Ελληνοτουρκικά: Η ρητορική Φιντάν για την ελληνική άμυνα, οι ανοιχτοί δίαυλοι Αθήνας και Άγκυρας και το ενδεχόμενο ενός επεισοδίου στη θάλασσα. Τι αποτελεί σημερινή εξέλιξη και τι παραμένει εκτίμηση.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται ξανά υπό πίεση, με αφορμή τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και τη συζήτηση για τις εργασίες πόντισης του ηλεκτρικού καλωδίου. Το ερώτημα για την Αθήνα είναι αν η αυξημένη ένταση στη ρητορική θα περιοριστεί στις δημόσιες τοποθετήσεις ή θα μεταφερθεί στη θάλασσα, όταν προχωρήσουν εργασίες σε περιοχές όπου η Άγκυρα προβάλλει τις αξιώσεις της.
Μιλώντας στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής», ο αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Μπαλτζώης συνέδεσε τις πρόσφατες προειδοποιήσεις Φιντάν περί «παράτολμων ενεργειών» με τους ελληνικούς εξοπλισμούς, την «Ασπίδα του Αχιλλέα» και την άμυνα των νησιών. Πρόκειται για την ερμηνεία του επί των τουρκικών δηλώσεων, καθώς η δημόσια αντιπαράθεση αγγίζει περισσότερα από ένα ζητήματα.
Το καλώδιο ως πιθανό σημείο τριβής
Η πιο συγκεκριμένη επιφύλαξη του Μπαλτζώη αφορά το καλώδιο. «Έχω επιφυλάξεις αν θα πάει όπως θα θέλαμε», ανέφερε, εκτιμώντας ότι η Τουρκία θα επιχειρήσει να δημιουργήσει προβλήματα κατά την εξέλιξη των εργασιών. Η τοποθέτησή του δεν συνιστά πληροφορία ότι έχει ήδη αποφασιστεί τουρκική παρέμβαση. Περιγράφει ένα πιθανό σενάριο που, κατά τον ίδιο, απαιτεί προετοιμασία.
Ο αντιστράτηγος ε.α. έθεσε και ένα δεύτερο ενδεχόμενο: μια κίνηση τουρκικών υπηρεσιών απέναντι σε αλιευτικά σκάφη, σε θαλάσσια περιοχή την οποία η Άγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτει στις αξιώσεις της. Ένα τέτοιο περιστατικό, εφόσον συνέβαινε, θα έφερνε τις δύο πλευρές αντιμέτωπες με την ανάγκη άμεσης διαχείρισης στο πεδίο. Δεν υπάρχει, όμως, στην παρούσα φάση επιβεβαιωμένη αναφορά ότι έχει σημειωθεί τέτοιο επεισόδιο.
Η διάκριση έχει σημασία. Η διπλωματική διαφωνία για θαλάσσιες ζώνες και αρμοδιότητες είναι γνωστή· διαφορετική εξέλιξη θα ήταν η παρεμπόδιση συγκεκριμένων εργασιών ή η εμπλοκή σκαφών. Γι’ αυτό και το χρονοδιάγραμμα των τεχνικών κινήσεων, οι επίσημες ανακοινώσεις και η πραγματική παρουσία πλοίων θα καθορίσουν αν οι σημερινές προειδοποιήσεις αποκτήσουν επιχειρησιακή διάσταση.
Διάλογος και αποτροπή
Ο Μπαλτζώης στάθηκε επίσης στην αναφορά Φιντάν σε επαφές με την ελληνική πλευρά. Οι δίαυλοι επικοινωνίας Αθήνας και Άγκυρας παραμένουν ουσιώδεις, ιδίως όταν η δημόσια γλώσσα οξύνεται. Η ύπαρξή τους, πάντως, δεν απαντά από μόνη της στο τι θα συμβεί όταν μια αμφισβήτηση δοκιμαστεί στην πράξη.
Ως προς την ελληνική αντίδραση, ο αντιστράτηγος ε.α. υποστήριξε ότι η επίκληση του διεθνούς δικαίου πρέπει να συνοδεύεται από παρουσία στη θάλασσα. Με τη φράση «πρώτα η σημαία» περιέγραψε την παρουσία ελληνικών πλοίων στην περιοχή και, εφόσον κριθεί αναγκαίο, την επίδειξη ισχύος. Πρόκειται για δική του πρόταση αντιμετώπισης, όχι για ανακοινωμένο κυβερνητικό σχέδιο.
Στα τουρκικά μέσα, η κάλυψη των ελληνοτουρκικών χρειάζεται ανάγνωση ανά δημοσίευμα: άλλο είναι η μεταφορά μιας επίσημης δήλωσης, άλλο ο σχολιασμός της και άλλο η πρόβλεψη για τις επόμενες κινήσεις. Από την έρευνα για το παρόν άρθρο δεν προέκυψε επαρκώς επαληθευμένο πρόσφατο τουρκικό δημοσίευμα για να αποδοθεί σε συγκεκριμένο μέσο θέση περί επικείμενου επεισοδίου.
Το κρίσιμο τεστ, συνεπώς, βρίσκεται στις επόμενες πρακτικές κινήσεις γύρω από το καλώδιο και στο κατά πόσον οι δύο κυβερνήσεις θα κρατήσουν λειτουργικούς τους διαύλους επικοινωνίας. Ακόμη και ο ίδιος ο Μπαλτζώης έκλεισε την παρέμβασή του λέγοντας ότι θα χαιρόταν να διαψευστούν οι ανησυχίες του.
