ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Το «κρυφό» δώρο που συνεχίζει να πληρώνεται-Παρά την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι τα δώρα στις συντάξεις έχουν καταργηθεί πλήρως, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο σύνθετη.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων εξακολουθούν να λαμβάνουν στην πράξη το ετήσιο ποσό των 800 ευρώ, όχι όμως ως ξεχωριστή καταβολή, αλλά ενσωματωμένο στη μηνιαία σύνταξή τους. Πρόκειται για συνταξιούχους του Δημοσίου με ποσοστό αναπηρίας άνω του 80%, στους οποίους εφαρμόζεται η διάταξη του νόμου 4111/2013.
Η διάταξη αυτή προβλέπει ότι το σύνολο των δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και επιδόματος αδείας επιμερίζεται σε δωδεκάμηνη βάση και προστίθεται στη μηνιαία σύνταξη. Έτσι προκύπτει η αύξηση των 66,67 ευρώ τον μήνα, που αντιστοιχεί σε ετήσιο όφελος 800 ευρώ. Για πολλούς συνταξιούχους, η αύξηση αυτή εμφανίζεται στα ενημερωτικά ως «προσαύξηση νόμου», χωρίς να γίνεται σαφής αναφορά ότι πρόκειται για το παλιό δώρο.
Πώς θα δουν οι συνταξιούχοι την αύξηση
Η προσαύξηση εμφανίζεται στα ενημερωτικά σημειώματα πληρωμής που εκδίδει ο e-ΕΦΚΑ, στη στήλη ανάλυσης της σύνταξης. Εκεί, πέρα από την εθνική και ανταποδοτική σύνταξη, υπάρχει ξεχωριστή εγγραφή που αντιστοιχεί στο ποσό των 66,67 ευρώ.
Είναι κρίσιμο οι δικαιούχοι να ελέγξουν τα στοιχεία τους, καθώς υπάρχουν περιπτώσεις όπου η προσαύξηση δεν έχει αποτυπωθεί σωστά ή δεν έχει γίνει αντιληπτή. Ιδιαίτερα όσοι έχουν συνταξιοδοτηθεί πριν από το 2016 και ανήκουν στις κατηγορίες υψηλής αναπηρίας, θα πρέπει να επιβεβαιώσουν ότι λαμβάνουν το ποσό.
Ανισότητες μεταξύ Δημοσίου και ιδιωτικού τομέα
Το βασικό πρόβλημα που αναδεικνύεται είναι η άνιση μεταχείριση μεταξύ συνταξιούχων. Ενώ οι συνταξιούχοι του Δημοσίου με αναπηρία άνω του 80% συνεχίζουν να λαμβάνουν το ποσό, οι αντίστοιχοι συνταξιούχοι του ιδιωτικού τομέα δεν έχουν το ίδιο δικαίωμα.
Η διαφοροποίηση αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς πρόκειται για κατηγορίες με παρόμοια κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά. Παράλληλα, ούτε η δικαστική οδός έχει οδηγήσει μέχρι στιγμής σε πλήρη αποκατάσταση της ισότητας, με αποτέλεσμα το θέμα να παραμένει ανοιχτό και να εξετάζεται σε επίπεδο πολιτικής από το Υπουργείο Εργασίας.
Νέες εξελίξεις για τις επικουρικές συντάξεις
Στο μεταξύ, σημαντικές αλλαγές δρομολογούνται και στο πεδίο των επικουρικών συντάξεων. Σύμφωνα με το σχέδιο που βρίσκεται σε διαβούλευση στο OpenGov, στόχος είναι να επιταχυνθεί η έκδοση περίπου 43.000 εκκρεμών αιτήσεων.
Η βασική αλλαγή αφορά τον τρόπο επεξεργασίας των αιτήσεων: αντί να εξετάζονται από το ταμείο με τα περισσότερα ένσημα, θα διεκπεραιώνονται από τον τελευταίο φορέα στον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται σημαντικά η γραφειοκρατία και εκτιμάται ότι ο χρόνος απονομής μπορεί να μειωθεί έως και κατά πέντε μήνες.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς πολλές επικουρικές καθυστερούν ακόμη και τρία χρόνια, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα επιβίωσης για τους δικαιούχους.
Πόσα χρήματα θα παίρνουν οι νέοι συνταξιούχοι
Οι νέες επικουρικές συντάξεις για το 2026 εκτιμάται ότι θα κυμαίνονται από 160 έως 401 ευρώ, ανάλογα με τα χρόνια ασφάλισης, τις αποδοχές και την ηλικία συνταξιοδότησης.
Ο υπολογισμός γίνεται σε δύο στάδια: για τα έτη έως το 2014 εφαρμόζεται ποσοστό αναπλήρωσης 0,45% επί των αποδοχών, ενώ για τα έτη μετά το 2015 λαμβάνονται υπόψη οι εισφορές και ο συντελεστής απομείωσης (γνωστός ως «ράντα»). Όσο νωρίτερα αποχωρεί κάποιος, τόσο μεγαλύτερη είναι η μείωση.
Μπόνους έως 360 ευρώ από διπλά ένσημα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το θέμα της παράλληλης ασφάλισης. Περισσότεροι από 200.000 συνταξιούχοι που αποχώρησαν πριν από το 2016 βρίσκονται σε αναμονή για πιθανές αυξήσεις.
Με βάση το ισχύον πλαίσιο, οι συνταξιούχοι μετά το 2016 λαμβάνουν προσαύξηση για τον παράλληλο χρόνο ασφάλισης. Αντίθετα, οι παλαιότεροι συνταξιούχοι, ακόμη και αν είχαν πληρώσει διπλές εισφορές, δεν λαμβάνουν αντίστοιχο όφελος.
Η προσαύξηση, όταν εφαρμοστεί, υπολογίζεται με συντελεστή 0,075% ανά έτος και μπορεί να φτάσει έως και τα 360 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με τις αποδοχές και τα χρόνια παράλληλης ασφάλισης. Οι σχετικές οδηγίες έχουν ήδη καταγραφεί σε εγκυκλίους του e-ΕΦΚΑ.
Παραδείγματα που δείχνουν τη διαφορά
Ενδεικτικά, συνταξιούχος με 15 χρόνια παράλληλης ασφάλισης και μέσο μισθό 1.600 ευρώ μπορεί να δει προσαύξηση έως 360 ευρώ. Αντίστοιχα, με 10 χρόνια παράλληλης ασφάλισης, η αύξηση μπορεί να κυμανθεί στα 200-280 ευρώ.
Αντίθετα, όσοι δεν είχαν συμπληρώσει τα απαιτούμενα χρόνια ή συνταξιοδοτήθηκαν πριν από την αλλαγή του νόμου, δεν λαμβάνουν καμία προσαύξηση, παρά το γεγονός ότι πλήρωσαν εισφορές σε δύο ταμεία.
Τι πρέπει να κάνουν οι συνταξιούχοι
Οι συνταξιούχοι που εμπίπτουν στις παραπάνω κατηγορίες καλούνται να κινηθούν άμεσα. Όσοι έχουν παράλληλη ασφάλιση πριν από το 2016 θα πρέπει να υποβάλουν αίτηση στον e-ΕΦΚΑ, ζητώντας επανυπολογισμό της σύνταξης.
Παράλληλα, όσοι αναμένουν επικουρική σύνταξη θα πρέπει να παρακολουθούν τις εξελίξεις, καθώς η νέα ρύθμιση αναμένεται να επιταχύνει σημαντικά τις διαδικασίες.
Το 2026 ως χρονιά διορθώσεων
Το 2026 φαίνεται να αποτελεί έτος σημαντικών παρεμβάσεων στο ασφαλιστικό σύστημα. Από τη διατήρηση του «κρυφού» δώρου των 800 ευρώ μέχρι τις αλλαγές στις επικουρικές και τις πιθανές αυξήσεις από διπλά ένσημα, το τοπίο μεταβάλλεται.
Ωστόσο, οι ανισότητες παραμένουν και η ανάγκη για οριζόντιες λύσεις είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν η Πολιτεία θα προχωρήσει σε πλήρη αποκατάσταση των αδικιών ή αν οι διαφοροποιήσεις θα συνεχίσουν να ταλαιπωρούν χιλιάδες συνταξιούχους.
