Ρεπορτάζ : Γιάννης Παπανικολάου- ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Η μετάβαση του Μητροπολίτη Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκταρίου στη Μόσχα, με τη Δεξιά Χείρα του Αγίου Σπυρίδωνος, έχει μετατραπεί τις τελευταίες ώρες σε πεδίο έντονης δημόσιας συζήτησης. Ωστόσο, ένα βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: ποια ακριβώς είναι αυτή η «αναταραχή» στην Εκκλησία της Ελλάδος και ποιοι είναι εκείνοι που την διαπιστώνουν;
Το σχετικό δημοσίευμα της «Καθημερινής» κάνει λόγο για «έντονες αντιδράσεις», «εκκλησιαστικούς κύκλους», «ιεράρχη» και «εκκλησιαστική πηγή», χωρίς όμως να κατονομάζει εκείνους που εκφράζουν τις σοβαρές αυτές κρίσεις.
Ποια είναι τελικά η «αναταραχή»;
Όταν χρησιμοποιείται ένας τόσο βαρύς όρος, όπως «αναταραχή στους κόλπους της Εκκλησίας», είναι εύλογο να ζητείται σαφής εικόνα.
Υπήρξε επίσημη ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου; Υπήρξε δημόσια τοποθέτηση συγκεκριμένου Μητροπολίτη; Υπήρξε συνοδική απόφαση που να καταδικάζει ή να αποδοκιμάζει τη μετάβαση του κ. Νεκταρίου στη Μόσχα;
Μέχρι στιγμής, από όσα έχουν δημοσιοποιηθεί, δεν υπάρχει κάτι τέτοιο.
Αντιθέτως, το ίδιο το δημοσίευμα αναφέρει ότι ο Μητροπολίτης Κερκύρας φέρεται να είχε λάβει άδεια από την Ιερά Σύνοδο για τη μετάβασή του. Τότε απλούστατα η μεταφορά του ιερού λειψάνου δεν μπορεί από μόνη της να εμφανίζεται ως κάποια αυθαίρετη ή αντικανονική ενέργεια.
Γιατί δεν μιλούν επώνυμα;
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το μεγαλύτερο ζήτημα.
Εάν πράγματι υπάρχουν Ιεράρχες που θεωρούν ότι η ενέργεια του Μητροπολίτη Κερκύρας συνιστά τόσο σοβαρό πρόβλημα ώστε να χρησιμοποιούν ακόμη και χαρακτηρισμούς όπως «πραξικόπημα», γιατί δεν τοποθετούνται δημόσια με το ονοματεπώνυμό τους;
Γιατί μία τόσο βαριά εκκλησιαστική κρίση πρέπει να μεταφέρεται μέσω ανώνυμων πηγών;
Η Εκκλησία δεν είναι χώρος παρασκηνιακών υπαινιγμών. Όποιος Ιεράρχης θεωρεί ότι ένας αδελφός του Μητροπολίτης παραβίασε συνοδικές αποφάσεις ή κινήθηκε εκτός της επίσημης γραμμής της Εκκλησίας της Ελλάδος, έχει κάθε δικαίωμα να το πει. Αλλά έχει και την ευθύνη να το πει επώνυμα, θεσμικά και τεκμηριωμένα.
Διαφορετικά, δημιουργείται η εντύπωση μιας κρίσης χωρίς πρόσωπα.
Ένα ιερό λείψανο δεν μπορεί να γίνεται εργαλείο γεωπολιτικής
Ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι η μεταφορά της Δεξιάς Χείρας του Αγίου Σπυρίδωνος φαίνεται να μετατρέπεται σε αφορμή για πολιτική και γεωεκκλησιαστική αντιπαράθεση.
Ο Άγιος Σπυρίδων τιμάται σε ολόκληρο τον Ορθόδοξο κόσμο. Η μεταφορά ενός τέτοιου ιερού κειμηλίου για προσκύνηση έχει πρωτίστως λατρευτικό και πνευματικό χαρακτήρα.
Οι γνωστές διαφορές ανάμεσα στην Εκκλησία της Ελλάδος και το Πατριαρχείο Μόσχας για το ουκρανικό ζήτημα είναι υπαρκτές και σοβαρές. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε εκκλησιαστική επαφή πρέπει αυτομάτως να μεταφράζεται σε πολιτική τοποθέτηση ή σε αμφισβήτηση της συνοδικότητας.
Η ίδια η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι το μόνο αρμόδιο θεσμικό όργανο που μπορεί να αξιολογήσει εάν υπήρξε οποιαδήποτε υπέρβαση.
Αν υπάρχει παράβαση, να παρουσιαστούν τα στοιχεία
Το ερώτημα είναι απλό.
Υπήρξε απαγόρευση που παραβιάστηκε; Υπήρξε όρος στην άδεια που δεν τηρήθηκε; Υπήρξε συνοδική εντολή η οποία αγνοήθηκε;
Εάν ναι, τα στοιχεία πρέπει να παρουσιαστούν.
Εάν όχι, τότε η δημιουργία κλίματος περί «εκκλησιαστικού πραξικοπήματος» και μεγάλης «αναταραχής» χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη προσοχή.
Ο κ. Νεκτάριος δεν πραγματοποίησε κρυφή επίσκεψη. Η παρουσία του στη Μόσχα ήταν δημόσια, οι τελετές καταγράφηκαν και οι τοποθετήσεις του έγιναν ενώπιον όλων.
Μπορεί κάποιος να συμφωνεί ή να διαφωνεί με τις δηλώσεις του. Αυτό είναι θεμιτό. Διαφορετικό πράγμα όμως η κριτική σε δημόσιες δηλώσεις και διαφορετικό η εικόνα μιας θεσμικής ανταρσίας χωρίς μέχρι σήμερα να έχει παρουσιαστεί επίσημη συνοδική κρίση.
Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί που μιλούν;
Αυτό είναι τελικά το κεντρικό ερώτημα.
Ποιοι είναι οι Ιεράρχες που θεωρούν ότι υπάρχει «αναταραχή» στην Ελλαδική Εκκλησία;
Ποιοι χαρακτηρίζουν την ενέργεια του Μητροπολίτη Κερκύρας «πραξικόπημα»;
Ποιοι θεωρούν ότι διαφοροποιήθηκε από την επίσημη γραμμή της Εκκλησίας της Ελλάδος;
Δεν είναι δυνατόν να αποδοθούν αυτές οι απόψεις σε συγκεκριμένα πρόσωπα χωρίς αποδείξεις. Αυτό θα ήταν ανεύθυνο. Όμως είναι εξίσου εύλογο να ζητείται από όσους πράγματι τις διατυπώνουν να βγουν δημόσια και να τις υπερασπιστούν.
Η Εκκλησία χρειάζεται καθαρές κουβέντες.
Όχι «κύκλους», όχι σκιές, όχι ανώνυμες διαρροές.
Εάν υπάρχει πραγματικό εκκλησιαστικό ζήτημα, ας τεθεί ενώπιον της Ιεράς Συνόδου, με πρόσωπα, επιχειρήματα και κανόνες. Και εάν δεν υπάρχει, τότε καλό είναι να μην μετατρέπεται η προσκύνηση ενός ιερού λειψάνου σε νέο πεδίο εσωτερικής σύγκρουσης.
