ΟΠΕΚΕΠΕ: Η αγρότες της Ελλάδας βρίσκονται και πάλι αντιμέτωποι με καθυστερήσεις στις πληρωμές των επιδοτήσεων, ενώ την ίδια στιγμή εξετάζονται νέα μέτρα ενίσχυσης για διάφορους τομείς της παραγωγής.
Του Γιώργου Θεοχάρη
News: Από τη μια, η προθεσμία για τροποποιήσεις στις δηλώσεις ενιαίας ενίσχυσης παρατάθηκε έως τις 4 Μαρτίου, προσφέροντας έναν μικρό επιπλέον χρόνο στους παραγωγούς.
Από την άλλη, η καθυστέρηση στις διαδικασίες πληρωμών δημιουργεί αβεβαιότητα, ειδικά για όσους περιμένουν τις πιστώσεις στα τέλη Μαρτίου. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση εξετάζει την αναπροσαρμογή της ειδικής ενίσχυσης για το βαμβάκι και άλλες καλλιέργειες, γεγονός που προκαλεί έντονες συζητήσεις στους αγροτικούς κύκλους.
Καθυστερήσεις στις Πληρωμές και Αντίκτυπος στους Αγρότες
Η ανάγκη για διορθώσεις στις δηλώσεις των αγροτών αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες καθυστερήσεων στις πληρωμές. Όπως επισημαίνουν παραγωγοί και γεωπόνοι, το σύστημα θα έπρεπε να έχει ήδη ανοίξει για διορθώσεις, καθώς ο χρόνος που δόθηκε μέχρι τις 26 Φεβρουαρίου κρίθηκε ανεπαρκής. Η παράταση έως τις 4 Μαρτίου είναι μια θετική εξέλιξη, αλλά δεν αναιρεί το πρόβλημα των καθυστερήσεων στις πιστώσεις.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει δηλώσει ότι νέες αιτήσεις για συνδεδεμένες ενισχύσεις και οικολογικά σχήματα θα ελεγχθούν επιτοπίως ή μέσω monitoring, γεγονός που ενδέχεται να αφήσει κάποια ΑΦΜ εκτός της επικείμενης πληρωμής. Αυτό σημαίνει ότι ορισμένοι αγρότες θα βρεθούν χωρίς τις απαραίτητες ενισχύσεις σε μια κρίσιμη χρονική στιγμή, όπου ήδη οι αυξημένες τιμές των αγροτικών εφοδίων δυσκολεύουν την παραγωγική διαδικασία.
Παράλληλα, οι καθυστερήσεις αφορούν και παλαιότερες οφειλές. Από τα τέλη του 2024 ξεκίνησε η αποπληρωμή επιδοτήσεων που εκκρεμούσαν από το 2015, με τη διαδικασία τώρα να έχει φτάσει στο έτος 2016. Αν και είναι θετικό ότι γίνονται προσπάθειες να κλείσουν παλιές υποχρεώσεις, οι ρυθμοί δεν είναι αρκετά γρήγοροι ώστε να ανακουφίσουν άμεσα τους αγρότες.
Ενισχύσεις σε Πληγέντες Παραγωγούς και Ζητήματα Αποζημιώσεων
Η κυβέρνηση έχει δρομολογήσει την καταβολή ενισχύσεων ύψους 200 ευρώ το στρέμμα για παραγωγούς πυρηνοκάρπων που επλήγησαν από μια μυστηριώδη ασθένεια, η οποία έχει προκαλέσει σοβαρές απώλειες στις καλλιέργειες τα τελευταία δύο χρόνια. Η απόφαση αυτή υπεγράφη από το υπουργείο Οικονομικών, ενώ είχε προηγηθεί σχετική υπογραφή από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Παρόλο που οι παραγωγοί χαιρετίζουν τη στήριξη αυτή, παραμένουν ερωτήματα σχετικά με την επάρκεια του ποσού και τη διαδικασία αποζημίωσης.
Επιπλέον, οι συνεταιρισμοί της Λάρισας ζητούν την ένταξη της καλλιέργειας ξερού φασολιού στο πρόγραμμα de minimis, λόγω των ζημιών που υπέστη από τον παρατεταμένο καύσωνα. Όπως αναφέρουν, η παραγωγή καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς, αλλά ο ΕΛΓΑ δεν μπορεί να καλύψει το 100% των ζημιών, καθώς το κανονιστικό πλαίσιο προβλέπει αποζημιώσεις μόνο για θερμοκρασίες άνω των 40°C. Το γεγονός ότι οι αγρότες μένουν ακάλυπτοι για ζημιές που προκλήθηκαν από υψηλές θερμοκρασίες κάτω των 40°C δημιουργεί αίσθημα αδικίας και πιέσεις προς το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης για αναθεώρηση του πλαισίου αποζημιώσεων.
Στο ίδιο πλαίσιο, οι συκοπαραγωγοί της Εύβοιας που δεν έλαβαν αποζημιώσεις μέσω de minimis θα ενταχθούν στο μέτρο 23 του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης. Η συνολική ενίσχυση για τους παραγωγούς της περιοχής ανέρχεται στα 3 εκατ. ευρώ, με 1,6 εκατ. να διατίθενται στη βόρεια Εύβοια. Οι παραγωγοί, ωστόσο, ζητούν η κατανομή να γίνει με βάση την ηλικία των δέντρων, ώστε να είναι πιο δίκαιη η αναπλήρωση του εισοδήματός τους.
Ειδική Ενίσχυση Βάμβακος: Προς Αναπροσαρμογή;
Η πιθανότητα επαναφοράς της ειδικής ενίσχυσης βάμβακος στα 80 ευρώ το στρέμμα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που συζητούνται αυτή τη στιγμή στους αγροτικούς κύκλους. Η ενίσχυση αυτή, που βρισκόταν σε αυτό το επίπεδο την περίοδο 2007-2013, μειώθηκε τα τελευταία χρόνια, προκαλώντας οικονομική δυσχέρεια στους βαμβακοπαραγωγούς.
Το 2023, η επιδότηση ανήλθε στα 73,39 ευρώ ανά στρέμμα, με το συνολικό ποσό που διατέθηκε να είναι 164,7 εκατ. ευρώ από τα 183,9 εκατ. που προβλέπονταν. Το γεγονός ότι περίπου 20 εκατ. ευρώ έμειναν αδιάθετα λόγω της μη συμπλήρωσης της επιλέξιμης έκτασης των 2,5 εκατ. στρεμμάτων (καλλιεργήθηκαν 2,24 εκατ. στρέμματα) αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναπροσαρμογής της ενίσχυσης.
Αν η ίδια εικόνα επαναληφθεί το 2024, τότε ενδέχεται να υπάρξει αναθεώρηση του εθνικού φακέλου για το βαμβάκι, με στόχο τη μείωση της επιλέξιμης έκτασης και τη διατήρηση του συνολικού κονδυλίου. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της ενίσχυσης στα 80 ευρώ το στρέμμα. Ωστόσο, μια τέτοια απόφαση εξαρτάται από τις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς το ειδικό καθεστώς βάμβακος είναι ένα προνομιακό μέτρο που έχει διαπραγματευτεί η Ελλάδα.
Συμπεράσματα: Ανάγκη για Σταθερότητα και Προγραμματισμό
Η αγροτική παραγωγή στη χώρα μας εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με προβλήματα που αφορούν τόσο την καταβολή επιδοτήσεων όσο και τη συνολική διαχείριση των ενισχύσεων. Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές δημιουργούν οικονομική αβεβαιότητα, ενώ οι συνεχείς αλλαγές στις προθεσμίες δυσκολεύουν τον προγραμματισμό των παραγωγών.
Την ίδια στιγμή, οι συζητήσεις για την αναπροσαρμογή της ειδικής ενίσχυσης βάμβακος και η ένταξη νέων καλλιεργειών στα προγράμματα στήριξης δείχνουν ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να βρει λύσεις. Ωστόσο, το ζητούμενο για τους αγρότες είναι η σταθερότητα και η έγκαιρη καταβολή των ενισχύσεων, ώστε να μπορούν να προγραμματίζουν την παραγωγή τους χωρίς αβεβαιότητα.
Σε κάθε περίπτωση, οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για τη διαμόρφωση της αγροτικής πολιτικής και τις αποφάσεις που θα ληφθούν για τη στήριξη των παραγωγών.
