ΟΥΚΡΑΝΙΚΟ: Σοβαρά ερωτήματα για το παρασκήνιο της Ενωτικής Συνόδου της 15ης Δεκεμβρίου 2018 εγείρει χρονικό που παρουσιάζεται ως έκθεση μέλους της αποστολής του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Κίεβο.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Το έγγραφο περιγράφει διαφωνίες για τη συγκρότηση της νέας Εκκλησίας της Ουκρανίας, πιέσεις στις διαβουλεύσεις και ένα ιδιαίτερα σοβαρό επεισόδιο στο Προεδρικό Μέγαρο. Η γνησιότητα του εγγράφου και οι καταγγελίες του χρειάζονται ανεξάρτητη επιβεβαίωση· αυτό δεν μειώνει την ανάγκη να εξεταστούν και να δοθούν σαφείς απαντήσεις.
Η διαδικασία για την ουκρανική αυτοκεφαλία είχε ήδη προχωρήσει με αποφάσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου και με δημόσια εκφρασμένο ενδιαφέρον της τότε ουκρανικής πολιτικής ηγεσίας. Τον Νοέμβριο του 2018 ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος και ο Πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο είχαν υπογράψει συμφωνία συνεργασίας για τη διαδικασία. Αυτά είναι δημόσια καταγεγραμμένα γεγονότα. Το τι ακριβώς συνέβη πίσω από τις κλειστές πόρτες τις τελευταίες ημέρες πριν από τη Σύνοδο είναι το ζήτημα που θέτει το επίμαχο χρονικό.
Οι διαφωνίες πριν από τη Σύνοδο
Σύμφωνα με το κείμενο που δόθηκε στη δημοσιότητα, η πατριαρχική αποστολή μετέβη στο Κίεβο για να συνδράμει τον τότε Μητροπολίτη Γαλλίας Εμμανουήλ στην προετοιμασία της Συνόδου. Οι επαφές της με εκκλησιαστικούς εκπροσώπους και πολιτικούς αξιωματούχους φέρονται να ανέδειξαν σοβαρές διαφωνίες για το καταστατικό και τη διοίκηση της υπό ίδρυση Εκκλησίας.
Στο επίκεντρο του χρονικού βρίσκεται ο ρόλος που διεκδικούσε ο Φιλάρετος. Κατά την περιγραφή του συντάκτη, οι απαιτήσεις του δυσκόλευαν την εξεύρεση συμφωνίας, ενώ μια πρόταση για ειδική θέση του στη νέα εκκλησιαστική δομή προκάλεσε την αντίδραση του Μητροπολίτη Εμμανουήλ. Η θέση που του αποδίδεται είναι ότι δεν μπορούσε να οριστικοποιηθεί εκκλησιαστική ρύθμιση χωρίς την έγκριση του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Αν η περιγραφή είναι ακριβής, δείχνει πόσο δύσκολη ήταν η συνεννόηση ακόμη και ανάμεσα σε πρόσωπα που επιδίωκαν τη συγκρότηση της νέας Εκκλησίας. Δείχνει επίσης γιατί η συμμετοχή της πολιτικής εξουσίας στη διαπραγμάτευση των όρων της δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια ασήμαντη λεπτομέρεια.
Η βαρύτερη καταγγελία για το Προεδρικό Μέγαρο
Το πιο ανησυχητικό σημείο της έκθεσης αφορά όσα φέρονται να ακολούθησαν όταν η αποστολή εξέτασε το ενδεχόμενο να αποχωρήσει από το Κίεβο. Κατά το χρονικό, ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ εξέδωσε εισιτήριο αναχώρησης και, μόλις αυτό έγινε γνωστό, μέλη της αντιπροσωπείας μεταφέρθηκαν στο Προεδρικό Μέγαρο με ισχυρή αστυνομική συνοδεία.
Ο συντάκτης ισχυρίζεται ότι τους αφαιρέθηκαν τα κινητά τηλέφωνα, υποβλήθηκαν σε έλεγχο και ενημερώθηκαν πως δεν μπορούσαν να φύγουν από τη χώρα. Πρόκειται για καταγγελία εξαιρετικής βαρύτητας, η οποία δεν πρέπει να μετατρέπεται σε διαπιστωμένο γεγονός χωρίς τεκμήρια ή μαρτυρίες των εμπλεκομένων. Ακριβώς λόγω της σοβαρότητάς της, όμως, απαιτεί συγκεκριμένη απάντηση: υπήρξε απαγόρευση εξόδου, ποιος την αποφάσισε και με ποια αρμοδιότητα;
Το χρονικό αναφέρει ακόμη τηλεφωνική επικοινωνία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου με τον τότε Πρόεδρο Ποροσένκο. Στον Πατριάρχη αποδίδεται κατηγορηματική άρνηση να παραμεριστούν οι ευθύνες και τα προνόμια του Οικουμενικού Θρόνου για την ικανοποίηση άλλων απαιτήσεων. Και αυτή η συνομιλία χρειάζεται επιβεβαίωση από όσους συμμετείχαν ή διαθέτουν σχετικό αρχείο.
Η διαφάνεια είναι αναγκαία
Το έγγραφο δεν αρκεί από μόνο του για να αποδείξει κάθε περιστατικό που αφηγείται. Είναι, ωστόσο, αρκετά συγκεκριμένο ώστε να μη μείνει αναπάντητο. Η δημοσιοποίηση της πλήρους έκθεσης, η τεκμηρίωση της προέλευσής της και οι τοποθετήσεις των προσώπων που κατονομάζονται θα επέτρεπαν να διαχωριστούν τα πραγματικά γεγονότα από τις εκτιμήσεις του συντάκτη.
Μια εκκλησιαστική απόφαση με τόσο βαθιές συνέπειες για την Ορθοδοξία οφείλει να αντέχει στον ιστορικό έλεγχο. Εφόσον ασκήθηκαν πολιτικές πιέσεις στην πατριαρχική αποστολή, πρέπει να αποσαφηνιστούν. Εφόσον οι περιγραφές είναι ανακριβείς, χρειάζεται εξίσου καθαρή διάψευση με στοιχεία. Η σιωπή αφήνει χώρο σε υποψίες γύρω από τις κρίσιμες ημέρες του Δεκεμβρίου 2018.
Loading...
Reload document 
Open in new tab 
