ΘΡΑΚΗ: Την απερίφραστη καταδίκη τους για την τρομοκρατική επίθεση στον ελληνορθόδοξο Ναό του Αγίου Γεωργίου, στην επαρχία Κάρακ της Ιορδανίας, εκφράζουν με κοινή ανακοίνωση οι Μουφτείες Κομοτηνής, Ξάνθης και Διδυμοτείχου.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Παράλληλα, νέα ελληνοτουρκική αντιπαράθεση προκαλεί ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών για την ανάδειξη των μουφτήδων στη Θράκη, με την Άγκυρα να ζητά αναγνώριση των προσώπων που χαρακτηρίζει «εκλεγμένους» και την Αθήνα να απορρίπτει τις αιτιάσεις της.
Οι δύο εξελίξεις αφορούν διαφορετικά ζητήματα: αφενός την αλληλεγγύη προς μια χριστιανική κοινότητα που δέχθηκε αιματηρό πλήγμα, αφετέρου τη διαχρονική διαφωνία Ελλάδας και Τουρκίας γύρω από τον θεσμό των μουφτήδων. Η κοινή ανακοίνωση των τριών Μουφτειών τοποθετεί στο προσκήνιο την προστασία της ανθρώπινης ζωής και τον σεβασμό των χώρων λατρείας.
Συλλυπητήρια και μήνυμα ειρηνικής συνύπαρξης
Στο έκτακτο ανακοινωθέν τους, οι Μουφτείες καταδικάζουν κατηγορηματικά την επίθεση κατά της ελληνορθόδοξης εκκλησίας. Εκφράζουν συλλυπητήρια στις οικογένειες των θυμάτων, εύχονται γρήγορη ανάρρωση στους τραυματίες και προσεύχονται για ασφάλεια, ειρήνη και σταθερότητα σε ολόκληρο τον κόσμο.
«Η τρομοκρατία δεν έχει ούτε θρησκεία, ούτε πατρίδα», υπογραμμίζουν, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια θρησκευτικής νομιμοποίησης της βίας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν στο γεγονός ότι στόχος υπήρξαν αθώοι άνθρωποι σε χώρο λατρείας, επισημαίνοντας πως τέτοιες πράξεις αντιστρατεύονται τις αρχές του Ισλάμ.
Η ανακοίνωση αναδεικνύει ως κοινό σημείο αναφοράς τον σεβασμό της ανθρώπινης ζωής και την ειρηνική συμβίωση. Πρόκειται για δημόσια παρέμβαση των τριών Μουφτειών υπέρ της θρησκευτικής ειρήνης, με σαφή συμπαράσταση στους ορθόδοξους πιστούς που δοκιμάζονται στην Ιορδανία.
Το μήνυμα αποκτά σημασία επειδή διατυπώνεται από κοινού, χωρίς διαφοροποιήσεις ως προς την καταδίκη της βίας. Η αναφορά στην προσευχή για όλα τα θύματα και στην ασφάλεια των ανθρώπων δίνει στην παρέμβαση χαρακτήρα αλληλεγγύης πέρα από θρησκευτικές διαφορές.
Τι ζητά το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών
Σε ξεχωριστή ανακοίνωση, στις 24 Οκτωβρίου 2026, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγορεί την Ελλάδα ότι παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματα και θρησκευτικές ελευθερίες της μειονότητας. Η τουρκική πλευρά χρησιμοποιεί τον χαρακτηρισμό «τουρκική μειονότητα», επικαλούμενη τη Συνθήκη της Λωζάννης και διεθνείς συμφωνίες.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι Μουφτείες Κομοτηνής και Ξάνθης. Η Άγκυρα υποστηρίζει ότι η μη αναγνώριση των προσώπων που θεωρεί εκλεγμένους μουφτήδες παραγνωρίζει τη βούληση της μειονότητας. Ζητά από τις ελληνικές αρχές να τους αναγνωρίσουν και να εγκαταλείψουν τη διαδικασία τοποθέτησης των επίσημων μουφτήδων.
Το τουρκικό υπουργείο παρουσιάζει τον θεσμό ως αναπόσπαστο στοιχείο της θρησκευτικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ταυτότητας της μειονότητας. Οι κατηγορίες περί παραβιάσεων αποτελούν θέσεις της Άγκυρας και δεν συνιστούν διαπιστώσεις διεθνούς δικαστηρίου για τη συγκεκριμένη διαδικασία.
Η απάντηση της Αθήνας
Το ελληνικό ΥΠΕΞ απάντησε ότι η Συνθήκη της Λωζάννης προσδιορίζει τη μειονότητα ως θρησκευτική και ότι τα μέλη της είναι Έλληνες πολίτες. Υπερασπίστηκε επίσης τη διαδικασία ανάδειξης των μουφτήδων που θεσπίστηκε με τον νόμο 4964/2022.
Σύμφωνα με την ελληνική ανακοίνωση, η διαδικασία προβλέπει συμμετοχή μελών της μειονότητας, περιλαμβανομένων γυναικών. Η Αθήνα αντιτείνει ακόμη ότι στην Τουρκία οι μουφτήδες διορίζονται από το κράτος, απορρίπτοντας τις υποδείξεις της Άγκυρας ως ασυνεπείς.
Η ελληνική πλευρά υπογραμμίζει ότι η προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις ενός κυρίαρχου κράτους. Επαναλαμβάνει την προσήλωσή της στην ισονομία, την ισοπολιτεία και την προστασία των δικαιωμάτων όλων των πολιτών.
Η αντίθεση των δύο ανακοινώσεων εντοπίζεται τόσο στον χαρακτηρισμό της μειονότητας όσο και στον τρόπο ανάδειξης της θρησκευτικής της ηγεσίας. Η Αθήνα επικαλείται το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, ενώ η Άγκυρα ζητά αναγνώριση διαφορετικών προσώπων από εκείνα που αναδεικνύονται μέσω της προβλεπόμενης ελληνικής διαδικασίας.
Ιστορικά στοιχεία για τον θεσμό
Η Συνθήκη της Λωζάννης του 1923 αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για την προστασία της μουσουλμανικής μειονότητας στη Θράκη. Ωστόσο, η σημερινή αντιπαράθεση συνδέεται και με την ιδιαίτερη θέση του μουφτή στην ελληνική έννομη τάξη.
Ο μουφτής στην Ελλάδα συνδυάζει θρησκευτικά καθήκοντα, διοικητική ευθύνη και συγκεκριμένες δικαιοδοτικές αρμοδιότητες. Αυτή η πολλαπλή ιδιότητα αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ελληνικής επιχειρηματολογίας για την ανάγκη θεσμικά ρυθμισμένης επιλογής και κρατικών εγγυήσεων λειτουργίας.
Το 2018, με τον νόμο 4511, καθιερώθηκε η προαιρετικότητα της υπαγωγής στις δικαιοδοτικές αρμοδιότητες του μουφτή, ενισχύοντας τη δυνατότητα προσφυγής στο κοινό αστικό δίκαιο. Το 2022 ακολούθησε νέο πλαίσιο οργάνωσης των Μουφτειών και ανάδειξης των επικεφαλής τους. Οι αλλαγές αυτές δείχνουν ότι το ζήτημα περιλαμβάνει θρησκευτικές, διοικητικές και δικαστικές διαστάσεις, οι οποίες χρειάζονται προσεκτική διάκριση στον δημόσιο λόγο.
