Τραμπ – Τουρκία: Η Συμμαχία του ΝΑΤΟ και το State Department βρίσκονται στο επίκεντρο των εξελίξεων, καθώς η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να προωθήσει την πώληση κινητήρων F110 στην Τουρκία ανοίγει νέο κύκλο συζητήσεων για τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις, το πρόγραμμα των F-35 και την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η κίνηση της Ουάσιγκτον πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
Νέα δεδομένα στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις δημιουργεί η απόφαση της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ να προωθήσει την πώληση κινητήρων F110 για το τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN. Η εξέλιξη έρχεται λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ και ερμηνεύεται από διεθνείς αναλυτές ως μια προσπάθεια της Ουάσιγκτον να βελτιώσει το κλίμα στις σχέσεις της με την Άγκυρα, χωρίς ωστόσο να αίρονται οι σοβαρές πολιτικές και νομικές εκκρεμότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν.
Σύμφωνα με διεθνή πρακτορεία ειδήσεων, η απόφαση αποτελεί μια σημαντική πολιτική χειρονομία προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αλλά δεν ισοδυναμεί με πλήρη αποκατάσταση των αμυντικών σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Τι σημαίνουν οι κινητήρες F110 για το πρόγραμμα KAAN
Οι κινητήρες F110 θεωρούνται απαραίτητοι για την πρώτη φάση ανάπτυξης του τουρκικού μαχητικού KAAN. Η Τουρκία σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει περίπου 80 κινητήρες στα πρωτότυπα αεροσκάφη, στις δοκιμές πτήσεων και στις πρώτες σειρές παραγωγής, μέχρι να ολοκληρωθεί ο εγχώριος κινητήρας TF35000.
Η εξέλιξη αυτή δίνει σημαντική ώθηση στην τουρκική αμυντική βιομηχανία, καθώς μειώνει τον κίνδυνο καθυστερήσεων και επιτρέπει στο πρόγραμμα να προχωρήσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό του.
Το Κογκρέσο υψώνει εμπόδια για τα F-35
Παρά την έγκριση των κινητήρων, η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Δημοκρατικοί βουλευτές, με πρωτοβουλία της Ντίνα Τάιτους, έχουν ξεκινήσει προσπάθεια συγκέντρωσης υπογραφών ζητώντας από την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων να αξιοποιήσει κάθε διαθέσιμο νομοθετικό μέσο ώστε να αποτραπεί οποιαδήποτε επανένταξη της Άγκυρας στο πρόγραμμα.
Κεντρικό επιχείρημα αποτελεί το γεγονός ότι οι κυρώσεις CAATSA εξακολουθούν να ισχύουν λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400 και δεν έχει υπάρξει καμία ουσιαστική αλλαγή που να δικαιολογεί διαφορετική αντιμετώπιση.
Η στάση της Ελλάδας και το μήνυμα προς το Ισραήλ
Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, χωρίς όμως να αιφνιδιάζεται. Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι η στρατηγική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες παραμένει ισχυρή, ενώ η απόκτηση των F-35 και η επιχειρησιακή ένταξη των Rafale διατηρούν σημαντικό πλεονέκτημα υπέρ της Πολεμικής Αεροπορίας.
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον επιδεικνύει και το Ισραήλ, καθώς κάθε ενίσχυση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας επηρεάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Οι επόμενες κινήσεις
Το επόμενο διάστημα αναμένεται ιδιαίτερα κρίσιμο. Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τις σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας, ενώ το Κογκρέσο θα επιχειρήσει να διατηρήσει τον θεσμικό του ρόλο απέναντι στις αποφάσεις του Λευκού Οίκου.
Για την Ελλάδα, το ζητούμενο παραμένει η διατήρηση της αποτρεπτικής ισχύος, η εμβάθυνση της στρατηγικής συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και η συνεχής διπλωματική επαγρύπνηση απέναντι στις εξελίξεις που διαμορφώνονται στην ευρύτερη περιοχή.
Τα μεγάλα διεθνή πρακτορεία και αναλυτές συγκλίνουν στα εξής σημεία:
• Το Reuters χαρακτηρίζει την πώληση των κινητήρων F110 ως μια σημαντική πολιτική χειρονομία του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Τονίζει όμως ότι η πώληση κινητήρων δεν σημαίνει επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, καθώς οι κυρώσεις CAATSA και το ζήτημα των S-400 παραμένουν σε ισχύ.
• Το Reuters επισημαίνει επίσης ότι το Κογκρέσο εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα πίεσης. Βουλευτές όπως οι Gregory Meeks, Dina Titus και Chris Pappas έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι θα χρησιμοποιήσουν κάθε διαθέσιμο νομοθετικό μέσο για να αποτρέψουν οποιαδήποτε προσπάθεια επανένταξης της Τουρκίας στα F-35 όσο παραμένουν οι S-400.
• Αναλυτές του Reuters εκτιμούν ότι η έγκριση των κινητήρων αποτελεί το «ευκολότερο βήμα» στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Η πραγματική δοκιμασία θα είναι αν η Ουάσιγκτον επιχειρήσει στο μέλλον να επαναφέρει την Άγκυρα στο πρόγραμμα των F-35, κάτι που σήμερα προσκρούει τόσο στον νόμο όσο και στις αντιδράσεις του Κογκρέσου.
• Διεθνείς αναλύσεις σημειώνουν ακόμη ότι η Τουρκία χρειάζεται τους αμερικανικούς κινητήρες για να διατηρήσει το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης του KAAN μέχρι να είναι έτοιμος ο εγχώριος κινητήρας TF35000. Χωρίς τους F110, το πρόγραμμα θα αντιμετώπιζε σημαντικές καθυστερήσεις.
• Παράλληλα, τα διεθνή μέσα υπογραμμίζουν ότι η απόφαση στέλνει μήνυμα προς ολόκληρο το ΝΑΤΟ πως η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει να κρατήσει την Τουρκία κοντά στη δυτική συμμαχία, χωρίς όμως να αίρει τις υφιστάμενες κυρώσεις ή να αλλάζει το νομικό καθεστώς που ισχύει για τα F-35.
Με λίγα λόγια, η διεθνής εικόνα είναι ότι οι κινητήρες F110 αποτελούν μια σημαντική διπλωματική παραχώρηση προς την Άγκυρα, αλλά όχι μια συνολική αποκατάσταση των αμερικανοτουρκικών αμυντικών σχέσεων.
