Για «καταιγίδα που ξέσπασε» ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ουκρανία κάνουν λόγο οι New York Times, στον απόηχο της πρωτοφανούς σύγκρουσης του Ντόναλντ Τραμπ και του Τζέι Ντι Βανς με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο.
Του Γιάννη Παπανικολάου
Αντίστοιχους χαρακτηρισμούς χρησιμοποιούν δεκάδες κορυφαία μέσα ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο, καθώς προσπαθούν να χαρτογραφήσουν τις επιπτώσεις και τα σενάρια της επόμενης ημέρας.
Η σχέση των δύο ηγετών ήταν ήδη τεταμένη
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει τον Ζελένσκι «δικτάτορα» και σε μία από τις πρώτες συνεντεύξεις του μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο είχε αποδώσει και στον ίδιο ευθύνες για την έναρξη του πολέμου. Το σκηνικό που εκτυλίχθηκε χθες στην Ουάσιγκτον επιβεβαίωσε ότι οι σχέσεις τους βρίσκονται πλέον σε οριακό σημείο.
Το μεγάλο ερώτημα: ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκή ασφάλεια
Η χθεσινή συνάντηση δεν έφερε μόνο στο προσκήνιο τη ρήξη Ουάσιγκτον – Κιέβου, αλλά και τη συνολική αβεβαιότητα για τη δέσμευση των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Όπως σχολιάζει το BBC ο Τραμπ εμφανίζεται πιο διστακτικός από ποτέ στη στήριξη των συμμάχων του ΝΑΤΟ, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο θα τιμήσει τη θεμελιώδη δέσμευση της συμμαχίας: ότι μια επίθεση εναντίον ενός μέλους της, ισοδυναμεί με επίθεση εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η στάση του Τραμπ προκαλεί ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι παρακολουθούν τις εξελίξεις με αυξανόμενη νευρικότητα. Η πιθανότητα μείωσης της αμερικανικής υποστήριξης προς την Ουκρανία θα μπορούσε να σημάνει τη μετατόπιση της ευθύνης για την άμυνα της χώρας στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, σε μια περίοδο όπου οι δυνατότητες των τελευταίων είναι ήδη περιορισμένες.
Ο Ζελένσκι επιμένει: «Η σχέση με τον Τραμπ μπορεί να διασωθεί»
Παρά την ανοιχτή σύγκρουση, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εμφανίστηκε αισιόδοξος μετά τη συνάντηση, υποστηρίζοντας ότι οι σχέσεις του με τον Τραμπ μπορούν να αποκατασταθούν. Ωστόσο, οι πολιτικοί αναλυτές θεωρούν ότι η συνάντηση στο Οβάλ Γραφείο είχε μάλλον προσχεδιασμένο χαρακτήρα από την πλευρά της αμερικανικής ηγεσίας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που επικαλείται το BBC , η ομάδα του Τραμπ επιδίωξε να ασκήσει πίεση στον Ζελένσκι είτε για να τον υποχρεώσει να δεχθεί όρους που θα ευνοούσαν τη Μόσχα είτε για να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις μιας κρίσης, από την οποία θα μπορούσε να τον καταστήσει υπεύθυνο. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, είχε έντονη παρουσία στη συνάντηση, κάτι που δείχνει ότι η Ουάσιγκτον προετοιμάζει μια συνολική αλλαγή πολιτικής.
Η στροφή προς τη Ρωσία και το δίλημμα της Ευρώπης
Η στάση του Τραμπ απέναντι στην Ουκρανία συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική του για αποκατάσταση των σχέσεων με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Ήδη, η αμερικανική διοίκηση έχει αυξήσει την πίεση προς το Κίεβο για να αποδεχθεί συμβιβασμούς που θα ευνοούσαν τη Μόσχα. Αν αυτή η γραμμή συνεχιστεί, είναι πιθανό να αλλάξει πλήρως η ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Ευρώπη.
Για την Ευρώπη, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί ένα σοβαρό δίλημμα. Με τις ΗΠΑ να αποστασιοποιούνται από τη σύγκρουση, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα κληθούν να αποφασίσουν αν μπορούν να αναλάβουν μόνες τους τη στήριξη της Ουκρανίας. Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι μια τέτοια προοπτική είναι δύσκολη, καθώς πολλές χώρες αντιμετωπίζουν εσωτερικές πολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.
Τι θα γίνει με τη στρατιωτική βοήθεια;
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν ο Τραμπ θα επιλέξει να «παγώσει» τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, το Κίεβο θα βρεθεί σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Παρόλο που η Ουκρανία έχει καταφέρει να αντέξει τις ρωσικές επιθέσεις, η διακοπή της αμερικανικής βοήθειας θα αποδυνάμωνε την άμυνά της.
Το BBC σημειώνει ότι, αν ο Τραμπ αποσύρει την υποστήριξη, οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να αναλάβουν τον ρόλο των βασικών προμηθευτών στρατιωτικού εξοπλισμού για το Κίεβο. Όμως, η Ευρώπη δεν διαθέτει τους ίδιους πόρους με τις ΗΠΑ και δεν είναι σαφές αν μπορεί να καλύψει το κενό.
Η επόμενη μέρα
Η ένταση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Κίεβο έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σκληρή πραγματικότητα: η πολιτική των ΗΠΑ αλλάζει και η εξάρτηση της Ουκρανίας από τη Δύση γίνεται πιο αβέβαιη από ποτέ.
Εάν ο Τραμπ συνεχίσει να πιέζει για συμβιβασμό με τη Ρωσία, η Ουκρανία θα πρέπει να προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο να πολεμήσει με μειωμένους πόρους και χωρίς την εγγύηση αμερικανικής υποστήριξης. Η Ευρώπη, από την πλευρά της, βρίσκεται μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα: να αναλάβει περισσότερες ευθύνες ή να αποδεχθεί μια πιθανή ήττα της Ουκρανίας.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η χθεσινή «καταιγίδα» στο Οβάλ Γραφείο ίσως αποδειχθεί μόνο η αρχή μιας βαθύτερης κρίσης στις σχέσεις ΗΠΑ – Ουκρανίας, με παγκόσμιες επιπτώσεις.
