ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Η μεγάλη πληγή του ασφαλιστικού συστήματος παραμένουν οι επικουρικές συντάξεις, με τον e-ΕΦΚΑ να αναγνωρίζει περίπου 31.000 ληξιπρόθεσμες εκκρεμείς επικουρικές και να υπόσχεται ότι από τα μέσα του 2026 οι απονομές θα «τρέχουν» με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Την ίδια στιγμή, εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι περιμένουν τον Δεκέμβριο 2025 όχι μόνο για να δουν τις κύριες και τις επικουρικές στους λογαριασμούς τους, αλλά και για να καταλάβουν αν το πολυδιαφημισμένο ψηφιακό άλμα του Φορέα θα μεταφραστεί σε πραγματική επιτάχυνση ή θα μείνει στα χαρτιά – στα ίδια χαρτιά που αριθμούν, ούτε λίγο ούτε πολύ, 53 εκατομμύρια σελίδες.
Το «χάρτινο βασίλειο» του ΕΦΚΑ και η τεχνητή νοημοσύνη
Παρά τις εξαγγελίες ετών για ψηφιοποίηση, μεγάλα τμήματα της επικουρικής ασφάλισης λειτουργούν ακόμη με χειρόγραφες καρτέλες, αρχεία σε χαρτοκιβώτια και φάκελα που μεταφέρονται από υπηρεσία σε υπηρεσία. Σύμφωνα με τον e-ΕΦΚΑ, το αρχείο του Φορέα φτάνει τις 53 εκατ. σελίδες, από τις οποίες έχει ήδη ψηφιοποιηθεί περίπου το 80%, με στόχο η διαδικασία να ολοκληρωθεί στις αρχές του 2026.
Εκεί παρεμβαίνει η νέα «πατέντα» τεχνητής νοημοσύνης: εξειδικευμένα συστήματα οπτικής αναγνώρισης και ταξινόμησης εγγράφων θα «διαβάζουν», θα αναγνωρίζουν και θα κατηγοριοποιούν τα ένσημα, τις καρτέλες και τα ασφαλιστικά ιστορικά, ώστε οι υπάλληλοι να μην ψάχνουν με το χέρι σε σκόρπια χαρτιά. Ο στόχος που ανακοινώνει ο Φορέας είναι από τα μέσα του 2026 να έχει μειωθεί δραστικά ο χρόνος απονομής επικουρικής, κυρίως για τους πιο δύσκολους φακέλους διαδοχικής ασφάλισης.
Παράλληλα, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης επιμένει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα υποκαταστήσει τον υπάλληλο, αλλά θα λειτουργήσει ως εργαλείο επιτάχυνσης, με αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις, έλεγχο χρόνου ασφάλισης και ανάκτηση παλιών δεδομένων από τα συγχωνευθέντα Ταμεία.
31.000 εκκρεμείς επικουρικές και 15.000 κύριες – Πού «κολλάει» το σύστημα
Σήμερα, οι ληξιπρόθεσμες επικουρικές συντάξεις προσεγγίζουν τις 31.000, ενώ οι εκκρεμείς κύριες είναι περίπου 15.000, με μέσο χρόνο απονομής γύρω στις 50 ημέρες. Η μεγάλη καθυστέρηση εντοπίζεται όχι στις νέες υποθέσεις του Δημοσίου ή του τέως ΙΚΑ, αλλά στα παλιά επικουρικά Ταμεία που εντάχθηκαν στον ΕΦΚΑ (ΕΤΑΑ, ταμεία μηχανικών, αυτοαπασχολουμένων, βενζινοπωλών, εμποροϋπαλλήλων, μετάλλου κ.ά.).
Τα στοιχεία από τον Φορέα δείχνουν τρεις κατηγορίες:
1. Δημόσιο – Οι επικουρικές του Δημοσίου εκδίδονται σε ποσοστό άνω του 90% σχεδόν ταυτόχρονα με την κύρια σύνταξη. Οι εκκρεμότητες είναι πλέον κάτω από 1.000.
2. Τέως ΙΚΑ – Οι επικουρικές βγαίνουν, στις περισσότερες περιπτώσεις, σε 1–2 μήνες μετά την κύρια.
3. Συγχωνευθέντα Ταμεία – Εδώ εντοπίζεται η σοβαρή υστέρηση, διότι ο χρόνος ασφάλισης παραμένει σε φυσικές καρτέλες, με διαδοχική ασφάλιση μεταξύ διαφορετικών Ταμείων και με ελλιπή ψηφιακή απεικόνιση.
Παρά την ενίσχυση με πρόσθετο προσωπικό, οι υπηρεσίες σήμερα εξετάζουν ακόμη αιτήσεις του 2023. Η διοίκηση του e-ΕΦΚΑ υποστηρίζει ότι ο χρόνος έκδοσης έχει βελτιωθεί κατά 150% σε σχέση με το παρελθόν, ωστόσο για τον ασφαλισμένο που περιμένει πάνω από δύο χρόνια η βελτίωση στον δείκτη «μέσος χρόνος» δεν σημαίνει πολλά.
Νέα «πόρτα» με 15ετία – Τι αλλάζει με τον νόμο 5078/2023
Καθοριστική για την επιτάχυνση θεωρείται η εγκύκλιος του ΕΦΚΑ που εφαρμόζει τον νόμο 5078/2023. Πλέον, για την απονομή επικουρικής σύνταξης λόγω γήρατος ισχύει ένας κοινός κανόνας:
• ο ασφαλισμένος πρέπει να έχει 4.500 ημέρες ή 15 έτη επικουρικής ασφάλισης,
• και να έχει ήδη θεμελιώσει και λάβει κύρια σύνταξη για την ίδια αιτία.
Ακόμη κι αν αρχικά κάποιος απορρίφθηκε επειδή δεν συμπλήρωνε προϋποθέσεις διαδοχικής ασφάλισης, μπορεί να επανέλθει με νέα αίτηση, εφόσον προκύπτει 15ετία συνολικά από ομοειδείς ή και διαφορετικούς κλάδους. Αν υπάρχει χρόνος σε επαγγελματικό ταμείο, αυτός συνυπολογίζεται για τη συμπλήρωση των 15 ετών.
Εδώ παίζει κρίσιμο ρόλο η σωστή καταχώριση και διασταύρωση ασφαλιστικού χρόνου. Γι’ αυτό η κυβέρνηση ποντάρει στο ότι η ψηφιοποίηση των αρχείων και τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης θα επιτρέψουν στο προσωπικό του e-ΕΦΚΑ να αντλεί με ένα «κλικ» πληροφορίες που σήμερα χρειάζονται εβδομάδες φυσικής αναζήτησης.
Πληρωμές Δεκεμβρίου 2025: Ποιοι θα δουν πρώτοι τα χρήματα
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, οι συνταξιούχοι κρατούν το βλέμμα τους στραμμένο στις πληρωμές του Δεκεμβρίου 2025. Η καταβολή των συντάξεων γίνεται σε κύματα, με βάση το χρονοδιάγραμμα που αναρτά ο e-ΕΦΚΑ και το Υπουργείο Οικονομικών.
Σύμφωνα με τον μέχρι στιγμής προγραμματισμό:
• Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025: πληρώνονται πρώτοι οι συνταξιούχοι των τέως ταμείων ΟΑΕΕ, ΟΓΑ και ΕΤΑΑ, με τα ποσά να πιστώνονται από το απόγευμα της προηγούμενης εργάσιμης στα ΑΤΜ.
• Πέμπτη 27 Νοεμβρίου 2025: ακολουθούν οι μισθωτοί συνταξιούχοι του ΕΦΚΑ (Δημόσιο, ΝΑΤ, ΔΕΗ, ΟΤΕ, Τράπεζες, ΕΤΑΠ-ΜΜΕ και άλλοι φορείς μισθωτών).
Για τις επικουρικές Δεκεμβρίου 2025, το σκηνικό διαμορφώνεται ως εξής:
• Ιδιωτικός τομέας (μισθωτοί & μη μισθωτοί): πληρωμή την Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2025, με διαθεσιμότητα στα ΑΤΜ από την προηγούμενη εργάσιμη μετά τις 17:00.
• Δημόσιο: οι επικουρικές πιστώνονται μαζί με τις κύριες, την Πέμπτη 27 Νοεμβρίου, με εμφάνιση στα ΑΤΜ από το απόγευμα της προηγούμενης ημέρας.
Οι ημερομηνίες αυτές επιτρέπουν στον συνταξιούχο να γνωρίζει από νωρίς πότε θα δει τα χρήματα στον λογαριασμό, με τον e-ΕΦΚΑ να τονίζει ότι οι πληρωμές πραγματοποιούνται τμηματικά για να αποφεύγεται ο συνωστισμός σε γκισέ και ΑΤΜ.
Πού χωράει πραγματικά η τεχνητή νοημοσύνη στο ασφαλιστικό
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει πράγματι «πατέντα» λύσης ή αν θα παραμείνει ένα ακόμη επικοινωνιακό εργαλείο. Τα βασικά πεδία όπου θα μπορούσε να φανεί η διαφορά είναι:
• Αυτόματη αναγνώριση χρόνου ασφάλισης από σκαναρισμένες καρτέλες.
• Διασύνδεση δεδομένων από τα πρώην επικουρικά Ταμεία, το e-ΕΦΚΑ και το πληροφοριακό σύστημα ΗΔΙΚΑ.
• Έγκαιρος εντοπισμός λαθών σε ασφαλιστικό ιστορικό, ώστε να μην χρειάζεται ο συνταξιούχος να κάνει πολλαπλές ενστάσεις.
• Διασταύρωση στοιχείων με άλλους φορείς, όπως η ΑΑΔΕ και η ΗΔΙΚΑ, για να αποφεύγονται καθυστερήσεις σε φορολογικά και ασφαλιστικά δεδομένα.
Αν όλα αυτά υλοποιηθούν στην πράξη, ο υποψήφιος συνταξιούχος θα μπορεί να υποβάλλει ηλεκτρονικά αίτηση και να βλέπει μέσα σε εβδομάδες – και όχι σε χρόνια – την επικουρική του να εκδίδεται με πλήρη, ψηφιακά τεκμηριωμένο ιστορικό.
Η επόμενη μέρα για τον συνταξιούχο
Για τον άνθρωπο που περιμένει την επικουρική του ή τη σύνταξη Δεκεμβρίου δεν έχει σημασία αν το σύστημα λέγεται τεχνητή νοημοσύνη, ψηφιοποίηση ή «έξυπνο λογισμικό». Σημασία έχει:
• να λάβει εμπρόθεσμα τη σύνταξή του,
• να μην χάνει χρόνια ασφάλισης επειδή υπάρχει κάπου ένα χαρτοκιβώτιο που δεν έχει ανοιχτεί,
• να μπορεί να βλέπει διαφανώς πού βρίσκεται η αίτησή του και ποιο βήμα απομένει.
Αν το στοίχημα με την τεχνητή νοημοσύνη κερδηθεί, τότε ο Δεκέμβριος των επόμενων ετών δεν θα είναι μήνας αγωνίας για τις επικουρικές, αλλά ένας προγραμματισμένος μήνας πληρωμών. Αν όμως η ψηφιοποίηση μείνει στη μέση, ο κίνδυνος είναι να συνεχίσουμε να μιλάμε για 53 εκατ. σελίδες σε χαρτί και χιλιάδες συνταξιούχους που περιμένουν, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη θα θυμίζει περισσότερο σύνθημα παρά εργαλείο.
