό μέχρι τις κρίσιμες συνομιλίες με Ουάσιγκτον, Βρυξέλλες και Μόσχα.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο Γερμάκ αναδείχθηκε σε κεντρικό διαπραγματευτή για τις εγγυήσεις ασφαλείας, τις συμφωνίες στρατιωτικής βοήθειας και το περίφημο «ειρηνευτικό πλαίσιο» του Κιέβου. Πηγές κοντά στην Προεδρία της Ουκρανίας επιμένουν ότι παραμένει απολύτως απαραίτητος για τη συνοχή της ηγετικής ομάδας και ότι η εμπλοκή του σε έρευνα «δεν σημαίνει προκαταβολική ενοχή, αλλά εμπιστοσύνη στους θεσμούς».
Την ίδια στιγμή, όμως, η ουκρανική αντιπολίτευση βλέπει στην υπόθεση την «κορυφή του παγόβουνου». Βουλευτές εκτός, αλλά και εντός του προεδρικού μπλοκ, ζητούν να υπάρξει πλήρης διαφάνεια, ακόμη και αν αυτό οδηγήσει σε παραίτηση του Γερμάκ. Υποστηρίζουν ότι η συγκέντρωση υπερβολικής εξουσίας στο πρόσωπό του έχει προκαλέσει δυσαρέσκεια σε τμήματα της κρατικής μηχανής και ότι η χώρα δεν αντέχει την παραμικρή σκιά σε ζητήματα διαφθοράς, ειδικά την ώρα που ζητά πρόσθετη στήριξη από τους συμμάχους.
Διεθνείς αναλυτές σημειώνουν ότι ο χρόνος των εφόδων μόνο τυχαίος δεν είναι. Οι έρευνες εξελίσσονται σε μια φάση όπου –σύμφωνα με διπλωματικές διαρροές που επικαλούνται μεγάλα δίκτυα όπως το BBC News– η Ουάσιγκτον πιέζει έντονα για ένα πλαίσιο συνομιλιών με τη Μόσχα. Ο Γερμάκ είναι από τους βασικούς συνομιλητές των Αμερικανών και φέρεται να διαδραματίζει ρόλο–κλειδί στην «αρχιτεκτονική» μιας πιθανής συμφωνίας. Οποιαδήποτε αμφισβήτηση της αξιοπιστίας του, έστω και σε επίπεδο εντυπώσεων, δυσκολεύει το πολιτικό του έργο.
Παρά ταύτα, αρκετοί ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η λειτουργία ανεξάρτητων θεσμών είναι ακριβώς αυτό που ζητούν επί χρόνια οι σύμμαχοι της Ουκρανίας. Αν το NABU και η SAPO μπορούν να ελέγχουν χωρίς «ιερά και όσια» ακόμη και τον επικεφαλής του Προεδρικού Γραφείου, τότε το μήνυμα προς τις Βρυξέλλες και το ΝΑΤΟ είναι ότι το κράτος δικαίου εφαρμόζεται στην πράξη. Το δίλημμα για το Κίεβο είναι λεπτό: πώς να αποδείξει ότι παίρνει στα σοβαρά τις καταγγελίες χωρίς να αποσταθεροποιήσει το ανώτατο κέντρο αποφάσεων εν μέσω πολέμου.
