Πάτρα: Σε κλίμα βαθειάς συγκίνησης, τιμήθηκε στην Αποστολική πόλη των Πατρών, η μνήμη των Αγίων της Μικρασίας, Κληρικών και Λαικών, με πρώτον τον Άγιο Εθνοιερομάρτυρα Χρυσόστομο, Μητροπολίτη Σμύρνης.
Επίσης τελέσθησαν τα ιερά μνημόσυνα των φρικτώ θανάτω τελειωθέντων Ελλήνων της καθ’ ημάς Ανατολής, από τις ορδές των βαρβάρων Τούρκων, του Νουρεντίν Πασά και των Τσετών, που εφόνευσαν, κατέστρεψαν, παρέδωσαν στο πυρ και αφάνησαν πολιτισμό αιώνων.
Της Θείας Λειτουργίας και των ιερών Μνημοσύνων που ετελέσθησαν στον Ιερό Ναό της Αγίας Μεγαλομάρτυρος Φωτεινής, στα Προσφυγικά των Πατρών, προέστη ο Μητροπολίτης Πατρών κ. Χρυσόστομος, ο οποίος με ένα λόγο συγκλονιστικό και συγκινητικό, ανεφέρθη στην Μικρασιατική καταστροφή, στην μεγαλύτερη συμφορά για το Γένος μας μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως, το 1453.
Μέσα από ιστορικές μαρτυρίες, ο Μητροπολίτης παρουσίασε τα γεγονότα, τα μαρτύρια, Κληρικών και Λαικών, την οδύνη, την καταστροφή, τις δηώσεις και τους βιασμούς, την μανία και βαρβαρότητα των Τούρκων, απέναντι στα ιερά και τα όσια του Γένους μας, στην ιστορία μας, στις προγονικές μας εστίες. Μίλησε για την φρίκη του Μαρτυρίου του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης και των άλλων Ιεραρχών και λοιπών Κληρικών και για τις ταλαιπωρίες των, σχεδόν 2.000.000 προσφύγων, που έφθασαν εξουθενωμένοι στην Μητροπολιτική Ελλάδα.
Ιδιαιτέρως ανεφέρθη στους Πρόσφυγες που έφθασαν στην Πάτρα, περίπου 7.000, σε μια πόλη τότε των 50.000 κατοίκων. Στις δυσκολίες, στη φτώχεια, στην ανέχεια, στις αρρώστιες, στο θανατικό, στο κοινό φέρετρο που μετέφεραν τους κεκοιμημένους, στην ανέγερση του περικαλλούς Ναού της Αγίας Φωτεινής, στον αγώνα τους για επιβίωση και στην βαθειά τους πίστη στο Θεό.
Συγκίνησε ο Ιεράρχης, όταν αναφέρθηκε στον πρόσφυγα Ιερέα της Αγίας Φωτεινής της Σμύρνης, π. Κωνσταντίνο Αλεξίου, που μετέφερε στην Πάτρα τον Σταυρό ευλογίας, του Εθνοιερομάρτυρος Χρυσοστόμου, με τον οποίο ευλογεί ο Μητροπολίτης Πατρών, όταν λειτουργή στον Ναό της Αγίας Φωτεινής των Πατρών. Επίσης εμνήσθη και του Διακόνου Βασιλείου Μασσέλου, χειροτονημένοι και οι δύο από τον Άγιο Χρυσόστομο Σμύρνης, που έφθασε ως πρόσφυγας στην Πάτρα και αργότερα χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος.
Ενεθυμήθη και εμνημόνευσε την αοίδιμη Φιλιώ Μανάρα, που έφθασε κατατρεγμένη προσφυγοπούλα στην Πάτρα, κρατώντας στον κόρφο της, την Εικόνα της Παναγίας της Σμυρνιάς, όπως την λένε οι Πατρινοί, την οποία έσωσε, πέφτοντας μέσα στην φλεγόμενη Εκκλησία της Αγίας Φωτεινής στην αιματοποτισμένη Σμύρνη. Η Εικόνα φυλάσσεται εντός του Αγίου Βήματος του Ιερού Ναού της Αγίας Φωτεινής, Πατρών.
Ιδιαιτέραν μνείαν έκαμε στην μεγάλη μορφή του Οσίου και Θεοφόρου Πατρός ημών, Γερβασίου, του εν Πάτραις, εσχάτως καταταγέντος εις τας δέλτους των Αγίων, ο οποίος εστάθη ο στοργικός πατέρας και προστάτης των Προσφύγων, αλλά και γενικώτερα στην όλη προσφορά της Ιεράς Μητροπόλεως των Πατρών, τότε, που έδωσε στέγη και γη (εκτάσεις της Μονής Γηροκομείου) για να ζήσουν οι Πρόσφυγες.
Συγκλόνισε η αληθινή ιστορία με τον πρόσφυγα παππού, που πριν ξεψυχήσει, έδωσε το βαρύ κλειδί της πόρτας του σπιτιού του στη Σμύρνη, λέγοντας στα παιδιά του, να το φυλάξουν σαν πολύτιμο θησαυρό, ώστε όταν έλθη η ώρα να ξεκλειδώσουν την πόρτα της πατρογονικής Εστίας στην αλησμόνητη Πατρίδα τους.
Ο Μητροπολίτης, έδωσε βαθειά έμφαση στο γεγονός, λέγοντας, ότι πρέπει να κρατήσωμε γερά τα βαρειά χρυσά και ασημένια της άσβεστης μνήμης κλειδιά, να μη λησμονούμε ποτέ, ότι εκεί στην καθ’ ημάς Ανατολή, παντού ακούς φωνές Ελλήνων, πατήματα Ρωμηών. Εκεί καίει άσβεστο της πίστεως το καντήλι, γιατί το κρατάνε εκείνοι που έσπειραν με τα ιερά κόκκαλά τους την αγιασμένη γη και την πότισαν με το άγιό τους αίμα.
Τέλος, έκανε λόγο για την προσπάθεια που κατεβλήθη τα τελευταία χρόνια και καταβάλλεται, να παραχαραχθή η ιστορία μας και να αλλοιωθούν τα γεγονότα, ενώ οι γείτονές μας, ετοιμάζουν βιβλία και ντοκυμαντέρ, για να διαστρεβλώσουν την αλήθεια, γράφοντάς την κατά τον δικό τους ψευδέστατο τρόπο.
Να αναλάβωμε τις ευθύνες μας, είπε ο Ιεράρχης, έναντι του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντος.
Μετά την Θεία Λειτουργία, εσχηματίσθη λιτανευτική πομπή με την εικόνα της Παναγίας της Σμυρνιάς και εκείνη των Αγίων της Μικρασίας, η οποία έφθασε στην Πλατεία Ελευθερίας, όπου ανεπέμφθη δέησις ενώπιον του ανδριάντος του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης και κατετέθησαν στέφανοι, από τον Μητροπολίτη και τους Πολιτικούς και Στρατιωτικούς Άρχοντας και τους άλλους Εκπροσώπους Αρχών και Φορέων.
Τόσον στην Θεία Λειτουργία, όσον και στην Λιτανεία, συμμετείχαν τμήματα με παραδοσιακές στολές από τους Προσφυγικούς και άλλους Συλλόγους της Πάτρας.
Την πομπή συνόδευσε η μπάντα του Δήμου Πατρέων, ενώ τιμές απέδωσε τμήμα στρατιωτών από το ΚΕΤΧ Πατρών.
