ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Με το «καλημέρα» του 2026, το ασφαλιστικό και εργασιακό τοπίο ξαναγράφεται με παρεμβάσεις που επηρεάζουν συνταξιούχους, χήρες/χήρους, ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
News: Ο σχεδιασμός, όπως αποτυπώνεται στις νέες εφαρμογές και εγκυκλίους του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, βασίζεται σε τρεις «άξονες»: αύξηση βασικών ποσών (εθνική σύνταξη), αναπροσαρμογή ορίων/κρατήσεων (ΕΑΣ, πλαφόν), και νέο κύκλο υποχρεώσεων/επιβαρύνσεων (εισφορές), ενώ στο βάθος παραμένει το μεγάλο κεφάλαιο των αναδρομικών που θα κρίνει τι θα δουν τελικά καθαρά οι δικαιούχοι μέσα στη χρονιά.
1) Εθνική Σύνταξη: νέα βάση για όλες τις περικοπές και τα κατώτατα
Από 1/1/2026 η Εθνική Σύνταξη αυξάνεται κατά 2,4% και διαμορφώνεται στα 446,86 ευρώ (αύξηση 10,47 ευρώ). Η αλλαγή δεν είναι «απλή αριθμητική»: αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία υπολογίζονται μειώσεις και όρια (λιγότερα από 20 έτη, μειωμένη, αναπηρία, λιγότερα από 40 έτη παραμονής στην Ελλάδα κ.ά.), άρα επηρεάζει σειρά κατηγοριών που μπαίνουν στη σύνταξη ή επανεξετάζονται από τον e-ΕΦΚΑ.
2) Σύνταξη χηρείας: ανεβαίνει το κατώτατο – τι σημαίνει στην πράξη
Η αύξηση της Εθνικής Σύνταξης «τραβά» προς τα πάνω και την κατώτατη σύνταξη λόγω θανάτου. Από 1/1/2026, στις περιπτώσεις μεταβίβασης, το κατώτατο ποσό που δικαιούνται ο/η επιζών/ούσα σύζυγος και τα τέκνα διαμορφώνεται επίσης στα 446,86 ευρώ (όπου εφαρμόζεται κατώτατο). Στην πράξη, οι πραγματικές αποδοχές εξαρτώνται από το ποσοστό μεταβίβασης, τη διάρκεια γάμου/συμβίωσης, την ύπαρξη τέκνων, καθώς και τυχόν περικοπές από εργασία ή άλλες παροχές.
3) Πλαφόν σύνταξης: νέο ανώτατο όριο 5.362,32 ευρώ
Για τις υψηλές συντάξεις, το ανώτατο καταβαλλόμενο ποσό ανεβαίνει στα 5.362,32 ευρώ. Το πλαφόν επηρεάζει όσους έχουν υψηλές κύριες/επικουρικές (ή συνδυασμούς) και αποτελεί «οροφή» καταβολής ανεξαρτήτως υπολογισμού.
4) Ανασφάλιστοι υπερήλικες: αύξηση και νέα όρια δικαιούχων
Η σύνταξη ανασφάλιστων υπερηλίκων αυξάνεται και διαμορφώνεται στα 418,93 ευρώ, με τα γνωστά εισοδηματικά/περιουσιακά κριτήρια και το όριο άλλων παροχών. Οι αιτήσεις και η διαχείριση συνεχίζουν μέσω ΟΠΕΚΑ, με ιδιαίτερη προσοχή σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν μικρά εισοδήματα από Ελλάδα/εξωτερικό.
5) ΕΑΣ: αλλάζουν τα όρια – ποιοι γλιτώνουν κρατήσεις
Το 2026 μεταβάλλονται τα όρια της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων. Με τα νέα «σκαλοπάτια» (3%, 6%, 7%, 9%, 10%, 12%, 13%, 14%) αυξάνεται το ποσό σύνταξης από το οποίο ξεκινά η κράτηση σε κάθε κλίμακα. Παράδειγμα που δείχνει τη διαφορά: συνταξιούχος με 1.460 ευρώ που είχε κράτηση ΕΑΣ, μπορεί να βγει εκτός παρακράτησης αν πέσει κάτω από το νέο όριο της πρώτης κλίμακας (ανάλογα με τον τρόπο υπολογισμού στο εκκαθαριστικό).
6) Εισφορές 2026: +2,4% σε κατηγορίες μη μισθωτών και αγροτών
Περίπου 1,4 εκατ. αυτοαπασχολούμενοι/ελεύθεροι επαγγελματίες βλέπουν αύξηση εισφορών γύρω στο 2,4% σε κύρια ασφάλιση, υγεία, επικουρική, εφάπαξ. Αντίστοιχα αυξήσεις προβλέπονται για περίπου 600.000 αγρότες (πρώην ΟΓΑ) στις κατηγορίες κύριας ασφάλισης και υγείας. Το κρίσιμο για όλους είναι η επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας: από 1/1/2026, αν δεν γίνει επιλογή, οι νέοι ασφαλισμένοι μπαίνουν αυτόματα στην 1η κατηγορία, ενώ οι παλαιοί μένουν εκεί που ήταν.
7) Αναδρομικά 2026: τι μπορεί να πληρωθεί και ποιοι τα «κυνηγούν»
Το μεγάλο ερώτημα της χρονιάς είναι ποια αναδρομικά θα κλείσουν μέσα στο 2026. Οι βασικές «δεξαμενές» είναι τέσσερις:
• Αναδρομικά επανυπολογισμών (κυρίως σε περιπτώσεις με πολλά έτη ασφάλισης, όπου υπήρξαν διορθώσεις/εκκαθαρίσεις σε ανταποδοτικά ή προσωπική διαφορά).
• Αναδρομικά εκκρεμών επικουρικών: όταν ολοκληρώνεται η απονομή, καταβάλλονται αναδρομικά μηνών που μεσολάβησαν (συχνά 12–24 μήνες, ανά φάκελο).
• Αναδρομικά από δικαστικές αποφάσεις: αφορούν μόνο όσους έχουν συγκεκριμένο δικαίωμα είσπραξης βάσει αποφάσεων/ρύθμισης πληρωμών και τα ποσά φορολογούνται ως «εισοδήματα προηγουμένων ετών».
• Επιστροφές κρατήσεων/διορθώσεις: σε ειδικές περιπτώσεις λαθών παρακράτησης ή διοικητικών διορθώσεων.
Προσοχή: το «τι και πότε» δεν είναι ίδιο για όλους. Η φορολογική τακτοποίηση και η εμφάνιση των ποσών στα στοιχεία εισοδήματος περνά από διαδικασίες που συνδέονται και με την ΑΑΔΕ, ειδικά όταν απαιτούνται δηλώσεις προηγούμενων ετών.
8) Ετήσια άδεια: περισσότερη ευελιξία, αλλά με ελάχιστα όρια
Από 1/1/2026 αλλάζει ο τρόπος «σπασίματος» της ετήσιας άδειας, με μεγαλύτερη δυνατότητα κατάτμησης κατόπιν αιτήματος εργαζομένου. Η άδεια μπορεί να δίνεται σε περισσότερα του ενός τμήματα μέσα στο έτος, αλλά με ελάχιστο συνεχόμενο όριο: 5 εργάσιμες για πενθήμερο ή 6 εργάσιμες για εξαήμερο ανά τμήμα. Οι διαδικασίες δήλωσης/παρακολούθησης της απασχόλησης παραμένουν στο πλαίσιο των συστημάτων που «κουμπώνουν» στην ΕΡΓΑΝΗ, ώστε να αποτυπώνεται καθαρά τι δόθηκε και πότε.
Συμπέρασμα: Το 2026 φέρνει «αυτόματες» αυξήσεις σε βάσεις και όρια, αλλά και επιβαρύνσεις σε εισφορές. Το τελικό ισοζύγιο για κάθε νοικοκυριό θα κριθεί από δύο πράγματα: (α) αν επηρεάζεται από ΕΑΣ/φορολογία και (β) αν ανήκει σε όσους θα δουν αναδρομικά μέσα στη χρονιά.
