Χθες το βράδυ και σήμερα στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου εορτάστηκε πανηγυρικά η επέτειος των 500 χρόνων από τη μετάβαση του Αγίου Μαξίμου του Βατοπαιδινού, του επιλεγομένου Γραικού στη Ρωσία.
Στη Μονή Βατοπαιδίου κατέφθασε χθες το πρωί στις 11 το πρωί ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Δράμας κ. Παύλος, ως εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου. Τον Πατριάρχη Μόσχας εκπροσώπησε ο Αρχιεπίσκοπος Βιέννης και Βουδαπέστης κ. Αντώνιος, ενώ από τη γενέτειρα του Αγίου Μαξίμου, την Άρτα, παρευρέθηκε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Άρτης κ. Καλλίνικος.
Στους εορτασμούς παρευρέθηκαν οι Ηγούμενοι των Μονών του Αγίου Όρους Χιλανδαρίου Αρχιμ. Μεθόδιος, Αγίου Διονυσίου Αρχιμ. Πέτρος, Παντοκράτορος Αρχιμ. Γαβριήλ, Σίμωνος Πέτρας Αρχιμ. Ελισαίος, Οσίου Ξενοφώντος Αρχιμ. Αλέξιος, Οσίου Γρηγορίου Αρχιμ. Χριστόφορος, οι Πανοσιολογιώτατοι Αντιπρόσωποι των Ιερών Μονών Σταυρονικήτα και Αγίου Παντελεήμονος (Ρωσικού), ο Ηγούμενος της Σκήτης του Τιμίου Προδρόμου Βεροίας Αρχιμ. Πορφύριος. Ως εφημέριος για τις Ακολουθίες ανέλαβε ο Γέρων του Κελλίου του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου της Κουτλουμουσιανής Σκήτης του Αγίου Παντελεήμονος, Ιερομόναχος Χρυσόστομος. Παρευρέθηκαν επίσης πολλοί Αγιορείτες μοναχοί και προσκυνητές.
Ο Μικρός Εσπερινός άρχισε στις 5:30 μ.μ. ενώ η πανηγυρική Αγρυπνία στις 7:30 μ.μ. και τελείωσε στις 2:30 π.μ. σύμφωνα με το αγιορειτικό βυζαντινό τυπικό. Το Αρχιερατικό Συλλείτουργο άρχισε στις 6:30 π.μ. και τελέσθηκε με πολύ λαμπρότητα. Προεξήρχε ο εκπρόσωπος του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου Μητροπολίτης Δράμας κ. Παύλος συλλειτουργούντων των άλλων δύο Αρχιερέων, Αρχιεπ. Βιέννης και Βουδαπέστης κ. Αντωνίου και Μητροπολίτου Άρτης κ. Καλλινίκου, των Αγιορειτών Καθηγουμένων και πολλών άλλων ιερομονάχων και ιερέων. Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας ο Μητροπολίτης Δράμας κ. Παύλος διάβασε το μήνυμα της Α.Θ.Π. του Οικουμενικού Πατριάρχου κ.κ. Βαρθολομαίου για την επέτειο. Μαζί με την πανηγυρική τράπεζα και τη δέηση στο Καθολικό οι λατρευτικές εκδηλώσεις και Ακολουθίες προς τιμή του Αγίου Μαξίμου τελείωσαν στις 11:00 π.μ.
Ο Άγιος Μάξιμος, κατά κόσμον Μιχαήλ της περιφήμου οικογένειας Τριβώλη, γεννήθηκε στην Άρτα το 1470. Πήρε την εγκύκλια μόρφωσή του στη γενέτειρά του, και κατόπιν μετέβη στην Ιταλία, όπου σπούδασε στα σπουδαιότερα πανεπιστήμιά της, στις πόλεις Βενετία, Πάδοβα, Φερράρα, Φλωρεντία και Μιλάνο. Αφού έμεινε εκεί περίπου για μία δεκαπενταετία, δέχεται την ιδιαίτερη, χαρισματική κλήση από τον Θεό, για να εισέλθει στην μοναχική πολιτεία. Κάνει την αποταγή του την άνοιξη του 1506 και επιλέγει ως χώρο της μοναχικής ασκήσεως την Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου. Η Μονή εκείνη την περίοδο είχε γίνει χώρος συναντήσεως επιφανών πνευματικών προσωπικοτήτων και μεγάλων μορφών της Εκκλησίας μας. Ο Μάξιμος συναναστράφηκε εκεί με τον Άγιο Νήφωνα και τους μαθητές του οσιομάρτυρες Μακάριο και Ιωάσαφ, τον Προηγούμενο Ιώβ, τον λόγιο ιερομόναχο Σάββα, τον Πρώτο του Αγίου Όρους Συμεών, τον Μητροπολίτη πρώην Βεροίας Μεθόδιο, τον Άγιο Θεόφιλο τον Μυροβλύτη, τον επίσκοπο πρώην Μηθύμνης Μαλαχία, τον οσιομάρτυρα Ιάκωβο και πολλούς άλλους.
Αφού πέρασε μία δεκαετία παραμονής στην Μονή, μετά από πρόσκληση του μεγάλου ηγεμόνα της Ρωσίας Βασιλείου του Γ ἐπιλέγεται και αποστέλεται στην Μόσχα, για να μεταφράσει και να διορθώσει διάφορα εκκλησιαστικά βιβλία. Ο Άγιος Μάξιμος, μαζί με τους απεσταλμένους του μεγάλου ηγεμόνα και με την συνοδεία του, τον Ιούνιο ή Ιούλιο του 1516 έφυγε από την Μονή Βατοπαιδίου για την υπερβόρειο άγνωστη χώρα, με τις ευχές και την ευλογία των πατέρων. Προστέθηκαν σε αυτήν και οι αντιπρόσωποι διαφόρων Αγιορειτικών Μονών που πήγαιναν για συλλογή εράνων. Πέρασε πρώτα από την Κωνσταντινούπολη για να πάρει την ευλογία του Οικουμενικού Πατριάρχου, ο οποίος του έδωσε γράμμα προς τον Μόσχας Βαρλαάμ και απέστειλε ως συνοδούς του τον μητροπολίτη Ζίχνης Γρηγόριο και τον διάκονο Διονύσιο με σκοπό την οικονομική ενίσχυση για τις ανάγκες της Μητέρας Εκκλησίας. Στην Κωνσταντινούπολη παρέμεινε η αποστολή για αρκετό καιρό. Ίσως η καθυστέρηση να οφειλόταν σε παρέμβαση του σουλτάνου Σελήμ Α΄, ο οποίος ενδιαφερόταν για τις σχέσεις του Οικουμενικού Πατριαρχείου με την Ρωσία.
Το ταξίδι είχε μεγάλη χρονική διάρκεια και ήταν κουραστικό λόγω του επελθόντος χειμώνα. Οι Ρώσοι απεσταλμένοι έπρεπε να παραμείνουν στην Κριμαία για να φέρουν εις πέρας υποθέσεις, οι οποίες τους είχαν ανατεθεί από τον Ηγεμόνα. Η ομάδα των 17 προσώπων τελικά έφθασε την Πέμπτη 4 Μαρτίου του 1518 στην Μόσχα. Επειδή η ημερομηνία αυτή είναι μέσα στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή, η Μονή Βατοπαιδίου αποφάσισε σήμερα να εορτάσει αυτήν την επέτειο, που είναι και η ημερομηνία της ανακομιδής των τιμίων του λειψάνων, η οποία έγινε στις 21 Ιουνίου του 1996 (π. ημερ.).
Ο Άγιος Μάξιμος είναι το κατεξοχήν σημαντικό πρόσωπο του 16ου αιώνα στην Ορθόδοξη Ανατολή, που είναι τόσο γνωστό και αγαπητό στους Ρώσους, αλλά και τόσο άγνωστο τους Έλληνες. Eργάστηκε με αποστολικό ζήλο στον «αμπελώνα του Κυρίου» παρά τις απερίγραπτες σωματικές και ψυχικές δοκιμασίες, τις οποίες υπέστη κάτω από ανεκδιήγητες συνθήκες. Από τα τριάντα οκτώ χρόνια της ακούσιας και αναγκαστικής παραμονής του στην Ρωσία ως την κοίμησή του, είκοσι έξι χρόνια παρέμεινε φυλακισμένος ως κοινός εγκληματίας. Κατά τα έξι δε πρώτα χρόνια στην Μονή του Οσίου Ιωσήφ στο Βολοκολάμσκ ήταν σιδηροδέσμιος και υπέστη φρικτά μαρτύρια, ενώ οι εκκλησιαστικές αρχές του είχαν απαγορεύσει την Θεία Κοινωνία για δεκαοκτώ χρόνια. Στη γη της Ρωσίας υπέμεινε το μακρόχρονο μαρτύριό του, αλλά και ο λαός της Ρωσίας τον τίμησε και τον τιμά ως έναν μεγάλο άγιό της. Το έργο του είχε μεγάλη επίδραση στην Ρωσία για αιώνες πάνω στη θεολογία και στην ορθόδοξη πνευματική ζωή.
Η ζωή και το έργο του αποτελούν ένα διαχρονικό πρότυπο ζωής. Αφού διαλέχθηκε με όλα τα κοινωνικά, θεολογικά, πολιτισμικά ρεύματα της εποχής του, τα οποία και διύλισε μέσω της εμπειρίας του Αγίου Πνεύματος προσφέρει και σήμερα τον αυθεντικό, εμπειρικό, διακριτικό, Πατερικό λόγο, που τόσο ανάγκη τον έχει ο σύγχρονος «κεκοπιακώς και πεφορτισμένος» από την αμαρτία άνθρωπος.
Το μήνυμα του Οικουμενικού Πατριάρχη
Όσιώτατοι, o τε Καθηγούμενος Αρχιμανδρίτης κύριος Eφραίμ και οι λοιποί Πατέρες της εν Αγίω Όρει Ιεράς Βασιλικής, Πατριαρχικής και Σταυροπηγιακής Μονής του Βατοπαιδίου, τέκνα της ημετέρας Μετριότητος εν Κυρίω αγαπητά, χάρις είη και ειρήνη υμίν παρά Κυρίου.
Δια την καθ’ ημάς Αγίαν του Χριστού Μεγάλην Εκκλησίαν αποτελεί διαχρονικόν ενδιαφέρον η ποιμαντική ευαισθησία και μέριμνα «υπέρ της οικουμένης, υπέρ της αγίας, καθολικής και αποστολικής Εκκλησίας» καθώς αυτή είναι, διά των υπογραφών και της γραφίδος των Θεοφόρων Πατέρων των Οικουμενικών και των Τοπικών Συνόδων, αλλά και διά της μακραίωνος πράξεως της Ε’Εκκλησίας, η ετιμημένη εις το διακονείν «ν παντί καιρώ και πάση ώρα» το της ακαινοτομήτου Αλήθειας Μυστήριον.
Αύτη η της Ορθοδόξου πίστεως διδαχή, η Αλήθεια, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, διετρανώθη αποστολικώς εις τον τετραπέρατον κόσμον, ασφαλώς ως αποτέλεσμα της επελεύσεως του Παναγίου Πνεύματος, όμως, συγχρόνως και διά της βουλήσεως, των ενεργειών, των κόπων, και αυτού τούτου του αίματος αγίων προσώπων τα οποία, υπακούοντα εις το κέλευσμα της Εκκλησίας αλλά και εις την φωνήν της συνειδήσεως αυτών και μεταβάντα εις τόπους και προς λαούς, μετεποίησαν το τυχόν «άγριον» εις άγιον διά του κηρύγματος περί του εν Τριάδι προσκυνουμένου Θεού και της διά την σωτηρίαν ημών «μια φιλανθρωπία» οικονομίας Αυτού.
Πρόσωπον τοιαύτης αποστολικής περιωπής είναι, μεταξύ άλλων, και ο Όσιος Πατήρ ημών Μάξιμος ο επικληθείς «Γραικός», του οποίου και τιμώμεν την πεντακοσιοστήν επέτειον από της αποστολής αυτού εις την ομόδοξον και θυγατέρα-αδελφήν Εκκλησίαν εν Ρωσσία, όπως επιστηρίξη και ενισχύση πνευματικώς τους αδελφούς εκείσε. Η μετάβασις του άγιου τούτου ανδρός αποτελεί συνέχειαν των πολλών εγκόπων προσπαθειών της Μητρός Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως διά τον φωτισμόν και συνεπώς την κατά Χριστόν πρόοδον των εν Βορρά αδελφών ημών, σεβομένης, εν ταυτώ, τας γλωσσικάς, κοινωνικάς και άλλας πολιτισμικάς ιδιαιτερότητας αυτών. Η έκφρασις ευγνωμοσύνης προς το Οικουμενικόν Πατριαρχείον, ο αμετάπτωτος σεβασμός και η υιική αγάπη θα έδει όπως αποτελώσι τα διαχρονικά βιώματα των ευεργετηθέτων προς την Ευεργέτιδα Θεοτοκούπολιν Βασιλίδα.
Εις την ιστορίαν του μοναχισμού και μάλιστα του εν Άθω, εξέχουσαν θέσιν κατέχειη άρρηκτος σύνδεσις μετά του Σεπτού Κέντρου της Ορθοδοξίας καθώς πολλάκις η Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία επέλεξε διά τας αποστολικάς αυτής πρωτοβουλίας πρόσωπα εκ της πληθύος των μοναχών, διότι μοναχός έστιν αυταπάρνησις, εκουσία υποταγή εις το θείον Θέλημα, ζην διά Χριστόν, ως ο Χριστός «γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε Σταυρού», και εν Χριστφ, βιώνων την υψοποιόν ταπείνωσιν και την άδιάκριτον υπακοήν εις τον Προεστώτα ως μέσον και έκφρασιν της άπολύτου και άληθινής έλευθερίας.
Έπικοινωνούντες, διά των ημετέρων Γραμμάτων, κομιζομένων υπό του έκπροσώπου ημών, Ιερωτάτου Μητροπολίτου Δράμας κ. Παύλου, πεφιλημένου εν Χριστώ αδελφού και συλλειτουργού, προς υμάς τους εν οσιότητι βίου και ευλογημένη ασκήσει διάγοντας, εκφράζομεν, ως ο κανονικός Αρχιεπίσκοπος και αυτής της Θεοτοκολέκτου προεκτάσεως της καθ’ ημάς Πατριαρχικής Αυλής ήτοι του Αγιωνύμου Όρους Άθω, την πατρικήν αγωνίαν ήμών διά την διάσωσιν και περαιτέρω καλλιέργειαν του γνησίου εκκλησιαστικού φρονήματος και μοναχικού ζήλου κατ’ επίγνωσιν. Διότι μοναχισμός μακράν της Εκκλησίας δεν δύναται ίνα νοηθή.
Η υμετέρα Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, εν τη πλουσία ιστορία αυτής, απετέλει υπόδειγμα αφοσιώσεως προς την τροφόν του παναγιορειτικού μοναχισμού Αγίαν του Χριστού Μεγάλην Εκκλησίαν. Αύτη η αφοσίωσις των μακαρία τη λήξει γενομένων προπατόρων υμών είναι ασφαλώς και η οδηγήσασα τα βήματα του εκ των αοιδίμων Προκατόχων ημών Νεοφύτου Η’ ως και του πρώην Αδριανουπόλεως Γρηγορίου, κατά σάρκα αδελφού του Αγίου ενδόξου Νεομάρτυρος Θεοδώρου του Βυζαντίου, και άλλων, όπως έλθωσι προς εφησυχασμόν και περισυλλογήν εις το καθ΄υμάς πνευματικόν ενδιαίτημα.
Συγχρόνως, όμως, αύτη η αφοσίωσις των προ υμών πατέρων είναι και η αιώνια παρακαταθήκη αυτών προς υμάς τους επιγενομένους διά την συνέχισιν της αυτής πορείας και διαφυλάξεως του αυτού φρονήματος. Ο αμετάθετος και απλανής προσανατολισμός εις τα άγια των άγιων της αμωμήτου ημών πίστεως, προς το Οικουμενικόν Πατριαρχείον. Οσιώτατα τέκνα εν Κυρίω της ημών Μετριότητος, δεν αποτελεί μόνον υποχρέωσιν εξωτερικήν και απλήν τινά διοικητικήν σχέσιν και έξάρτησιν, αλλά είναι η πεμπτουσία συνόλου του πνευματικού υμών αγώνος και της αυθυποστάσεως υμών ως Αγιορειτών και δη Βατοπαιδινών μοναχών. Αύτη η αγία πατροπαράδοτος ιεροκανονική σχέσις, εκ πατρικών ημετέρων σπλάγχνων τρεφομένη, θα έδει όπως αποτελή εγκαύχησιν εν Κυρίωι διά πάντα Αγιορείτην μοναχόν και μάλιστα δι’ υμάς τους έχοντας πνευματικήν προέλευσιν εκ του εφ’ οσιότητι βίου διακριθέντος μακαριστού Γέροντος Ιωσήφ του Ησυχαστού και πολιστού της αθωνίτιδος ερήμου του και, μετ’ έμπονον προσευχήν, ακούσαντος εν οράματι φωνήν λέγουσαν: «Η Εκκλησία ευρίσκεται εις το Οικουμενικόν Πατριαρχείον Κωνσταντινουπόλεως». (Πνευματικαί εμπειρίαι Γέροντος Ιωσήφ του Ησυχαστού – Ιερά Μονή Καρακάλλου, «Ορθόδοξος Κυψέλη» 2005 σελ. 200).
Όθεν, από του μαρτυρικού Μεγάλου Μοναστηριού του Γένους ημών, από του Φαναρίου της Ρωμηοσύνης και της Οικουμένης, συμμετέχοντες διά του ημετέρου εκπροσώπου τη πανηγύρει υμών, επικαλούμεθα την εξ Ύψους δύναμιν εις τα κατά πνεύμα και «ου προς σάρκα και αίμα» παλαίσματα υμών, και επιδαψιλεύομεν προς πάντας υμάς, τον τε άγιον Καθηγούμενον Οσιολογιώτατον Αρχιμανδρίτην κ. Εφραίμ και την περί αυτόν ενασκουμένην Αδελφότητα, την Θεομητορικήν ευλογίαν και την Χάριν του δι΄ Αυτής σάρκα φορέσαντος και ένανθρωπήσαντος Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, Ου η Χάρις και το άφατον έλεος είσαν μετά πάντων υμών.
2 Ιουλίου 2018
Ο Κωνσταντινουπόλεως διάπυρος προς Θεόν ευχέτης Βαρθολομαίος
