ΠΟΥΤΙΝ – ΤΡΑΜΠ: Η πολεμική κρίση στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα η σύγκρουση γύρω από το Ιράν φαίνεται ότι προκαλεί μία από τις σοβαρότερες γεωπολιτικές ανακατατάξεις των τελευταίων ετών, επηρεάζοντας βαθιά τις σχέσεις ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις του πλανήτη.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών πρακτορείων και ειδικών που μίλησαν στο ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ, η στρατιωτική κλιμάκωση ανάμεσα σε Ιράν, ΗΠΑ και Ισραήλ ανατρέπει ισορροπίες και επαναφέρει σε κατάσταση έντασης τις σχέσεις Μόσχας και Ουάσιγκτον.
Ήδη από την πρώτη στιγμή της κλιμάκωσης, το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε έντονα, καταγγέλλοντας ότι οι στρατιωτικές ενέργειες εναντίον της Τεχεράνης δημιουργούν κίνδυνο γενικευμένης σύρραξης και αποσταθεροποίησης ολόκληρης της Μέσης Ανατολής.
Από τη διπλωματική προσέγγιση στην ανοιχτή σύγκρουση
Μέχρι πριν λίγους μήνες πολλοί αναλυτές θεωρούσαν ότι υπήρχε μια ιδιόμορφη πολιτική «χημεία» μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Ρώσου ηγέτη Βλαντίμιρ Πούτιν. Η συνάντησή τους στην Αλάσκα είχε δημιουργήσει την εντύπωση ότι οι δύο χώρες μπορούσαν να κινηθούν προς μια περίοδο σχετικής αποκλιμάκωσης.
Ωστόσο, ο πόλεμος στο Ιράν φαίνεται πως άλλαξε πλήρως το γεωπολιτικό τοπίο. Δηλώσεις από κορυφαίους αξιωματούχους της Ρωσίας, όπως ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, δείχνουν ότι το Κρεμλίνο πλέον αντιμετωπίζει τις κινήσεις της Ουάσιγκτον ως άμεση απειλή για τη διεθνή σταθερότητα.
Οι δηλώσεις αυτές καταγράφηκαν και από το διεθνές πρακτορείο TASS, το οποίο ανέφερε ότι Ρώσοι αξιωματούχοι θεωρούν τις αμερικανικές ενέργειες «στρατηγικό λάθος» που μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε παγκόσμια κλιμάκωση.
Το Ιράν ως γεωπολιτικό σημείο καμπής
Σύμφωνα με γεωστρατηγικούς αναλυτές που μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr, το Ιράν αποτελεί κρίσιμο σημείο για τη διεθνή ισορροπία ισχύος.
Ο Αμερικανός αναλυτής George Friedman, ιδρυτής του think tank Geopolitical Futures, εξηγεί ότι:
«Η κρίση στο Ιράν μπορεί να εξελιχθεί σε παγκόσμιο γεωπολιτικό καταλύτη. Εάν οι μεγάλες δυνάμεις εμπλακούν έμμεσα ή άμεσα, τότε η σύγκρουση μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο».
Αντίστοιχη άποψη εκφράζει και ο Ευρωπαίος γεωπολιτικός αναλυτής François Heisbourg, ο οποίος τονίζει:
«Η Ρωσία δεν μπορεί να επιτρέψει την πλήρη κατάρρευση του Ιράν, διότι αυτό θα σήμαινε απώλεια επιρροής στη Μέση Ανατολή».
Η Μόσχα αντιμετωπίζει την Τεχεράνη ως στρατηγικό εταίρο σε πολλαπλά επίπεδα – από την ενέργεια έως τη στρατιωτική συνεργασία.
Οι αντιδράσεις των διεθνών πρακτορείων
Τα μεγαλύτερα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Το Reuters αναφέρει ότι η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας βρίσκεται πλέον σε επίπεδα που θυμίζουν τις πιο δύσκολες περιόδους του Ψυχρού Πολέμου.
Αντίστοιχα, το πρακτορείο Associated Press σημειώνει ότι η κρίση στο Ιράν έχει μετατραπεί σε «γεωπολιτικό πεδίο αντιπαράθεσης» ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις.
Σύμφωνα με τα διεθνή μέσα, η στρατηγική των ΗΠΑ φαίνεται να επικεντρώνεται στην αποδυνάμωση της ιρανικής επιρροής στη Μέση Ανατολή, ενώ η Ρωσία επιδιώκει να διατηρήσει την ισορροπία ισχύος στην περιοχή.
Οι επιπτώσεις για τη Ρωσία
Για τη Μόσχα, η πιθανή αποδυνάμωση ή κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος θα αποτελούσε σοβαρό γεωπολιτικό πλήγμα. Το Ιράν αποτελεί βασικό σύμμαχο της Ρωσίας σε σειρά θεμάτων, από τη Συρία μέχρι την ενεργειακή πολιτική.
Παράλληλα, η Ρωσία βλέπει στη σημερινή κρίση μια ευκαιρία να ενισχύσει τη θέση της στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Οι διαταραχές στην αγορά πετρελαίου ενδέχεται να αυξήσουν τις τιμές και να ευνοήσουν τις ρωσικές εξαγωγές.
Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η Μόσχα δεν επιθυμεί άμεση στρατιωτική εμπλοκή.
Η στρατηγική των ΗΠΑ και του Ισραήλ
Από την πλευρά τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν ότι η στρατιωτική πίεση προς το Ιράν είναι απαραίτητη για την αποτροπή της ανάπτυξης πυρηνικών όπλων.
Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις έχουν στόχο την αποτροπή της εξάπλωσης των πυρηνικών δυνατοτήτων της Τεχεράνης.
Το Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, θεωρεί το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα υπαρξιακή απειλή και έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι δεν θα επιτρέψει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων από το καθεστώς της Τεχεράνης.
Οι τελευταίες εξελίξεις στον πόλεμο στο Ιράν
Οι τελευταίες πληροφορίες από διεθνή μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η κατάσταση στην περιοχή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Οι σημαντικότερες εξελίξεις μέχρι αυτή τη στιγμή είναι:
• Συνεχίζονται οι αεροπορικές επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Ιράν
• Η Τεχεράνη απειλεί με αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ
• Οι τιμές του πετρελαίου παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις
• Η Ρωσία καταδικάζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις αλλά αποφεύγει άμεση εμπλοκή
• Οι ΗΠΑ ενισχύουν τη στρατιωτική παρουσία τους στην περιοχή
Παράλληλα, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι υπάρχουν παρασκηνιακές προσπάθειες για αποκλιμάκωση της κρίσης μέσω διεθνών διαμεσολαβήσεων.
Το ερώτημα για την επόμενη ημέρα
Το μεγάλο ερώτημα που απασχολεί σήμερα τη διεθνή κοινότητα είναι αν η κρίση στο Ιράν θα εξελιχθεί σε έναν ευρύτερο πόλεμο ή αν θα υπάρξει τελικά διπλωματική λύση.
Οι γεωστρατηγικοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι σχέσεις ΗΠΑ και Ρωσίας έχουν εισέλθει σε μια νέα περίοδο έντασης, χωρίς όμως να αποκλείεται η επανέναρξη διαπραγματεύσεων στο μέλλον.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο George Friedman:
«Στη διεθνή πολιτική η σύγκρουση και η διαπραγμάτευση συνυπάρχουν. Οι αντίπαλοι του σήμερα μπορεί να γίνουν συνομιλητές αύριο».
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η κρίση στο Ιράν έχει ήδη αλλάξει το γεωπολιτικό σκηνικό και επηρεάζει άμεσα τις σχέσεις ανάμεσα στις μεγαλύτερες δυνάμεις του κόσμου.
