ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Crash test σε 16 χώρες – Πού πλεονεκτεί και πού «πονάει» η Ελλάδα/Η συγκριτική έρευνα που δημοσίευσε ο «Ελεύθερος Τύπος» με στοιχεία από το δίκτυο Missoc της Κομισιόν φωτίζει το πραγματικό προφίλ των ελληνικών συντάξεων σε σχέση με 15 ακόμη χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εικόνα είναι αντιφατική:
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Από τη μία, η Ελλάδα εμφανίζει υψηλά ποσοστά αναπλήρωσης και σχετικά ευνοϊκά όρια ηλικίας για πλήρη σύνταξη με 40ετία· από την άλλη, έχει χαμηλή εθνική / κατώτατη σύνταξη και τις πιο βαριές κρατήσεις σε κύριες και επικουρικές συντάξεις.
Στην πράξη, το ελληνικό σύστημα «ανταμείβει» όσους έχουν μακρά ασφαλιστική διαδρομή και αξιοπρεπείς μισθούς, αλλά αφήνει εκτεθειμένους όσους κινούνται στα ελάχιστα έτη ασφάλισης ή στις χαμηλές αποδοχές, την ώρα που οι κρατήσεις (ΕΑΣ και 6% υπέρ υγείας) «ροκανίζουν» το καθαρό ποσό ακόμη και πάνω από τα 1.400 ευρώ.
Υψηλή ανταποδοτικότητα – Σύνταξη 1.544€ για μισθό 2.000€
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ποσοστό αναπλήρωσης στην Ελλάδα για 40 έτη ασφάλισης διαμορφώνεται στο 77,2% το 2030, υποχωρεί στο 67,3% το 2050 και σταθεροποιείται γύρω στο 65,2% το 2070.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Για έναν εργαζόμενο με μισθό 2.000 ευρώ, το 77,2% αντιστοιχεί σε σύνταξη 1.544 ευρώ το 2030, πριν από φόρους και κρατήσεις. Το ίδιο ποσοστό είναι σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της ευρωζώνης (44%) και σημαντικά υψηλότερο από χώρες όπως:
• Γερμανία: 36,9% το 2030
• Γαλλία: 39,4%
• Φινλανδία: 42%
Πολύ κοντά στην Ελλάδα κινούνται η Ισπανία (76%) και η Πορτογαλία, η οποία ξεπερνά προσωρινά τη χώρα μας με 79,9% το 2030, αλλά πέφτει δραματικά στα επόμενα χρόνια.
Το μήνυμα είναι σαφές: για όσους «γεμίζουν» 40ετία με αξιοπρεπή μισθό, το ελληνικό σύστημα εξακολουθεί να δίνει από τα πιο γενναιόδωρα ποσοστά αναπλήρωσης στην Ευρώπη.
Κατώτατες συντάξεις – Διπλάσια ελάχιστα σε Λουξεμβούργο και Βέλγιο
Εκεί όπου η Ελλάδα υστερεί εμφανώς είναι στις κατώτατες / εθνικές συντάξεις.
Η εθνική σύνταξη στην Ελλάδα φτάνει στα 392,4 ευρώ για 15 έτη ασφάλισης και στα 436,40 ευρώγια 20 έτη και άνω. Για ανασφάλιστους καταβάλλεται ελάχιστη παροχή 409 ευρώ τον μήνα στο 67ο έτος, με αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια.
Την ίδια στιγμή:
• Στο Λουξεμβούργο, η ελάχιστη σύνταξη είναι 2.293,55 ευρώ τον μήνα.
• Στο Βέλγιο, υπάρχει εγγυημένη ελάχιστη περίπου 1.484 ευρώ.
• Στη Φινλανδία, η κατώτατη φτάνει τα 986,30 ευρώ.
• Στη Γαλλία, η ελάχιστη σύνταξη ανέρχεται σε 747,47 ευρώ, με δυνατότητα αύξησης στα 893,39 ευρώ με επαρκή χρόνο εισφορών.
• Στην Πορτογαλία, τα ελάχιστα κυμαίνονται από 331,79 έως 480 ευρώ, αλλά συνοδεύονται από έκτακτα επιδόματα έως 783,75 ευρώ.
Το crash test δείχνει ότι ενώ το ελληνικό σύστημα είναι «γενναιόδωρο» σε μακροχρόνιες καριέρες, δεν προστατεύει επαρκώς τις πολύ χαμηλές συντάξεις σε σύγκριση με άλλες χώρες της ΕΕ.
Όρια ηλικίας – Πλεονέκτημα η 40ετία στα 62
Στο πεδίο των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, η Ελλάδα έχει ένα μερικό πλεονέκτημα:
• 67 έτη με 15 έτη ασφάλισης,
• 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης,
• δυνατότητα μειωμένης στα 62 και ειδικά «παράθυρα» από 59 έως 62 σε συγκεκριμένες κατηγορίες.
Σε άλλες χώρες:
• Στη Γερμανία: τα όρια κυμαίνονται από 65 έως 67 έτη.
• Στη Γαλλία: η ηλικία ανεβαίνει σταδιακά στα 64 έτη.
• Στη Δανία: 67 έτη τώρα και 69 έτη από το 2035.
• Στην Ολλανδία: 67 έτη το 2025 και 67,3 έτη από το 2028.
Η δυνατότητα πλήρους σύνταξης στα 62 με 40ετία παραμένει ισχυρό συγκριτικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα, αν και η δημογραφική γήρανση και οι πιέσεις των θεσμών αφήνουν ανοιχτή τη συζήτηση για μελλοντικές παρεμβάσεις.
«Πρωταθλήτρια» στις κρατήσεις – ΕΑΣ και 6% υγείας
Εκεί που το ελληνικό σύστημα «γυρίζει μπούμερανγκ» είναι στις ασφαλιστικές κρατήσεις πάνω στις ίδιες τις συντάξεις. Σε 8 από τις 15 χώρες του crash test δεν υπάρχουν καθόλου ασφαλιστικές εισφορές στις συντάξεις (Βουλγαρία, Κύπρος, Δανία, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ισπανία, Σουηδία κ.ά.), ενώ σε όσες υπάρχουν, τα ποσοστά είναι σαφώς χαμηλότερα από τα ελληνικά.
Στην Ελλάδα, όπως υπενθυμίζει και ο e-ΕΦΚΑ:
• επιβάλλεται 6% κράτηση υπέρ υγείας σε κύριες και επικουρικές,
• επιβάλλεται Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) με κλίμακες 3% έως 14% σε κύριες συντάξεις πάνω από 1.435 ευρώ και 3% έως 10% σε επικουρικές πάνω από 300 ευρώ,
• για συνταξιούχους κάτω των 60 ετών, υπάρχει επιπλέον ΕΑΣ 6%, 8% ή 10% για συντάξεις που υπερβαίνουν τα 1.700 ευρώ.
Αποτέλεσμα: ο συνταξιούχος βλέπει στην πράξη ένα καθαρό ποσό σημαντικά χαμηλότερο από το ονομαστικό, ιδίως στις μεσαίες και υψηλές συντάξεις.
Τα αναδρομικά των συνταξιούχων – Ποιοι μπορούν να δουν έως 3.800€ στους επόμενους 6 μήνες
Παράλληλα με το crash test, στο παρασκήνιο «τρέχει» και το κεφάλαιο αναδρομικά, που αφορά χιλιάδες συνταξιούχους. Με βάση τον σχεδιασμό που επεξεργάζονται το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και ο e-ΕΦΚΑ, στους επόμενους έξι μήνες αναμένεται να κλείσουν:
• εκκρεμείς διαφορές από την προσωπική διαφορά,
• υποθέσεις που συνδέονται με παλαιές δικαστικές αποφάσεις,
• συμψηφισμοί που αφορούν κρατήσεις ΕΑΣ και λάθη σε επανυπολογισμούς.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις εργατολόγων, τα αναδρομικά που μπορούν να δουν οι συνταξιούχοι στο διάστημα αυτό κινούνται ενδεικτικά:
• από 600–800 ευρώ για χαμηλομεσαίες κύριες συντάξεις με μικρές διαφορές,
• έως 2.000–2.500 ευρώ για συνταξιούχους με υψηλότερα ποσά και πολυετή ασφάλιση,
• με ορισμένες περιπτώσεις να αγγίζουν ή και να ξεπερνούν τα 3.500–3.800 ευρώ, όταν αθροίζονται κύρια, επικουρική και λάθη παρελθόντων ετών.
Σε αντίθεση με άλλες χώρες, όπου τα αναδρομικά περιορίζονται συνήθως σε τεχνικές διορθώσεις, η Ελλάδα κουβαλά ακόμη «ουρές» από μνημονιακές περικοπές, μεταρρυθμίσεις και αλλεπάλληλους επανυπολογισμούς.
Ελλάδα–ΕΕ: ισχυρή ανταποδοτικότητα, χαμηλά κατώτατα, βαριές κρατήσεις
Το γενικό συμπέρασμα που προκύπτει από το crash test της εφημερίδας και τα στοιχεία της Eurostat και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι διπλό:
1. Για όσους έχουν 40ετία και αξιοπρεπείς μισθούς, η Ελλάδα παραμένει στις «κορυφές» της Ευρώπης σε σχέση μισθού – σύνταξης.
2. Για όσους κινούνται στα κατώτατα ποσά, με λίγα χρόνια ασφάλισης και μεγάλες κρατήσεις, η εικόνα είναι αντίστροφη: χαμηλές ελάχιστες παροχές, βαριά επιβάρυνση από εισφορές και φόρους, μικρό «καθαρό» εισόδημα.
Η επόμενη περίοδος, με τις πληρωμές αναδρομικών και τις νέες αυξήσεις που θα καθοριστούν βάσει πληθωρισμού και ανάπτυξης, θα δείξει αν το ελληνικό μοντέλο μπορεί να γίνει πιο δίκαιο χωρίς να χάσει το πλεονέκτημα της υψηλής ανταποδοτικότητας που σήμερα το ξεχωρίζει στο ευρωπαϊκό ταμπλό.
