ΤΡΑΜΠ: Έντονη ανησυχία προκαλεί στην Τουρκία η εξαγγελία του προέδρου των Ηνωμένων ΠολιτειώνΝτόναλντ Τραμπ για επιβολή νέων δασμών ύψους 25% σε χώρες που διατηρούν εμπορικές σχέσεις με το Ιράν.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Η απόφαση αυτή λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής κινδύνου για την Άγκυρα, καθώς συνδέεται άμεσα με την οικονομία, τη γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή και τον φόβο νέων προσφυγικών ροών προς τα τουρκικά σύνορα.
Τριπλό άγχος: εμπόριο, Ιράν και κοινωνική πίεση
Η τουρκική κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τρία μέτωπα. Πρώτον, τους στενούς εμπορικούς δεσμούς με την Τεχεράνη, δεύτερον, τη μεγάλη εξάρτηση των τουρκικών εξαγωγών από την αμερικανική αγορά και, τρίτον, την αποσταθεροποίηση στο Ιράν που θα μπορούσε να προκαλέσει νέο κύμα μεταναστών. Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, η Τουρκία βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση, καθώς συγκαταλέγεται στους πέντε σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους του Ιράν, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να μην διαταράξει τις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον.
Διπλωματικές κινήσεις πίσω από κλειστές πόρτες
Μέσα σε αυτό το κλίμα, πραγματοποιήθηκε τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών Τουρκίας και Ιράν, με την τουρκική διπλωματία να επιδιώκει στενό συντονισμό. Στο επίκεντρο βρέθηκαν τόσο οι πολιτικές εξελίξεις στο Ιράν όσο και οι πιθανές οικονομικές συνέπειες από τους νέους δασμούς. Η Άγκυρα αποφεύγει προς το παρόν δημόσιες τοποθετήσεις υψηλών τόνων, αναμένοντας διευκρινίσεις για το πώς ακριβώς θα εφαρμοστεί το μέτρο.
Το κρίσιμο ερώτημα των δασμών
Αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη αβεβαιότητα είναι αν ο νέος δασμός 25% θα προστεθεί στους ήδη υπάρχοντες ή αν θα αντικαταστήσει το ισχύον καθεστώς. Σήμερα, αρκετά τουρκικά προϊόντα που εξάγονται στις ΗΠΑ επιβαρύνονται ήδη με δασμούς περίπου 15%. Όπως επισημαίνουν οικονομικοί αναλυτές στο Associated Press, ένα ενδεχόμενο άθροισμα των δασμών θα αύξανε δραματικά το κόστος, καθιστώντας τα τουρκικά προϊόντα λιγότερο ανταγωνιστικά στην αμερικανική αγορά.
Οικονομικές επιπτώσεις και εσωτερική πίεση
Η τουρκική οικονομία, η οποία ήδη δοκιμάζεται από υψηλό πληθωρισμό και πιέσεις στο νόμισμα, θα δεχόταν ισχυρό πλήγμα σε περίπτωση εφαρμογής των νέων δασμών. Κλάδοι όπως η κλωστοϋφαντουργία, τα βιομηχανικά προϊόντα και τα τρόφιμα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg, ακόμη και μια μικρή μείωση της ανταγωνιστικότητας θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες θέσεων εργασίας και σε κοινωνικές αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας.
Η διάσταση του Ιράν και το προσφυγικό
Πέρα από το εμπόριο, η Άγκυρα ανησυχεί έντονα για την αστάθεια στο Ιράν. Οι πολύνεκρες διαδηλώσεις και η πολιτική ένταση αυξάνουν τον κίνδυνο μετακινήσεων πληθυσμών προς τα τουρκικά σύνορα. Η Τουρκία, που ήδη φιλοξενεί εκατομμύρια πρόσφυγες από άλλες κρίσεις της περιοχής, φοβάται ότι ένα νέο κύμα θα επιβαρύνει περαιτέρω τις κοινωνικές και οικονομικές αντοχές της. Όπως σημειώνει το BBC, η τουρκική ηγεσία αντιμετωπίζει το προσφυγικό ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Γεωπολιτικές ισορροπίες σε λεπτή γραμμή
Η επιβολή των δασμών εντάσσεται στη συνολική στρατηγική πίεσης των ΗΠΑ προς το Ιράν. Ωστόσο, για χώρες όπως η Τουρκία, η εφαρμογή αυτής της πολιτικής δημιουργεί διλήμματα. Από τη μία, η Άγκυρα δεν επιθυμεί να έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση με την Ουάσιγκτον· από την άλλη, δεν μπορεί να αγνοήσει τη γεωγραφική και οικονομική της εγγύτητα με την Τεχεράνη. Διεθνείς αναλυτές, μιλώντας στο Al Jazeera, εκτιμούν ότι η Τουρκία θα επιδιώξει εξαιρέσεις ή ειδικές ρυθμίσεις, όπως έχει πράξει και στο παρελθόν σε περιόδους κυρώσεων.
Αναμονή και προσεκτικοί χειρισμοί
Προς το παρόν, η στάση της Άγκυρας χαρακτηρίζεται από αναμονή και προσεκτικούς χειρισμούς. Η έλλειψη άμεσης αντίδρασης δεν σημαίνει απουσία ανησυχίας, αλλά προσπάθεια να κερδηθεί χρόνος. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν οι νέοι δασμοί του Τραμπ θα μετατραπούν σε πραγματικό οικονομικό σοκ για την Τουρκία ή αν θα υπάρξει περιθώριο διαπραγμάτευσης που θα αποτρέψει μια ευρύτερη κρίση σε μια ήδη εύθραυστη περιοχή.
