Ουκρανία: Η συνάντηση στην Κίνα, το αδιέξοδο στις ειρηνευτικές συνομιλίες και οι ρωσικές απαιτήσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια εντείνουν την ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η πιθανότητα μιας συνεννόησης ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η οποία θα επηρεάσει το μέλλον της Ουκρανίας χωρίς ουσιαστική συμμετοχή του Κιέβου και των Ευρωπαίων, προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία στην Ευρώπη. Το διακύβευμα ξεπερνά πλέον τους όρους μιας κατάπαυσης του πυρός: αγγίζει τις εγγυήσεις ασφαλείας, τον ρόλο του ΝΑΤΟ και τη δυνατότητα των ευρωπαϊκών κρατών να αποφασίζουν για την άμυνά τους.
Σύμφωνα με το POLITICO, Ευρωπαίοι διπλωμάτες αντιμετωπίζουν με έντονη δυσπιστία τις προθέσεις της Μόσχας. Η εκτίμησή τους είναι ότι ο Ρώσος πρόεδρος εξακολουθεί να θεωρεί πως η συνέχιση του πολέμου μπορεί να του προσφέρει περισσότερα από έναν συμβιβασμό. Πρόκειται για αξιολόγηση της ευρωπαϊκής πλευράς, ενώ δεν έχει ανακοινωθεί κάποια τελική συμφωνία Ουάσιγκτον και Μόσχας.
Οι πρόσφατες διαπραγματεύσεις στο Άμπου Ντάμπι ενίσχυσαν αυτές τις επιφυλάξεις. Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, οι βασικές διαφορές για τα εδάφη, τις στρατιωτικές εγγυήσεις και την εφαρμογή μιας ενδεχόμενης εκεχειρίας παραμένουν. Η συμφωνία για ανταλλαγή αιχμαλώτων αποτελεί σημαντικό ανθρωπιστικό βήμα, αλλά δεν αρκεί για να τεκμηριώσει ότι οι αντιμαχόμενες πλευρές πλησιάζουν σε συνολική πολιτική διευθέτηση.
Το μήνυμα των διεθνών πρακτορείων
Το Associated Press μετέδωσε ότι οι διήμερες συνομιλίες ολοκληρώθηκαν χωρίς σημαντική πρόοδο προς τον τερματισμό του πολέμου, πέρα από τη συμφωνία για ανταλλαγή αιχμαλώτων. Κατέγραψε επίσης τη μετάβαση των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στη Μόσχα για συνάντηση με τον Πούτιν, καθώς και τον σχεδιασμό επαφών με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Δουβλίνο. Η εικόνα παραπέμπει σε συνεχιζόμενη διαμεσολάβηση, με ανοιχτά τα δυσκολότερα ζητήματα.
Το Reuters, σε ανταπόκριση της 18ης Νοεμβρίου από τη Σεντζέν, αναφέρει ότι η συνάντηση Τραμπ, Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ προγραμματίζεται για την Πέμπτη. Στην πιθανή ατζέντα περιλαμβάνεται η Ουκρανία. Το πρακτορείο καταγράφει την ανησυχία μικρότερων χωρών ότι οι μεγάλες δυνάμεις ενδέχεται να παραμερίσουν τα συμφέροντά τους. Παράλληλα, μεταδίδει ότι ο Πούτιν επέκρινε τις δυτικές κυρώσεις, ενώ ο Σι υπερασπίστηκε το ελεύθερο εμπόριο.
Οι πληροφορίες αυτές εξηγούν γιατί η ευρωπαϊκή πλευρά παρακολουθεί τόσο στενά τις επαφές στην Κίνα. Ωστόσο, η προγραμματισμένη συνάντηση και οι δημόσιες τοποθετήσεις των ηγετών δεν συνιστούν απόδειξη ότι υπάρχει ήδη προσυμφωνημένη λύση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν θα προκύψουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις και ποιοι θα έχουν λόγο στη διαμόρφωσή τους.
Η ευρωπαϊκή ασφάλεια στο τραπέζι
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η ρωσική επιδίωξη να συνδεθεί η επίλυση του ουκρανικού με μια ευρύτερη συζήτηση για την ασφάλεια στην Ευρώπη. Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, μια τέτοια σύνδεση δημιουργεί κίνδυνο να τεθούν υπό διαπραγμάτευση επιλογές που αφορούν κυρίαρχα κράτη και τη λειτουργία της Ατλαντικής Συμμαχίας.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας, Έσπεν Μπαρθ Άιντε, έθεσε στο POLITICO σαφές όριο: η παρουσία συμμαχικών δυνάμεων στο έδαφος χωρών του ΝΑΤΟ δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με τη Ρωσία. Η τοποθέτηση αποτυπώνει τον φόβο ότι μια συνολική συμφωνία θα μπορούσε να επιχειρήσει να περιορίσει την αμυντική αυτονομία ευρωπαϊκών κρατών.
Ανάλυση του ECFR εξετάζει επίσης τον κίνδυνο η συζήτηση να μετατοπιστεί από την ανάγκη κατάπαυσης του πυρός σε μια ευρύτερη αναδιαπραγμάτευση της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Το ζήτημα έχει πρακτικό βάρος: διαφορετική είναι η αναζήτηση μηχανισμών που αποτρέπουν έναν νέο πόλεμο και διαφορετική η αποδοχή περιορισμών που διεκδικεί η Μόσχα για τρίτες χώρες.
Η δύσκολη ισορροπία απέναντι στην Ουάσιγκτον
Οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να αποκτήσουν ουσιαστική θέση στις διαπραγματεύσεις, διατηρώντας ταυτόχρονα ανοιχτό τον δίαυλο με την αμερικανική κυβέρνηση. Σύμφωνα με το POLITICO, εκπρόσωποι ευρωπαϊκών κρατών και θεσμών βρέθηκαν στο Άμπου Ντάμπι, χωρίς να συμμετάσχουν απευθείας στις συνομιλίες με τη ρωσική αντιπροσωπεία. Η παρουσία τους δείχνει διπλωματική κινητοποίηση, αλλά δεν ισοδυναμεί με πλήρη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.
Η ευρωπαϊκή στάση περιέχει και έναν υπολογισμό πολιτικής ευθύνης. Όπως εξηγεί ο αναλυτής Φρέντρικ Βέσλαου στο POLITICO, Ευρώπη και Ουκρανία θέλουν να καταδείξουν στην Ουάσιγκτον ότι εργάζονται εποικοδομητικά για την ειρήνη. Εάν η διαδικασία αποτύχει, επιδιώκουν να μην τους καταλογιστεί ότι εμπόδισαν μια συμφωνία, ενώ οι ρωσικές απαιτήσεις παρέμεναν αμετακίνητες.
Στο μεταξύ, οι επιθέσεις κατά ουκρανικών υποδομών επιβαρύνουν το περιβάλλον των συνομιλιών. Τα πλήγματα στην ενέργεια και στην ύδρευση αυξάνουν την πίεση στον άμαχο πληθυσμό ενόψει του χειμώνα. Για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η συνέχιση αυτής της τακτικής ενισχύει την αμφιβολία για το κατά πόσο η Μόσχα προετοιμάζει έναν συμβιβασμό ή επιδιώκει πρόσθετα διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα.
Το πραγματικό τεστ θα είναι το περιεχόμενο των επόμενων προτάσεων: εάν προβλέπουν επαληθεύσιμη παύση των εχθροπραξιών, αξιόπιστες εγγυήσεις και συμμετοχή της Ουκρανίας στις αποφάσεις που την αφορούν. Χωρίς αυτά, η διπλωματική κινητικότητα δύσκολα θα μετατραπεί σε βιώσιμη ειρήνη. Για την Ευρώπη, παραμένει καθοριστικό να εξασφαλίσει λόγο στις αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα τη δική της ασφάλεια.
Το vimaorthodoxias.gr παρακολουθεί όλες τις εξελίξεις. Παρακολουθήστε την ενημέρωσή μας για τις διαπραγματεύσεις, τις διεθνείς αντιδράσεις και τις αποφάσεις που θα κρίνουν την επόμενη ημέρα στην Ουκρανία.























