ΜΑΥΡΗ ΘΑΛΑΣΣΑ: Η Αθήνα θέτει κόκκινες γραμμές καθώς η Άγκυρα διεκδικεί ρόλο-κλειδί στη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της ΕΕ.
Στο επίκεντρο των ευρωτουρκικών διαπραγματεύσεων βρίσκεται η Μαύρη Θάλασσα, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιχειρεί ανατολικό άνοιγμα και την Τουρκία να προσπαθεί να αξιοποιήσει το στρατηγικό της αποτύπωμα.
Η Ελλάδα, σύμφωνα με πληροφορίες του vimaorthodoxias.gr, κινείται διπλωματικά, θέτοντας ως προϋπόθεση την άρση του casus belli και απαιτώντας εγγυήσεις για την εθνική της ασφάλεια.
Η στρατηγική της Ελλάδας στο τραπέζι του SAFE
Η ελληνική διπλωματία επιδίδεται σε έντονο παρασκήνιο, διεκδικώντας ρυθμιστικό ρόλο στις δευτερογενείς συμφωνίες του Κανονισμού SAFE, ο οποίος αφορά τη συμμετοχή τρίτων κρατών στην ευρωπαϊκή άμυνα. Όπως προβλέπει το άρθρο 16 του Κανονισμού, κανένα αμυντικό στοιχείο δεν επιτρέπεται να προέρχεται από χώρα «της οποίας τα συμφέροντα αντιβαίνουν στην ασφάλεια των κρατών-μελών».
Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διαβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα μπορεί να ασκήσει βέτο, κάτι που θεωρείται διπλωματική νίκη της Αθήνας. Ταυτόχρονα, διπλωματικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι η Ελλάδα έχει ήδη επισημάνει πως η ύπαρξη του casus belli στο Αιγαίο αποτελεί αγκάθι στις σχέσεις με την Άγκυρα και ζήτημα ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η Τουρκία επιχειρεί «win-win» συμμετοχή – Οι κινήσεις Ερντογάν
Η Άγκυρα επιδιώκει να ενταχθεί στον ευρωπαϊκό αμυντικό σχεδιασμό μέσω του SAFE, αναγνωρίζοντας ότι η συμμετοχή σε τέτοια σχήματα ανοίγει πόρτες σε χρηματοδότηση και τεχνολογική αναβάθμιση. Όπως επισημαίνει στο European External Action Service η αναλύτρια Μαρία Σιμεόνοβα, η Τουρκία «αυτοπροσδιορίζεται ως μεσαία δύναμη, αλλά οι συγκυρίες τής επιτρέπουν να παίξει καθοριστικό ρόλο».
Παράλληλα, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ενισχύει τη ρητορική περί «χρήσιμου συμμάχου» για την Ευρώπη, χρησιμοποιώντας ως διαπραγματευτικό εργαλείο τη γεωγραφική εγγύτητα με τη Ρωσία, τον έλεγχο των Στενών, αλλά και τη δυνατότητα στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία και στον Καύκασο.
Το διπλό μέτωπο της Ελλάδας – Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα
Η στρατηγική της ΕΕ για τη Μαύρη Θάλασσα δημιουργεί νέα δεδομένα. Η Ελλάδα, αν και παραδοσιακά προσανατολισμένη στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, συμμετέχει ενεργά στις στρατιωτικές ασκήσεις με Ρουμανία και Βουλγαρία, αναγνωρίζοντας ότι η σταθερότητα στη Μαύρη Θάλασσα είναι προέκταση της δικής της ασφάλειας.
Σύμφωνα με πληροφορίες του vimaorthodoxias.gr, διπλωματικές πηγές από την Αθήνα εκτιμούν ότι η ανάδειξη της Τουρκίας σε θεματοφύλακα της περιοχής δεν μπορεί να γίνει χωρίς όρους και εγγυήσεις, και πως η Ελλάδα θα συνεχίσει να αναδεικνύει το διεθνές δίκαιο ως βάση για την όποια σύμπλευση.
Η οικονομική διάσταση – Ο Μεσαίος Διάδρομος και τα λιμάνια
Η Τουρκία ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τον αποκαλούμενο Μεσαίο Διάδρομο, τη νέα εμπορική οδό που συνδέει την Κίνα με την Ευρώπη μέσω Καζακστάν, Κασπίας, Καυκάσου και Τουρκίας. Το σχέδιο TITR (Trans-Caspian International Transport Route) αποκλείει τη Ρωσία, καθιστώντας την Τουρκία κύριο κόμβο.
Η ΕΕ από την πλευρά της βλέπει τον Διάδρομο ως ευκαιρία απεξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια και μεταφορική επιρροή. Όμως για να λειτουργήσει, απαιτούνται σταθερές θάλασσες, υποδομές και συμφωνίες. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (EIB), τα έργα υποδομών σε Τουρκία, Γεωργία και Βουλγαρία θα τύχουν άμεσης χρηματοδότησης, εφόσον πληρούνται οι όροι συμμετοχής.
Παιχνίδι ισορροπιών και προειδοποιήσεις για την ΕΕ
Το άνοιγμα της ΕΕ προς την Άγκυρα συνοδεύεται από προειδοποιήσεις. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένως εκφράσει ανησυχίες για την υποχώρηση του κράτους δικαίου στην Τουρκία. «Η ΕΕ χρειάζεται την Τουρκία, αλλά δεν μπορεί να την αγνοήσει θεσμικά και πολιτικά», δηλώνει αναλυτής της Κομισιόν υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Όπως τονίζουν πηγές, η συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες δεν μπορεί να παρακάμπτει τα ζητήματα δημοκρατίας, διεθνών υποχρεώσεων και ειρηνικής επίλυσης διαφορών. Οποιοδήποτε βήμα χωρίς εξισορρόπηση, θα θέσει σε δοκιμασία την εσωτερική συνοχή της ΕΕ.
Εθνικά συμφέροντα και ρεαλισμός
Η Ελλάδα, εν μέσω ρευστών γεωπολιτικών εξελίξεων, επιχειρεί να εδραιώσει τη θέση της ως δύναμη σταθερότητας και δικαίου, χωρίς να εναντιώνεται στην ανάγκη συνεργασίας της Ευρώπης με την Τουρκία. Το βασικό της μέλημα είναι να μην θιγούν εθνικά συμφέροντα στο όνομα της γεωστρατηγικής σκοπιμότητας.
Σύμφωνα με διπλωματικές εκτιμήσεις που αποκαλύπτει το vimaorthodoxias.gr, «οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι όχι μόνο για τις ευρωτουρκικές σχέσεις, αλλά για τη συνοχή της ίδιας της ΕΕ απέναντι στις προκλήσεις της εποχής».
