ΟΠΕΚΕΠΕ: Μέχρι την Παρασκευή 28 Νοεμβρίου «κλειδώνει» – αν δεν αλλάξει κάτι την τελευταία στιγμή – η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης 2025, ύψους λίγο κάτω από 500 εκατ. ευρώ, με τον κύκλο των πληρωμών να ανοίγει σταδιακά ήδη από τις τελευταίες ημέρες, όπως δείχνουν και τα πρώτα ενημερωτικά του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Μέσα σε ένα περιβάλλον ασφυκτικής ρευστότητας, για πολλούς παραγωγούς αυτό το «πρώτο τσεκ» είναι η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη συνέχιση της δραστηριότητας και στην οριστική εγκατάλειψη.
70% βασική μέχρι τέλος Νοεμβρίου – Πίεση να βγει το τσεκ ως προκαταβολή
Στόχος της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων είναι μέχρι το τέλος Νοεμβρίου να έχει καταβληθεί περίπου το 70% της βασικής ενίσχυσης, ποσό που μπορεί να φτάσει έως και τα 550 εκατ. ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι τα συστήματα διασταυρωτικών ελέγχων δεν θα «κοκκινίσουν» σε κρίσιμα σημεία. Αν χαθεί η προθεσμία, το τσεκ παύει να θεωρείται προκαταβολή και μετατρέπεται σε εκκαθάριση, με αποτέλεσμα πιο αυστηρούς ελέγχους, καθυστερήσεις και νέες εντάσεις με τους παραγωγούς.
Την ίδια ώρα, εγκρίθηκε από την Κομισιόν το περίφημο Action Plan 2 για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, που θεωρείται το τυπικό «πράσινο φως» ώστε ο οργανισμός πληρωμών να προχωρήσει κανονικά στις μεταφορές πιστώσεων για το 2025 χωρίς τον φόβο νέων «μπλοκαρισμάτων» από τις Βρυξέλλες.
Μέτρο 23, 178 εκατ. και ο κίνδυνος περικοπών
Κομβικό ρόλο στο πρόγραμμα πληρωμών παίζει το Μέτρο 23, με προϋπολογισμό περίπου 178 εκατ. ευρώ. Παρότι η πολιτική ηγεσία διαμηνύει ότι το μέτρο έχει προτεραιότητα, οι τελευταίες πληροφορίες θέλουν την πληρωμή να μετατίθεται για την πρώτη εβδομάδα του Δεκεμβρίου, καθώς ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει αναλάβει, βάσει του άρθρου 13, έναν τελευταίο γύρο διασταυρώσεων με το ΟΣΔΕ 2024.
Η ζήτηση έφτασε τα 235 εκατ. ευρώ, ξεπερνώντας αρκετά τον διαθέσιμο φάκελο, με αποτέλεσμα να εξετάζεται περιορισμός 15%–20% στα ποσά ανά καλλιέργεια, μικρότερος πάντως από τις αρχικές εκτιμήσεις. Το κρίσιμο είναι πόσοι τελικά θα μείνουν εκτός λόγω λαθών, ελλιπών στοιχείων ή αλλαγών στο καθεστώς εκμετάλλευσης.
Βιολογικά, Κομφούζιο, Νιτρικά, Σπάνιες: «τρέχουν» τα προγράμματα 2025
Σε καλό δρόμο – σύμφωνα με τις μέχρι τώρα διαρροές – φαίνεται πως βρίσκονται και οι πληρωμές για τα αγροπεριβαλλοντικά του 2025, ειδικά για Απονιτροποίηση, Βιολογικά φυτικής παραγωγής, Κομφούζιο και Σπάνιες Φυλές. Οι σχετικές πιστώσεις πρέπει να «γραφτούν» μέχρι το τέλος Νοεμβρίου· ήδη έχει εγκριθεί πίστωση 50 εκατ. ευρώ για την Απονιτροποίηση και 15,75 εκατ. ευρώγια τις Σπάνιες Φυλές, ως προκαταβολή για το έτος ενίσχυσης 2025.
Παρά ταύτα, οι κτηνοτρόφοι των Σπάνιων Φυλών ακόμη περιμένουν την εξόφληση του 2024, που μετατίθεται για τα τέλη Δεκεμβρίου, με ό,τι αυτό σημαίνει για τα ταμειακά τους πλάνα.
Απογραφή μέχρι 17/11 και στόχος προκαταβολής μέχρι 30/11
Καθοριστικής σημασίας ήταν η υποχρέωση των κτηνοτρόφων να ολοκληρώσουν μέχρι 17 Νοεμβρίουτην ετήσια απογραφή ζωικού κεφαλαίου για το έτος εφαρμογής 2025. Μέσα από τη ψηφιακή υπηρεσία κοινοποίησης απογραφής στο gov.gr συγκεντρώνονται τα δεδομένα για αιγοπρόβατα, πάνω στα οποία «πατάνε» οι διοικητικοί και διασταυρωτικοί έλεγχοι που χρειάζονται ώστε να υπολογιστεί και να καταβληθεί η προκαταβολή μέχρι τις 30/11/2025.
Όσοι δεν πρόλαβαν ή έκαναν λάθος καταχώριση, κινδυνεύουν είτε με καθυστέρηση είτε με απώλεια ενίσχυσης – και αυτό σε μια χρονιά που οι ζωοτροφές και το κόστος ενέργειας έχουν πιέσει στο όριο τις εκμεταλλεύσεις.
46 εκατ. σε 82.870 αγρότες – Ποιες συνδεδεμένες πλήρωσε ο ΟΠΕΚΕΠΕ
Παράλληλα με τις προετοιμασίες για το μεγάλο τσεκ, ο ΟΠΕΚΕΠΕ ανακοίνωσε νέο πακέτο πληρωμών συνδεδεμένων ενισχύσεων (αιτήσεις 2024) σε 82.870 αγρότες, συνολικού ύψους περίπου 46 εκατ. ευρώ. Στο πακέτο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι συνδεδεμένες:
• Αραβόσιτος, βιομηχανική τομάτα, ρύζι, σκληρό σιτάρι και σπόροι προς σπορά
• Κορινθιακή σταφίδα, βρώσιμα όσπρια, μήλα και πορτοκάλια προς χυμοποίηση
• Πρωτεϊνούχα κτηνοτροφικά ψυχανθή, βόειο κρέας (με ξεχωριστά μέτρα ανά ηλικιακή κατηγορία σφαγής) και εκτροφή μεταξοσκωλήκων
Μαζί με αυτές πέρασαν και ποσά του δεύτερου πυλώνα (ΕΓΤΑΑ) για επενδύσεις σε υλικά στοιχεία, LEADER, συνεργασίες και τεχνική βοήθεια, ενισχύοντας ρευστότητα σε αγρότες, συνεταιρισμούς και Ομάδες Τοπικής Δράσης.
ΕΛΓΑ: πρώτη φορά αποζημιώσεις μέσα στο ίδιο έτος
Ένα από τα σημεία στα οποία επιμένει η πολιτική ηγεσία είναι ότι για πρώτη φορά ο ΕΛΓΑ θα καταβάλει αποζημιώσεις για ζημιές εντός του ίδιου έτους που συνέβησαν – ειδικά για τις επιζωοτίες στο ζωικό κεφάλαιο. Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για κτηνοτρόφους που είδαν κοπάδια να θανατώνονται λόγω ζωονόσων, καθώς χωρίς γρήγορη αποζημίωση δεν υπάρχει κεφάλαιο για ανασύσταση της παραγωγής.
Ταυτόχρονα, προγραμματίζεται και έκτακτη ενίσχυση για όσους έχασαν ζώα λόγω επιζωοτιών, με πληρωμή εντός του 2025, μαζί με την εξόφληση της βασικής ενίσχυσης.
Μετά το 2027: ενισχύσεις κυρίως σε κατ’ επάγγελμα αγρότες
Στο παρασκήνιο όλων αυτών «τρέχει» ήδη η μεγάλη συζήτηση για το μέλλον των επιδοτήσεων μετά το 2027. Στο τελευταίο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της ΕΕ, οι υπουργοί συζήτησαν την προοπτική να δοθεί στις εθνικές κυβερνήσεις μεγαλύτερη ευχέρεια να κατευθύνουν τις άμεσες ενισχύσεις αποκλειστικά ή κυρίως στους κατ’ επάγγελμα αγρότες, αφήνοντας εκτός μεγάλο μέρος των ετεροεπαγγελματιών.
Ο Κώστας Τσιάρας, σύμφωνα με τις τοποθετήσεις στο Συμβούλιο AGRIFISH, εμφανίστηκε θετικός στην κατεύθυνση αυτή, υπογραμμίζοντας ότι έτσι στηρίζονται μικρές και μεσαίες οικογενειακές εκμεταλλεύσεις και ενισχύεται η ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας. Την ίδια ώρα, αρκετά κράτη–μέλη εξέφρασαν επιφυλάξεις για ανώτατα όρια και κλιμακωτές μειώσεις στις ενισχύσεις, προειδοποιώντας ότι μια υπερβολική «οροφή» θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά την παραγωγή σε ευαίσθητους τομείς.
Το διακύβευμα για την ελληνική ύπαιθρο
Η στοχοποίηση των ενισχύσεων στους ενεργούς, κατ’ επάγγελμα αγρότες, σε συνδυασμό με την πίεση για περικοπές στους προϋπολογισμούς της νέας ΚΑΠ, ανοίγει μια δύσκολη συζήτηση για το τι μοντέλο γεωργίας θέλει η Ελλάδα: λίγους, καθαρά επαγγελματίες παραγωγούς ή ένα μωσαϊκό μικρών οικογενειακών εκμεταλλεύσεων που συμπληρώνουν εισόδημα;
Σε κάθε περίπτωση, τα 500 εκατ. της προκαταβολής, τα αγροπεριβαλλοντικά του 2025 και οι στοχευμένες αποζημιώσεις είναι μόνο η μία πλευρά του νομίσματος. Η άλλη είναι οι αποφάσεις που θα ληφθούν στα επόμενα AGRIFISH και στις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι οποίες θα καθορίσουν ποιοι θα δικαιούνται ενισχύσεις την επόμενη δεκαετία και ποια χωριά θα μείνουν ζωντανά στον χάρτη.
ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΑΓΡΟΤΩΝ- ΟΠΕΚΕΠΕ: 4,5 €/στρ. και έως 85 €/ΜΖΚ – Τα κρίσιμα σημεία της νέας ΚΑΠ τον Νοέμβριο
