Τι σημαίνουν οι ανακοινώσεις του Καϊρου για την οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου;
Πρώτα απ΄ όλα ότι η Ελλάδα θα ανακηρύξει ΑΟΖ και στην συνέχεια θα προχωρήσει στην οριοθέτησή της με Κύπρο και Αίγυπτο.
Με την Τουρκία είναι βέβαιο ότι θα υπάρξει πρόβλημα. Αυτό που κανείς δεν πρέπει να ξεχνά είναι ότι η Ελλάδα κινείται με βάση όσα το Διεθνές Δίκαιο όχι απλά προβλεπει αλλά προστάζει. Το ερώτημα που προκύπτει είναι τι γίνεται με το Καστελόριζο. Με βάση τα όσα συμφωνήθηκαν στο Κάϊρο δεν μπορεί να υπάρξει θέμα …εξαίρεσής του όπως απαιτεί η Τουρκία.
Η ΑΟΖ είναι το δικαίωμα παράκτιου κράτους να εκμεταλλεύεται κατ’ αποκλειστικότητα μία θαλάσσια ζώνη πλάτους μέχρι και 200 μιλίων. Πιο συγκεκριμένα, να εκμεταλλεύεται το υπέδαφος του βυθού, τον βυθό, τα ύδατα (αλιεία) και την επιφάνεια της θάλασσας (ακόμα και με τη δημιουργία τεχνητών νησιών).
Η υφαλοκρηπίδα είναι υποσύνολο της ΑΟΖ.
Η τάση που έχει επικρατήσει διεθνώς είναι οι δύο αυτές θαλάσσιες ζώνες να οριοθετούνται ταυτοχρόνως και τα όριά τους να ταυτίζονται.
Το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ξεκάθαρα ότι νησιά με οικονομική δραστηριότητα έχουν δικαίωμα ΑΟΖ, όπως και οι ηπειρωτικές περιοχές.
140 παράκτιες χώρες έχουν ήδη ανακηρύξει ΑΟΖ.
Τι συμβαίνει με το Καστελόριζο που η Τουρκία θέλει να “σβήσει” από το χάρτη.
Οι Τούρκοι θέλουν να “σβήσουν” το Καστελόριζο από τον χάρτη. Όχι τυχαία.
Με βάση την αρχή της μέσης γραμμής, το σύμπλεγμα του Καστελλόριζου εξασφαλίζει την επαφή της ελληνικής με την κυπριακή ΑΟΖ. Οι δύο αυτές παρεμβάλλονται μεταξύ τουρκικής και αιγυπτιακής, γεγονός που περιορίζει σημαντικά την τουρκική ΑΟΖ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα πρέπει να ανακηρύξει την ΑΟΖ της και αυτό μπορεί να το κάνει μονομερώς. Μετά από την σημερινή συμφωνία στο Κάϊρο γίνεται σαφές ότι τα όποια προβλήματα υπήρχαν με την Αίγυπτο δεν υπάρχουν πια.
Τι θα συμβεί σε περίπτωση αντίδρασης της Τουρκίας;
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, ένα παράκτιο κράτος αποκτάει ΑΟΖ με μονομερή δήλωση ανακήρυξης. Στη συνέχεια, συνάπτει συμφωνίες οριοθέτησης με τα γειτονικά κράτη. Εάν δεν καταστεί δυνατή η συμφωνία οριοθέτησης, ο τρόπος με τον οποίο οι γειτονικές χώρες λύνουν τη διαφορά τους είναι με παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο.
Θεωρείται βέβαιο οτι η Άγκυρα θα αντιδράσει κι όχι με προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο. Αλλά αυτό είναι το αναμενόμενο.
Η Αγκυρα αμφισβητεί ότι τα ελληνικά νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα με τον γεωλογικού τύπου ισχυρισμό ότι επικάθονται σε τουρκική υφαλοκρηπίδα. Ο ισχυρισμός αυτός δεν μπορεί να προβληθεί εάν η Ελλάδα ανακηρύξει ΑΟΖ και η διαπραγμάτευση διεξαχθεί σ’ αυτό το πεδίο. Η ΑΟΖ είναι οικονομική και όχι γεωλογική έννοια, όπως η υφαλοκρηπίδα. Αυτός είναι ο λόγος που η τουρκική διπλωματία επιμένει να μιλάει για υφαλοκρηπίδα.
