ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Τι πρέπει να ελέγξουν τώρα οι συνταξιούχοι – Οι αυξήσεις του 2027, οι κρατήσεις, τα ποσά που χρωστά ο e-ΕΦΚΑ και οι επιστροφές στους εργαζόμενους συνταξιούχους
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Νέα δεδομένα διαμορφώνονται για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, καθώς από την 1η Ιανουαρίου 2027 αναμένεται να αλλάξει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο η προσωπική διαφορά επηρεάζει τις ετήσιες αυξήσεις. Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης προετοιμάζει τις τεχνικές διαδικασίες, ενώ ο τελικός συντελεστής αύξησης θα εξαρτηθεί από τα επίσημα στοιχεία για τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησε ανώτατος υπηρεσιακός παράγοντας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, τονίζοντας ότι οι συνταξιούχοι δεν πρέπει να εξετάζουν μόνο το τελικό καθαρό ποσό. Χρειάζεται να ελέγχουν χωριστά την εθνική και ανταποδοτική σύνταξη, την προσωπική διαφορά, την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, την υγειονομική κράτηση και τον φόρο.
Αυτό είναι και το «μεγάλο μυστικό» των αυξήσεων: μία ονομαστική αύξηση μπορεί να χορηγηθεί κανονικά, αλλά το καθαρό κέρδος να περιοριστεί από την ΕΑΣ, τη φορολογία ή την αλλαγή κλιμακίου.
Τι αλλάζει στην προσωπική διαφορά
Το 2026 οι συνταξιούχοι που διατηρούσαν θετική προσωπική διαφορά έλαβαν μέρος της ετήσιας αύξησης, ενώ το υπόλοιπο τμήμα χρησιμοποιήθηκε για τον περιορισμό της προσωπικής διαφοράς.
Για το 2027 ο σχεδιασμός προβλέπει να χορηγείται ολόκληρη η ετήσια αύξηση, χωρίς ο προηγούμενος μηχανισμός συμψηφισμού να στερεί τη χρηματική προσαύξηση από τον συνταξιούχο. Το υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς δεν πρέπει να συγχέεται με περικοπή της ήδη καταβαλλόμενης σύνταξης.
Ο ακριβής συντελεστής αύξησης δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Οι υπολογισμοί που ακολουθούν χρησιμοποιούν ενδεικτικό ποσοστό 2,6%. Το ποσοστό αυτό αποτελεί σενάριο εργασίας και όχι τελική κυβερνητική ανακοίνωση.
Η παγίδα της ΕΑΣ
Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων επιβάλλεται σε υψηλότερες κύριες συντάξεις με κλιμακωτούς συντελεστές. Μετά τις αλλαγές στη λειτουργία των ορίων, οι κλίμακες αναπροσαρμόζονται ώστε μία μικρή αύξηση να μη μεταφέρει τον συνταξιούχο σε δυσμενέστερη κατηγορία και να εξαφανίζει ολόκληρο το όφελος.
Ωστόσο, κάθε συνταξιούχος πρέπει να εξετάζει το ενημερωτικό του σημείωμα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν το ποσό βρίσκεται κοντά σε όριο κλιμακίου ή όταν καταβάλλονται περισσότερες από μία κύριες συντάξεις.
Στις 7 Οκτωβρίου 2026 αναμένεται κρίσιμη πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο για διεκδικήσεις αναδρομικών από την ΕΑΣ. Η έκβαση δεν πρέπει να προεξοφλείται. Μέχρι να εκδοθεί δικαστική απόφαση και να διευκρινιστεί ο τρόπος εφαρμογής της, κανένα ποσό αναδρομικών δεν μπορεί να θεωρείται βέβαιο.
Εργαζόμενοι συνταξιούχοι: Ποια χρήματα επιστρέφονται
Ο e-ΕΦΚΑ κατέβαλε στις 29 Ιουλίου 2026 συνολικά 1.774.093,27 ευρώ σε 491 εργαζόμενους συνταξιούχους. Τα ποσά αφορούσαν επιστροφές πόρου που είχε παρακρατηθεί πάνω από το νόμιμο ετήσιο πλαφόν για τα έτη 2024 και 2025.
Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να υποβάλουν ηλεκτρονικό αίτημα εκκαθάρισης. Η επιστροφή δεν είναι πάντοτε αυτόματη, ενώ πριν από την πίστωση γίνεται συμψηφισμός με τυχόν βεβαιωμένες οφειλές προς τον Φορέα.
Μέσα από τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες για συνταξιούχους μπορούν να ελέγξουν τα ενημερωτικά σημειώματα, τη δήλωση απασχόλησης και την υπηρεσία επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντος πόρου.
Αναδρομικά και επανυπολογισμοί
Στις 30 Ιουλίου καταβλήθηκαν αναδρομικά από επανυπολογισμό σε 6.264 συνταξιούχους. Παραμένουν, όμως, περιπτώσεις με χρόνο ασφάλισης άνω των 30 ετών, διαδοχική ή παράλληλη ασφάλιση, συντάξεις χηρείας και ελλιπή ασφαλιστικά δεδομένα.
Το γεγονός ότι ένας ασφαλισμένος έχει πολλά έτη δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δικαιούται αναδρομικά. Πρέπει να προκύπτει θετική διαφορά από τον επανυπολογισμό, η οποία να μην έχει απορροφηθεί πλήρως από την προσωπική διαφορά.
Δέκα αναλυτικά παραδείγματα
1. Σύνταξη 800 ευρώ χωρίς προσωπική διαφορά
Με ενδεικτική αύξηση 2,6%, η μικτή αύξηση είναι 20,80 ευρώ. Η νέα σύνταξη διαμορφώνεται στα 820,80 ευρώ, πριν από κρατήσεις και φόρο.
2. Σύνταξη 1.000 ευρώ με προσωπική διαφορά 40 ευρώ
Με αύξηση 2,6%, η προσαύξηση είναι 26 ευρώ. Εφόσον εφαρμοστεί πλήρως το νέο καθεστώς από το 2027, ο συνταξιούχος θα λάβει την αύξηση χωρίς να περιμένει να μηδενιστεί πρώτα η προσωπική διαφορά.
3. Σύνταξη 1.200 ευρώ με προσωπική διαφορά 150 ευρώ
Η ενδεικτική αύξηση ανέρχεται στα 31,20 ευρώ. Το συνολικό ποσό φτάνει στα 1.231,20 ευρώ, ενώ η προσωπική διαφορά εξακολουθεί να εμφανίζεται λογιστικά σύμφωνα με το ενημερωτικό σημείωμα.
4. Σύνταξη 1.500 ευρώ
Με ποσοστό 2,6%, η μικτή αύξηση είναι 39 ευρώ. Ο συνταξιούχος πρέπει να εξετάσει εάν η νέα βάση επηρεάζει την ΕΑΣ ή τη φορολογική παρακράτηση.
5. Σύνταξη 1.800 ευρώ
Η ονομαστική αύξηση φτάνει τα 46,80 ευρώ. Το καθαρό ποσό θα είναι μικρότερο λόγω υγειονομικής κράτησης, ΕΑΣ όπου εφαρμόζεται και φόρου.
6. Δύο κύριες συντάξεις συνολικού ύψους 2.100 ευρώ
Η αύξηση δεν υπολογίζεται πρόχειρα μόνο στο ποσό που εμφανίζεται στον τραπεζικό λογαριασμό. Χρειάζεται έλεγχος της εθνικής και ανταποδοτικής σύνταξης κάθε παροχής και του τρόπου σώρευσης.
7. Εργαζόμενος συνταξιούχος με επιπλέον παρακράτηση
Εάν μέσα στο έτος καταβλήθηκαν 6.000 ευρώ ως πόρος και το νόμιμο πλαφόν ήταν χαμηλότερο, μπορεί να ζητηθεί επιστροφή της υπέρβασης. Πριν από την πληρωμή θα αφαιρεθούν τυχόν οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ.
8. Συνταξιούχος με 35 έτη και εκκρεμή επανυπολογισμό
Αν ο νέος υπολογισμός δώσει αύξηση 70 ευρώ τον μήνα με αναδρομική ισχύ 24 μηνών, το θεωρητικό μικτό ποσό φτάνει τα 1.680 ευρώ. Από αυτό μπορεί να αφαιρεθούν φόρος, κρατήσεις ή ποσό που απορροφήθηκε από προσωπική διαφορά.
9. Συνταξιούχος που βρίσκεται κοντά σε κλιμάκιο ΕΑΣ
Εάν η σύνταξή του είναι 1.695 ευρώ και λάβει αύξηση 44 ευρώ, πρέπει να ελεγχθεί πώς εφαρμόζεται η αναπροσαρμογή των ορίων. Δεν αρκεί να πολλαπλασιάσει μόνος του το ποσοστό αύξησης.
10. Συνταξιούχος με λανθασμένο ασφαλιστικό χρόνο
Αν στο ενημερωτικό εμφανίζονται 36 έτη αντί για 39, μπορεί να χάνει μόνιμη προσαύξηση και αναδρομικά. Πρέπει να συγκεντρώσει αποφάσεις, ένσημα και βεβαιώσεις και να υποβάλει αίτημα διόρθωσης.
Τι πρέπει να κάνουν οι συνταξιούχοι
Κάθε συνταξιούχος πρέπει να κατεβάσει τα ενημερωτικά σημειώματα του Δεκεμβρίου 2025, του Ιανουαρίου 2026 και, όταν αναρτηθούν, του Ιανουαρίου 2027. Η σύγκριση πρέπει να γίνει γραμμή προς γραμμή και όχι μόνο στο τελικό καθαρό ποσό.
Πρέπει επίσης να ελεγχθούν η προσωπική διαφορά, η ΕΑΣ, τα έτη ασφάλισης, οι πολλαπλές συντάξεις και τυχόν αναδρομικά. Οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι οφείλουν να επιβεβαιώσουν ότι έχει δηλωθεί η απασχόλησή τους και να ζητήσουν εκκαθάριση όταν ο πόρος ξεπερνά το ετήσιο ανώτατο όριο.
Το πραγματικό κέρδος του 2027 δεν θα είναι ίδιο για όλους. Άλλοι θα δουν ολόκληρη την αύξηση, άλλοι θα επηρεαστούν από κρατήσεις και φόρο, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις τα μεγαλύτερα ποσά μπορεί να κρύβονται σε λάθος επανυπολογισμούς και επιστροφές που πρέπει να διεκδικηθούν.
