Επί τη εορτή του Προστάτου Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου
Άρθρον υπό του κ. Πέτρου Ρηγάτου Δικηγόρου παρ΄Αρείω Πάγω Μ.Δ.Ε. – Νομικού Συμβούλου της Ι.Μητροπόλεως Πατρών
Αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η κοινωνίας μας αντιμετωπίζει μία βαθειά ηθική και κοινωνική κρίση, έχοντας φθάσει στο ναδίρ της πνευματικής παρακμής. Οι ισχύοντες νόμοι δεν εφαρμόζονται, “ο νόμος κατήργειται και το Ευαγγέλιον σιγοί” όπως επαναλαμβάνει μέσω των αιώνων ο σοφός ψαλμωδός, ο ιερός θεσμός της οικογένειας, η οποία αποτελεί το κύτταρο της κοινωνίας μας, πλήττεται πανταχόθεν και έχει παύσει να λειτουργεί ουσιαστικά, η δημόσια εκπαίδευση δεν παρέχει πλέον ουσιαστικές γνώσεις, στόχους, οράματα, ανθρωπιστική αγωγή και ελληνοχριστιανικά ιδεώδη και δεν διαπλάθει τον νέον σε καλόν και αγαθόν πολίτην. Περαιτέρω η δημόσια υγεία ασθενεί βαρέως, η δικαιοσύνη λόγω των συνεχών και με ιλιγγιώδη ρυθμό τροποποιήσεων των νόμων και των διαδικασιών, απονέμεται κατά τρόπον που οδηγεί πολλές φορές σε αρνησιδικία.Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης προβάλλουν το σκάνδαλο, διαφημίζουν την πρόκληση, το ειδεχθές έγκλημα, χλευάζουν τους θεσμούς και τις διαχρονικές αξίες, περιφρονούν τις παραδόσεις και την ιστορίας της χώρας μας, περιθωριοποιούν τον Χριστό και την Ορθόδοξη Εκκλησία, προβάλλοντας στον σύγχρονο άνθρωπο τους τηλεοπτικούς “αστέρες”, θεοποιούν το εύκολο κέρδος που επιτυγχάνεται με την ήσσονα προσπάθεια. Συνέπεια της ανωτέρω “παιδαγωγικής” είναι τα καθημερινά εγκλήματα, η ενδοοικογενειακή βία, η ενδοσχολική εγκληματικότης, η αποσύνθεση εν γένει της κοινωνίας.
Η δικαιοσύνη σαν λειτουργία καλείται να επιτελέσει πρωτεύοντα ρόλον, γιατί αποτελεί απαραίτητον στοιχείον για την ηθική υπόσταση του ανθρώπου.Είναι το ηθικόν του οξυγόνον και εάν αυτό λείψει από το
άτομο θα σταματήσει η ίδια του η ζωή.Γι΄αυτό και ο Αριστοτέλης αποφαίνεται ότι “Εν δε δικαιοσύνη συλλήβδην πασ΄ αρετή εστίν” (Αριστ. Ηθ. Νικομ. Ε΄3, 11296 37)“Εις την δικαιοσύνην συμπεριλαμβάνεται κάθε άλλη αρετή”.
Υπάρχουν στην ζωή μας Αρχές αιώνιες και αναλλοίωτες, αιώνιοι Νόμοι, οι οποίοι ετέθησαν από τον πάνσοφον Δημιουργόν, οι οποίες ρυθμίζουν τις σχέσεις μας με τον Θεόν, με τον εαυτόν μας και με τους συνανθρώπους μας.Συνεπώς αυτός που κατέχει την υψίστην αρετήν της δικαιοσύνης ασφαλώς σέβεται και τηρεί πρωτίστως τις Αρχές και τους νόμους του Θεού. Άλλωστε και ο ψαλμωδός μας εφιστά την προσοχήν “Δικαιοσύνην μάθετε οι ενοικούντες επί της γης”.
Τα ατομικά δικαιώματα, η ζωή, η τιμή, η αξιοπρέπεια, η προσωπική ελευθερία των πολιτών, πρέπει σαν ύψιστα αγαθά να τυγχάνουν του απόλυτου σεβασμού και να προστατεύονται αποτελεσματικά.Η πολιτεία ανέθεσε το δυσχερές αυτό λειτούργημα στους δικαστές. Γι΄αυτό τον σωστό δικαστή πρέπει να διακρίνει ανώτερο ήθος, ακεραιότητα χαρακτήρος, βαθύς ανθρωπισμός, φιλοσοφημένη σκέψις και πίστις εις τα πανανθρώπινα ιδεώδη.
Περαιτέρω οι συνάνθρωποί μας και μάλιστα οι νέοι μας χρειάζονται πρότυπα αρετής. Δυστυχώς στην εποχή μας οι παραβάτες των αιωνίων και αναλλοίωτων Νόμων του Θεού “καυχώνται επί τοις ατοπήμασιν”. Σύμφωνα με τις ιδικές τους αρχές θεωρούν αρετή την αδικία, την παρανομία, την ανισότητα, θεωρούν ηθική την ανηθικότητα, την φαυλότητα, τη διαστροφή, μετέρχονται δε κάθε δόλιο τρόπο προκειμένου να επιβάλλουν και στους άλλους τις αρχές τους.
Μορφή πρότυπο για τους Δικαστές μας προκειμένου να αντλήσουν δύναμη, αποτελεί ο συνάδελφός τους Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης.Η προσωπικότητά Του, αποτελεί αμάλγαμα αγιότητος και δικαιοσύνης.Ο Διονύσιος είναι Αρεοπαγίτης Άγιος.Είναι ο Άγιος Δικαστής.Οι βιογράφοι του τον προβάλλουν σαν τον πρώτο μεταξύ των συναδέλφων του.Και ο υμνογράφος της Εκκλησίας μας τον θέλει σαν «τον εν Αρείω Πάγω πρώτον τον όντως Θεόν ευσεβήσαντα». Φαίνεται, πραγματικά, πως η φιλοσοφική του κατάρτισις, η ρητορική του ικανότητα και ο ενάρετος και δίκαιος χαρακτήρας του συνετέλεσαν ώστε να διακρίνεται ο Διονύσιος ανάμεσα στους συναδέλφους του.Οι πληροφορίες του Συμεών του μεταφραστού για τον τρόπο με τον οποίον ο Άγιος ασκούσε τα δικαστικά του καθήκοντα πρέπει ιδιαίτερα να προσεχθούν : «Όντως έκρινε τόσο δίκαια ώστε όλοι τον εθαύμαζον.Διότι ούτε πλουσίους
ησχύνετο, ούτε δώρα εδέχετο, αλλά τους μεν αυθάδεις αδικητάς αυστηρώς ετιμώρει, εις δε τους πτωχούς και ηδικημένους απέδιδε το δίκαιον και τους εβοήθει όσον ηδύνατο». Ακριβοδίκαιος λοιπόν, γενναίος, αδέκαστος, αυστηρός και επιεικής, ανάλογα με τις περιστάσεις, ο δικαστής Διονύσιος.Συγκέντρωνε δηλαδή όλες εκείνες τις ιδιότητες που πρέπει να έχει κάθε καλός δικαστής, κάθε καλός νομικός και γενικότερα κάθε καλός και χρηστός επιστήμονας.Αν τώρα στις ανωτέρω αρετές προσθέσομε και μία ακόμη, τη μεγάλη επιμέλεια και προσοχή που έδειχνε ο Διονύσιος στην απονομή του δικαίου, για την οποία και πάλι μας πληροφορεί ο Συμεών ο Μεταφραστής, θα έχομε πλήρη την εικόνα του τέλειου Δικαστή.
Είναι γεγονός ότι στην εποχή μας που τα πάντα κλυδωνίζονται από την ιλιγγιώδη ταχύτητα της τεχνολογικής επανάστασης, την οποία ο ίδιος ο εφευρέτης της άνθρωπος δεν μπορεί να ποδηγετήσει επ΄αγαθώ, ο σύγχρονος δικαστής αλλά και οι λοιποί λειτουργοί της Θέμιδος, δικηγόροι και ευρύτερα νομικοί, καλούνται να αποτελέσουν ένα κοινωνικό ανάχωμα για την προστασία του κοινωνικού συνόλου.Ο ανθρωπισμός, η κοινωνική ευαισθησία για τα προβλήματα του κοινωνικού συνόλου, η κοινωνική αλληλεγγύη, η πίστις στα πανανθρώπινα ιδεώδη και τις διαχρονικές αξίες, αλλά κυρίως η πίστις εις τον Χριστόν και το Ευαγγέλιόν Του και η αγάπη για τον συνάνθρωπο θα πρέπει να κοσμούν τους σύγχρονους Λειτουργούς της Δικαιοσύνης.
