Πειραιώς Σεραφείμ: Μετά πολλού ενδιαφέροντος αναγινώσκω τίς τοποθετήσεις υπεροχικών προσώπων τής Αγιωτάτης ημών Εκκλησίας καί τής Θεολογικής Επιστήμης διά τήν αποφασισθείσα αλλαγή τού χρόνου τελετής τής Αναστάσεως από τής 12ης νυκτερινής εις τήν 9η εσπερινή.
Μετά πολλού ενδιαφέροντος αναγινώσκω τίς τοποθετήσεις υπεροχικών προσώπων τής Αγιωτάτης ημών Εκκλησίας καί τής Θεολογικής Επιστήμης διά τήν αποφασισθείσα αλλαγή τού χρόνου τελετής τής Αναστάσεως από τής 12ης νυκτερινής εις τήν 9η εσπερινή.
Τιμώ ανυπερθέτως τούς εξ ευλαβείας καί ευσεβείας αντιτιθεμένους καί ανησυχούντας αδελφούς αλλά χρεωστώ διά τήν ορθήν θεώρησιν τού ζητήματος νά ομιλήσω εις τόν λαόν τού Θεού πού απαρτίζει τό πλήρωμα τής κατά Πειραιά συνεκλεκτής εκ λόγων ποιμαντικής ευθύνης καί ιερού χρέους.
Τό ερώτημα πού τίθεται εν προκειμένω είναι εις τήν Μία, Αγία, Καθολική καί Αποστολική εκκλησία, τό σώμα τού Κυρίου μας Ιησού Χριστού ποίο ωρολόγιο τηρούμε εις τάς καθημερινάς ιεράς Ακολουθίας.
Πώς δηλαδή κατατμίζομε εκκλησιαστικώς τόν αδιάστατο χρόνο διότι η απάντησις εις αυτό τό ουσιώδες ερώτημα επάγεται καί τήν λύσι τού αναφυέντος προβληματισμού.
Στή Μία, Αγία, Καθολική καί Αποστολική τού Χριστού Εκκλησία τών 2.021 ετών τήν ακαινοτόμητο καί αποστολικοπαράδοτο τό ημερονύκτιο λειτουργικώς άρχεται διά τού Εσπερινού καί κατακλείεται διά τής ενάτης ώρας.
Δι αυτό καί αι απολύσεις τού Εσπερινού ως πρώτης Ακολουθίας τού ημερονυκτίου χαρακτηριστικώς αναφέρονται εις τό εορταζόμενο εκκλησιαστικό γεγονός ή τό τιμώμενο εκκλησιαστικό πρόσωπο καί περιλαμβάνει τόν Εσπερινό, τό Απόδειπνο, τόν Όρθρο, τήν Πρώτη Ώρα, τήν Τρίτη Ώρα, τήν Έκτη Ώρα καί τήν Ενάτην Ώρα.
Σημαντικό είναι τό γεγονός ότι στήν Απόλυση τού Εσπερινού χρησιμοποιούμε ενεστώτα χρόνο διά τό τιμώμενο εκκλησιαστικό πρόσωπο «ού τήν μνήμην επιτελούμεν» καί στήν Ενάτη Ώρα αόριστο χρόνο «ού τήν μνήμην επετελέσαμεν».
Αυτό τό ωρολόγιο εφηρμόζετο από τόν βυζαντινό τρόπο μετρήσεως τού ημερονυκτίου πού σήμερον ακολουθείται στό Αγιώνυμο Όρος Άθω.
Από τής 6ης εσπερινής τού ωρολογίου άρχεται η νέα εκκλησιαστική ημέρα μέ τήν Ακολουθία τού Εσπερινού εις τόν οποίον ψάλλονται τά Στιχηρά τά Δοξαστικά, τά Απόστιχα καί τά Απολυτίκια τής νέας ημέρας καί καταστέφεται η Ακολουθία επί Δεσποτικών εορτών μέ τήν ανάλογο απόλυσι.
Επομένως κρίνοντες εκκλησιαστικώς τό αναφυέν ζήτημα η Παννυχίδα τής Αναστάσεως, ο Όρθρος τής Αναστάσεως καί η Αναστάσιμος Θ. Λειτουργία ουδόλως κωλύονται νά τελεσθούν εις οιανδήποτε ώρα μετά τήν δύσι τού ηλίου, διότι έχομε εισέλθει ήδη εις τήν ημέρα τής εορτής τής Αναστάσεως.
Ειδικώτερον κατά τό Άγιο καί Μ. Σάββατο ο Εσπερινός τής Αναστάσεως τελείται τάς πρωϊνάς ώρας διά πρακτικούς καί μόνον λόγους διά τήν εξυπηρέτησι τής συμμετοχής τών πιστών εις τά Άχραντα Μυστήρια, χωρίς αυτό νά παραβλάπτει η συγκεκριμένη εξαίρεσις τό εκκλησιαστικό ωρολόγιο πρόγραμμα διά τήν είσοδο εις τήν ημέρα τής λαμπροφόρου Αναστάσεως από τής δύσεως τού ηλίου κατά τό Μ. Σάββατο.
Τό αυτό συμβαίνει καί κατά τήν παραμονή τών Χριστουγέννων καί τών Θεοφανείων χωρίς νά κωλύεται η επανάληψις τού Εσπερινού τών δύο αυτών εορτών κατά τήν δύσι τού ηλίου τής παραμονής ως επισυμβαίνει εις πολλάς Ι. Μητροπόλεις.
Δι αυτόν ακριβώς τόν λόγο καί εις επαρχιακάς Ι. Μητροπόλεις τελείται ακωλύτως η Παννυχίδα τής Αναστάσεως καί η Ακολουθία τού Όρθρου καί η τέλεσις τής Αναστασίμου Θ. Λειτουργίας καί πρό τής 12ης νυκτερινής, διότι η Εκκλησία δέν υποχρεούται νά εφαρμόζη τό πολιτικό ωρολόγιο καθορισμού εναλλαγής τής ημέρας.
Εφέτος υφίσταται μία ιδιαιτερότης διότι συμπίπτει κατά τό μέγα Σάββατο νά εορτάζεται υπό τών Εβραίων αδελφών μας τό λεγόμενο Νομικό Φάσκα (Μ. Ευχολόγιον εκδ. Αποστολικής Διακονίας σελ. 684), γεγονός πού παραθεωρούν πλήρως οι Ρωμαιοκαθολικοί αδελφοί μας δι ό καί ημείς τά μέλη τής Μιάς, Αγίας, Καθολικής καί Αποστολικής Εκκλησίας στοιχούντες εις τόν Ζ΄Κανόνα τών Αγίων Αποστόλων διακελεύοντα «Εί τις Επίσκοπος ή Πρεσβύτερος ή Διάκονος τήν αγίαν τού Πάσχα ημέραν πρό τής εαρινής ισημερίας μετά Ιουδαίων επιτελέση καθαιρείσθω» ως καί εις τόν όρο τής αγίας Α΄Οικουμενικής Συνόδου επαναλαμβάνοντα τά αυτά, δικαίως εορτάζομεν τήν Ανάστασι τού Σωτήρος καί Λυτρωτού τήν επομένη τού εορτασμού τού Νομικού Φάσκα, η οποία άρχεται μετά τήν 6η εσπερινή τού Μεγάλου Σαββάτου.
Ειρήσθω εν προκειμένω ότι οι Κανόνες τών Αγίων Αποστόλων έχουν επικυρωθεί ορισμένως υπό τού Β΄ Κανόνος τής Αγίας Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου τού 691 επί Ιουστινιανού τού Ρινοτμήτου εν Τρούλλω Κων/πόλεως.
Είναι γνωστό ότι τό Σάββατο τών Εβραίων άρχεται από τήν δύσι τού ηλίου τήν Παρασκευή καί περατούται μέ τήν δύσι τού ηλίου τό Σάββατο.
Επομένως δέν παραβιάζεται ο όρος τής Α΄ Οικουμενικής Συνόδου περί τού Αγίου Πάσχα, ούτε ο Ζ΄ Κανών τών Αγίων Αποστόλων κατά τόν εφετινό εορτασμό τής Αναστάσεως, διότι τό Νομικό Φάσκα έχει περαιωθεί μέ τήν δύσι τού ηλίου κατά τό ιδικό μας Μ. Σάββατο.
Επιπροσθέτως από τής δύσεως τού ηλίου κατά τό μέγα Σάββατο εκκλησιαστικώς άρχεται η ημέρα τής Αναστάσεως τού Σωτήρος ημών καί εθιμικώς καί μόνο ακολουθείται τό κοσμικό πολιτικό ωρολόγιο εναλλαγής τού ημερονυκτίου.
Συνεπώς κρίνοντες όχι κατ άνθρωπον καί κατ όψιν αλλά εκκλησιαστικώς καί κανονικώς η τέλεσις τής Ακολουθίας τής Παννυχίδος, τού Όρθρου καί τής Θ. Λειτουργίας τής Αναστάσεως τήν 9η αντί τής 12ης ουδόλως προσβάλλει τήν κανονική τάξι καί τήν λαμπροφόρο εξανάστασι τού Λυτρωτού μας, διότι από τής δύσεως τού ηλίου τού Μ. Σαββάτου εισερχόμεθα εις τήν τρίτη ημέρα, από τής επί τού Σταυρού προσφερθείσης υπερτάτης θυσίας, κατά τήν οποία ο Κύριος εξαναστάς εκ τού Τάφου συνέτριψε θανάτω τόν θάνατον.
Άλλωστε καί γραφικώς δέν καθορίζεται επακριβώς η ώρα τής Αναστάσεως, εντάσσεται όμως εντός τής τρίτης ημέρας κατά τήν αψευδή τού Λυτρωτού επαγγελία καί τήν πιστοποίησι τών Μυροφόρων καί τών μαθητών, στούς οποίους εγνώσθη τό γεγονός τής Αναστάσεως υπό τών λαμπροφόρων Αγγέλων.
Καί επειδή από τής δύσεως τού ηλίου εισερχόμεθα εις νέα ημέρα δέν παραβιάζεται η κανονική αρχή τής τοπικής εν Αντισιοδώρω Συνόδου κατά τήν οποία η Θεία Ευχαριστία τελείται άπαξ τής ημέρας εν μιά τραπέζη υφ ενός τελετουργού, διά νά μή διπλασιάζεται ο θάνατος τού Κυρίου, όπως ευστόχως διαλαμβάνεται εις τήν απόφασι τής Συνόδου.
Καλή Ανάσταση καί ευλογημένο τό επί θύραις Άγιο Πάσχα!
Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ
+ ο Πειραιώς ΣΕΡΑΦΕΙΜ
