ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Σε τροχιά νέων παρεμβάσεων για τις συντάξεις μπαίνει η κυβέρνηση, καθώς το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται ένα πρόσθετο πακέτο ενίσχυσης εισοδημάτων, με αιχμή τους χαμηλοσυνταξιούχους αλλά και διορθώσεις σε στρεβλώσεις που αφορούν τις μεσαίες και υψηλότερες συντάξεις.
News: Σύμφωνα με πληροφορίες από τον e-ΕΦΚΑ, τα μέτρα συνδέονται άμεσα με την πορεία των εσόδων και το τελικό ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος του 2025, που θα κρίνει και τον δημοσιονομικό χώρο για το 2026.
Το πρώτο σαφές σήμα αφορά το χρονοδιάγραμμα πληρωμών, καθώς οι συντάξεις Φεβρουαρίου καταβάλλονται νωρίτερα από το αρχικό πλάνο. Με απόφαση της διοίκησης, οι καταβολές μεταφέρονται μία ημέρα μπροστά, δίνοντας ανάσα ρευστότητας σε εκατομμύρια δικαιούχους. Οι πιστώσεις εμφανίζονται στους λογαριασμούς από το απόγευμα της προηγούμενης εργάσιμης, γεγονός που αφορά τόσο τις κύριες όσο και τις επικουρικές συντάξεις.
Το νέο πακέτο που εξετάζεται
Πέρα όμως από το ημερολόγιο πληρωμών, το ενδιαφέρον εστιάζεται στο περιεχόμενο του νέου πακέτου. Στο Υπουργείο Οικονομικών εξετάζονται σενάρια που συνδυάζουν άμεσες αυξήσεις, έμμεσες ενισχύσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις, με στόχο τη σταδιακή αποκατάσταση απωλειών που συσσωρεύτηκαν την προηγούμενη δεκαετία.
Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται το μόνιμο επίδομα των 250 ευρώ, το οποίο καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο σε χαμηλοσυνταξιούχους, ανασφάλιστους υπερήλικες και δικαιούχους αναπηρικών επιδομάτων. Το σενάριο που εξετάζεται προβλέπει είτε αύξηση του ποσού στα 400 ευρώ είτε ακόμη και διπλασιασμό του στα 500 ευρώ, με ταυτόχρονη συζήτηση για διεύρυνση των εισοδηματικών ή ηλικιακών κριτηρίων. Το επίδομα αφορά και δικαιούχους παροχών του ΟΠΕΚΑ, γεγονός που αυξάνει τον κοινωνικό του αντίκτυπο.
Εισφορά αλληλεγγύης: στο επίκεντρο των αλλαγών
Κομβικό σημείο των αλλαγών αποτελεί η εισφορά αλληλεγγύης (ΕΑΣ), τόσο στις κύριες όσο και στις επικουρικές συντάξεις. Στις επικουρικές άνω των 300 ευρώ, η εισφορά φτάνει έως και το 10%, δημιουργώντας σημαντικές απώλειες στο καθαρό ποσό. Η πλήρης κατάργησή της θα οδηγούσε σε άμεσες αυξήσεις από 10 έως και 60 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με το ύψος της επικουρικής.
Για τις κύριες συντάξεις, το σχέδιο που εξετάζεται προβλέπει ριζική αναμόρφωση της ΕΑΣ, με εφαρμογή της μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το όριο και όχι στο σύνολο, όπως ισχύει σήμερα. Η πρόταση αυτή έχει τεθεί και από τον Συνήγορο του Πολίτη, καθώς θεωρείται δικαιότερη και πιο αναλογική.
Ο ρόλος του «κουμπαρά» του ασφαλιστικού
Κεντρικό ρόλο στη χρηματοδότηση των παρεμβάσεων μπορεί να παίξει το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης των Γενεών – ο γνωστός «κουμπαράς» του συστήματος. Το ΑΚΑΓΕ διαθέτει αποθεματικά που προσεγγίζουν τα 21 δισ. ευρώ, ενώ μόνο για το 2026 τα έσοδά του εκτιμώνται σε περίπου 2,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 640 εκατ. προέρχονται αποκλειστικά από τόκους.
Τα ποσά αυτά, σύμφωνα με στελέχη του Υπουργείου Εργασίας, θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν χωρίς επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού, είτε για τη χρηματοδότηση των αυξήσεων είτε για την πληρωμή αναδρομικών σε δόσεις, ένα θέμα που παραμένει ανοιχτό για συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων.
Ποιοι κερδίζουν περισσότερο
Από τις αλλαγές αναμένεται να ωφεληθούν κυρίως:
- Χαμηλοσυνταξιούχοι με κύρια σύνταξη έως 800 ευρώ, μέσω του αυξημένου επιδόματος.
- Συνταξιούχοι με επικουρικές άνω των 300 ευρώ, από την κατάργηση ή μείωση της ΕΑΣ.
- Συνταξιούχοι με κύριες συντάξεις από 1.468 έως 2.000 ευρώ, που σήμερα επιβαρύνονται δυσανάλογα από την εισφορά.
Σε ετήσια βάση, το συνολικό όφελος μπορεί να κυμανθεί από μερικές εκατοντάδες ευρώ έως και πάνω από 1.000 ευρώ, ανάλογα με το τελικό πακέτο που θα εγκριθεί.
Τι μένει ανοιχτό
Παρά το θετικό κλίμα, τίποτα δεν θεωρείται οριστικό. Οι αποφάσεις θα «κλειδώσουν» όταν οριστικοποιηθούν τα δημοσιονομικά στοιχεία και επιβεβαιωθεί η υπέρβαση των στόχων. Το πιθανότερο σενάριο είναι η προαναγγελία των μέτρων να γίνει την άνοιξη, με εφαρμογή από το δεύτερο εξάμηνο του 2026.
Σε κάθε περίπτωση, το νέο πακέτο συντάξεων σηματοδοτεί μια στροφή από τις οριζόντιες αυξήσεις σε πιο στοχευμένες παρεμβάσεις. Το ερώτημα που απομένει είναι αν η κοινωνική αυτή ενίσχυση θα έχει μόνιμο χαρακτήρα ή αν θα αποτελέσει μια ακόμη συγκυριακή ανάσα σε ένα σύστημα που εξακολουθεί να πιέζεται από το δημογραφικό και τις ανισότητες του παρελθόντος.
