Ελληνοτουρκικά: Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας συνέδεσε στην εβδομαδιαία ενημέρωσή του το Αιγαίο, την ηλεκτρική διασύνδεση και τις αμυντικές συνεργασίες της Κύπρου. Τι σημαίνει η συγκέντρωση αυτών των θεμάτων στην ίδια τοποθέτηση.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Νέες αιχμές για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο διατύπωσε το τουρκικό υπουργείο Άμυνας κατά την εβδομαδιαία ενημέρωσή του, επαναφέροντας τις γνωστές θέσεις της Άγκυρας για το καθεστώς των νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Στην ίδια τοποθέτηση αναφέρθηκε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και στις αμυντικές συνεργασίες της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η συνύπαρξη των τριών θεμάτων έχει πολιτική σημασία. Δείχνει ότι η Άγκυρα παρακολουθεί τις ελληνικές και κυπριακές κινήσεις ως μέρος μιας ευρύτερης εικόνας στην περιοχή. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι ανακοινώθηκε κάποια νέα στρατιωτική ενέργεια ή αλλαγή στο καθεστώς των νησιών.
Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην ενημέρωση, το τουρκικό υπουργείο επικαλέστηκε τις Συνθήκες της Λωζάνης και των Παρισίων και υποστήριξε ότι οι αμυντικές δραστηριότητες της Ελλάδας δεν μπορούν να μεταβάλουν τη νομική κατάσταση των νησιών. Πρόκειται για θέση της τουρκικής πλευράς, την οποία η Αθήνα απορρίπτει. Η κυριαρχία της Ελλάδας στα νησιά δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση από την ελληνική κυβέρνηση.
Παράλληλα, το τουρκικό υπουργείο δήλωσε ότι επιθυμεί διάλογο και σχέσεις καλής γειτονίας, προσθέτοντας ότι θα προστατεύει τα συμφέροντα και την ασφάλεια της Τουρκίας. Η ταυτόχρονη χρήση μηνυμάτων διαλόγου και αυστηρών αναφορών στις τουρκικές διεκδικήσεις είναι γνώριμο στοιχείο της δημόσιας τοποθέτησης της Άγκυρας. Για την Αθήνα, σημασία έχουν τόσο οι δηλώσεις όσο και οι κινήσεις που τις ακολουθούν.
Γιατί επανέρχεται το ζήτημα των νησιών
Η αναφορά στις διεθνείς συνθήκες επιτρέπει στην Τουρκία να επαναφέρει την ερμηνεία της για το αμυντικό καθεστώς των νησιών. Η ελληνική πλευρά αντιτείνει ότι οι τουρκικές αιτιάσεις παραβλέπουν το δικαίωμα άμυνας της χώρας και τις συνθήκες ασφάλειας στο Αιγαίο. Πρόκειται για βαθιά διαφωνία, η οποία δεν αίρεται επειδή οι δύο κυβερνήσεις διατηρούν διαύλους επικοινωνίας.
Η εξέλιξη αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή η Άγκυρα δεν περιορίστηκε αυτή τη φορά στις αναφορές περί νησιών. Έθεσε επίσης το ζήτημα του υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου. Το έργο Great Sea Interconnector, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, αφορά τη διασύνδεση Κρήτης, Κύπρου και, σε επόμενο στάδιο, Ισραήλ. Στόχος του είναι να εντάξει την Κύπρο στο ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Το καλώδιο έχει επομένως ενεργειακή και γεωπολιτική βαρύτητα. Η πρόοδος του έργου εξαρτάται από τεχνικές εργασίες στη θάλασσα, χρηματοδότηση και συντονισμό μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών. Οι τουρκικές αναφορές εντάσσουν ένα έργο ενεργειακής υποδομής στη δημόσια αντιπαράθεση για την Ανατολική Μεσόγειο. Από την ενημέρωση που δημοσιοποιήθηκε δεν προκύπτει, πάντως, συγκεκριμένη νέα απόφαση της Άγκυρας για παρεμπόδιση των εργασιών.
Η Κύπρος στην ίδια ατζέντα
Το τουρκικό υπουργείο σχολίασε επίσης τις αμυντικές συνεργασίες και τους εξοπλισμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας, τονίζοντας τη συνεχή παρουσία τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Λευκωσία αντιμετωπίζει την άμυνα και τις διεθνείς συνεργασίες της ως ζητήματα ασφάλειας ενός κυρίαρχου κράτους. Η Άγκυρα τα παρουσιάζει μέσα από τη δική της οπτική για την ασφάλεια στην περιοχή.
Το κρίσιμο ερώτημα για το επόμενο διάστημα είναι αν οι σημερινές τοποθετήσεις θα μείνουν στο επίπεδο της ρητορικής ή θα συνοδευτούν από κινήσεις στο πεδίο, ιδίως σε σχέση με τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση. Εξίσου σημαντικό είναι αν Αθήνα και Άγκυρα θα συνεχίσουν τις επαφές τους χωρίς να μεταφερθεί η αντιπαράθεση από τις ανακοινώσεις στη θάλασσα.
Για το vimaorthodoxias.gr, η εικόνα της ημέρας είναι σαφής: η Τουρκία επανέφερε δημόσια τις θέσεις της για τα νησιά και επέκτεινε την τοποθέτησή της στο καλώδιο και την Κύπρο. Η πραγματική βαρύτητα των δηλώσεων θα φανεί από τις επόμενες διπλωματικές και επιχειρησιακές κινήσεις των δύο πλευρών.
