ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Σε μία διετία καθοριστικών αποφάσεων εισέρχονται περίπου 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχοι, καθώς το 2026 και το 2027 φέρνουν αυξήσεις στις κύριες συντάξεις, σταδιακή και στη συνέχεια πλήρη κατάργηση του συμψηφισμού με την προσωπική διαφορά, νέες δικαστικές εξελίξεις για τα αναδρομικά του Δημοσίου και σημαντικές αλλαγές στις συντάξεις χηρείας.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Ο πλήρης έλεγχος των ενημερωτικών σημειωμάτων μπορεί να πραγματοποιείται μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών του e-ΕΦΚΑ, όπου αποτυπώνονται η εθνική και η ανταποδοτική σύνταξη, η προσωπική διαφορά, η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων και οι υπόλοιπες κρατήσεις.
Το ρεπορτάζ του vimaorthodoxias.gr ανοίγει τον φάκελο «Συντάξεις και αναδρομικά 2026-2027», παρουσιάζοντας τα ποσά και τις κατηγορίες που βρίσκονται στο επίκεντρο. Εξειδικευμένα στελέχη του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επισημαίνουν ότι η διετία δεν θα φέρει μία ενιαία πληρωμή για όλους, αλλά διαφορετικές αυξήσεις και επιστροφές, ανάλογα με το Ταμείο, το ύψος της σύνταξης, την προσωπική διαφορά, τις κρατήσεις και την ύπαρξη δικαστικής απόφασης.
Τι αλλάζει στις συντάξεις το 2026
Οι κύριες συντάξεις αυξήθηκαν το 2026 κατά 2,4%, με βάση τον μηχανισμό που λαμβάνει υπόψη τον πληθωρισμό και την ανάπτυξη. Η σημαντικότερη αλλαγή, ωστόσο, αφορά τους συνταξιούχους που διατηρούν θετική προσωπική διαφορά.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026 δεν συμψηφίζεται πλέον ολόκληρη η ετήσια αύξηση με την προσωπική διαφορά. Το 50% της αύξησης καταβάλλεται στον συνταξιούχο ως πραγματική αύξηση, ενώ το υπόλοιπο 50% μειώνει το υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς.
Σύμφωνα με τον Κρατικό Προϋπολογισμό, η παρέμβαση αφορά άμεσα περίπου 671.000 συνταξιούχους. Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος της αύξησης των συντάξεων και της μερικής κατάργησης του συμψηφισμού υπολογίστηκε σε περίπου 629 εκατ. ευρώ.
Παράδειγμα 1: Σύνταξη 1.000 ευρώ με προσωπική διαφορά
Συνταξιούχος λάμβανε κύρια σύνταξη 1.000 ευρώ και είχε προσωπική διαφορά 80 ευρώ.
Με αύξηση 2,4%, η συνολική αύξηση είναι 24 ευρώ.
Με το καθεστώς του 2026:
- Τα 12 ευρώ καταβάλλονται ως πραγματική μηνιαία αύξηση.
- Τα υπόλοιπα 12 ευρώ συμψηφίζονται με την προσωπική διαφορά.
- Η προσωπική διαφορά μειώνεται από 80 σε 68 ευρώ.
- Η νέα καταβαλλόμενη σύνταξη διαμορφώνεται στα 1.012 ευρώ, πριν από τις κρατήσεις.
Το ετήσιο μικτό όφελος είναι 144 ευρώ.
Παράδειγμα 2: Σύνταξη 1.400 ευρώ με προσωπική διαφορά
Συνταξιούχος με σύνταξη 1.400 ευρώ και προσωπική διαφορά 50 ευρώ δικαιούται αύξηση 33,60 ευρώ.
Το 2026:
- Λαμβάνει στο χέρι αύξηση 16,80 ευρώ τον μήνα.
- Η προσωπική διαφορά μειώνεται κατά 16,80 ευρώ.
- Το νέο υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς περιορίζεται στα 33,20 ευρώ.
- Το ετήσιο μικτό όφελος από την καταβαλλόμενη αύξηση ανέρχεται στα 201,60 ευρώ.
Τι φέρνει το 2027 – Τέλος στον συμψηφισμό
Από τον Ιανουάριο του 2027 καταργείται πλήρως ο συμψηφισμός της ετήσιας αύξησης με την προσωπική διαφορά. Αυτό σημαίνει ότι η αύξηση που θα προκύψει από τον συνδυασμό ανάπτυξης και πληθωρισμού θα καταβληθεί ολόκληρη στους συνταξιούχους, ακόμη και αν διατηρούν υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς.
Το ακριβές ποσοστό αύξησης για το 2027 δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, καθώς θα εξαρτηθεί από τα τελικά στοιχεία για το ΑΕΠ και τον πληθωρισμό του 2026. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε πρόβλεψη αποτελεί προς το παρόν εκτίμηση και όχι οριστικό ποσό.
Παράδειγμα 3: Πλήρης αύξηση από το 2027
Έστω ότι συνταξιούχος λαμβάνει 1.200 ευρώ και η αύξηση του 2027 διαμορφωθεί ενδεικτικά στο 2,6%.
Η αύξηση θα είναι:
1.200 ευρώ × 2,6% = 31,20 ευρώ τον μήνα.
Ολόκληρα τα 31,20 ευρώ θα προστεθούν στην καταβαλλόμενη σύνταξη, χωρίς να αφαιρεθούν λόγω προσωπικής διαφοράς. Το ετήσιο μικτό όφελος θα φτάσει τα 374,40 ευρώ.
Αν ο ίδιος συνταξιούχος είχε προσωπική διαφορά 60 ευρώ, αυτή θα συνεχίσει να εμφανίζεται λογιστικά, αλλά δεν θα απορροφά την αύξηση.
Αναδρομικά Δημοσίου: Ποιοι μπορούν να λάβουν χρήματα
Το μεγάλο μέτωπο για τους συνταξιούχους του Δημοσίου αφορά τις επιστροφές από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, γνωστή ως ΕΑΣ, καθώς και τις πληρωμές που πραγματοποιούνται σε εκτέλεση ατομικών δικαστικών αποφάσεων.
Στις 10 Ιουλίου 2026 ο e-ΕΦΚΑ ανακοίνωσε την καταβολή αναδρομικών σε 363 συνταξιούχους του πρώην Δημοσίου, σε εκτέλεση αποφάσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Η πληρωμή αυτή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι οι επιστροφές δεν καταβάλλονται οριζόντια σε όλους, αλλά συνδέονται κατά κανόνα με συγκεκριμένες δικαστικές αποφάσεις και τις περιόδους που αυτές καλύπτουν.
Οι διεκδικήσεις για την ΕΑΣ αφορούν κυρίως συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ, στους οποίους επιβλήθηκαν κρατήσεις με ποσοστά που αυξάνονταν ανάλογα με το ύψος της σύνταξης.
Για αρκετές κατηγορίες συνταξιούχων του Δημοσίου, οι πιθανές επιστροφές αφορούν περίοδο έως 23 μηνών. Τα ποσά μπορούν να ξεκινούν από μερικές εκατοντάδες ευρώ και να φτάνουν, σε περιπτώσεις υψηλών συντάξεων ή ειδικών μισθολογίων, έως περίπου 9.500 ευρώ.
Παράδειγμα 4: Κράτηση ΕΑΣ 3%
Συνταξιούχος του Δημοσίου είχε κύρια σύνταξη 1.600 ευρώ και μηνιαία κράτηση ΕΑΣ περίπου 48 ευρώ.
Για περίοδο 23 μηνών:
48 ευρώ × 23 μήνες = 1.104 ευρώ.
Το ποσό αυτό είναι μικτό και μπορεί να διαφοροποιηθεί ανάλογα με τις κρατήσεις, τη φορολογική μεταχείριση και το ακριβές χρονικό διάστημα που αναγνωρίζει η δικαστική απόφαση.
Παράδειγμα 5: Υψηλότερη σύνταξη ειδικού μισθολογίου
Απόστρατος ή συνταξιούχος ειδικού μισθολογίου είχε συνολική μηνιαία κράτηση ΕΑΣ 300 ευρώ.
Για 23 μήνες:
300 ευρώ × 23 = 6.900 ευρώ.
Αν οι κρατήσεις ήταν υψηλότερες ή η δικαστική απόφαση καλύπτει πρόσθετες διαφορές, οι συνολικές επιστροφές μπορούν να πλησιάσουν ή να ξεπεράσουν τις 8.000 ευρώ.
Η νέα κρίσιμη δίκη για την ΕΑΣ
Νέο κεφάλαιο ανοίγει με τη συζήτηση στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον τρόπο επιβολής της ΕΑΣ. Η υπόθεση έχει προγραμματιστεί να εξεταστεί στις 7 Οκτωβρίου 2026, μετά από αναβολή προηγούμενης δικασίμου.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν ο σημερινός τρόπος υπολογισμού δημιουργεί άνιση μεταχείριση ή υπέρμετρη επιβάρυνση σε συνταξιούχους που, εξαιτίας μιας μικρής αύξησης, περνούν σε υψηλότερη κλίμακα κράτησης και τελικά λαμβάνουν μικρότερο καθαρό ποσό.
Μία ευνοϊκή απόφαση θα μπορούσε να ανοίξει νέο κύκλο διεκδικήσεων ή αλλαγή του τρόπου υπολογισμού. Δεν συνεπάγεται, όμως, αυτομάτως γενική και αναδρομική πληρωμή προς όλους. Θα απαιτηθεί να εξεταστούν το εύρος της απόφασης, οι δικαιούχοι, ο χρόνος παραγραφής και η ύπαρξη ή όχι προσφυγής.
Τι ισχύει για το 11μηνο των παλαιών περικοπών
Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα των αναδρομικών από τις περικοπές επικουρικών συντάξεων και Δώρων για το 11μηνο από τον Ιούνιο του 2015 έως τον Μάιο του 2016.
Οι αξιώσεις αφορούν κυρίως συνταξιούχους που είχαν προσφύγει δικαστικά πριν από τις κρίσιμες αποφάσεις και διεκδικούν:
- Περικοπές επικουρικών συντάξεων.
- Δώρα Χριστουγέννων.
- Δώρο Πάσχα.
- Επίδομα αδείας.
Το ύψος των αναδρομικών εξαρτάται από το ποσό της κύριας και της επικουρικής σύνταξης και από τις περικοπές που είχαν εφαρμοστεί.
Παράδειγμα 6: Επικουρική σύνταξη 300 ευρώ
Συνταξιούχος με επικουρική σύνταξη 300 ευρώ είχε μηνιαίες περικοπές 60 ευρώ.
Για 11 μήνες:
60 ευρώ × 11 = 660 ευρώ.
Αν προστεθούν τα καταργημένα Δώρα, το συνολικό διεκδικούμενο ποσό μπορεί να ξεπεράσει τα 1.200 ευρώ.
Παράδειγμα 7: Υψηλή επικουρική και Δώρα
Συνταξιούχος με υψηλότερη επικουρική σύνταξη και μεγαλύτερες μειώσεις μπορεί να διεκδικεί:
- 2.500 ευρώ από περικοπές επικουρικής.
- 800 ευρώ από Δώρα.
- Συνολικά περίπου 3.300 ευρώ προ φόρων και κρατήσεων.
Δεν υπάρχει μέχρι σήμερα θεσμοθετημένη οριζόντια πληρωμή προς όλους τους συνταξιούχους για το σύνολο των συγκεκριμένων αξιώσεων. Οι δικαιούχοι πρέπει να διακρίνουν την πολιτική συζήτηση από μία οριστική διοικητική απόφαση πληρωμής.
Συντάξεις χηρείας: Η μεγάλη ανατροπή
Η σημαντικότερη ασφαλιστική αλλαγή του 2026 αφορά τις συντάξεις λόγω θανάτου. Με τις νέες διατάξεις καταργείται η περικοπή της σύνταξης χηρείας μετά την παρέλευση της πρώτης τριετίας.
Με το προηγούμενο πλαίσιο, ο επιζών σύζυγος λάμβανε το 70% της σύνταξης του θανόντος για τρία χρόνια. Μετά την τριετία, αν εργαζόταν, αυτοαπασχολούνταν ή λάμβανε δική του σύνταξη, η σύνταξη χηρείας μπορούσε να μειωθεί από το 70% στο 35%.
Η περικοπή αυτή καταργείται. Η σύνταξη χηρείας παραμένει στο 70%, ακόμη και μετά την τριετία, χωρίς μείωση λόγω εργασίας ή λήψης άλλης σύνταξης.
Παράδειγμα 8: Διπλασιασμός μετά την κατάργηση της περικοπής
Ο θανών λάμβανε σύνταξη 1.200 ευρώ.
Η πλήρης σύνταξη χηρείας στο 70% είναι:
1.200 × 70% = 840 ευρώ.
Μετά την τριετία, ο επιζών σύζυγος που είχε δική του σύνταξη μπορούσε να λαμβάνει μόνο το 35%:
1.200 × 35% = 420 ευρώ.
Με τη νέα ρύθμιση, η σύνταξη επιστρέφει στα 840 ευρώ. Η μηνιαία διαφορά είναι 420 ευρώ και το ετήσιο μικτό όφελος φτάνει τα 5.040 ευρώ.
Ποιοι προστατεύονται από αναδρομικές απαιτήσεις
Περισσότεροι από 75.000 δικαιούχοι, στους οποίους δεν είχε εφαρμοστεί η περικοπή, δεν θα κληθούν να επιστρέψουν αναδρομικά ποσά. Το Δημόσιο παραιτείται από την αναζήτησή τους.
Παράλληλα, περίπου 122.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν δική τους σύνταξη και σύνταξη χηρείας προστατεύονται από την περικοπή της δεύτερης εθνικής σύνταξης. Θα συνεχίσουν να λαμβάνουν και τις δύο εθνικές συντάξεις, επειδή προέρχονται από διαφορετικά ασφαλιστικά δικαιώματα.
Κατώτατο ποσό σύνταξης χηρείας
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, το κατώτατο ποσό σύνταξης λόγω θανάτου ανέρχεται στα 418,95 ευρώ, με τις προβλεπόμενες προσαρμογές ανάλογα με τα έτη ασφάλισης του θανόντος. (e-ΕΦΚΑ)
Επιδόματα συνταξιούχων: Ποιοι παίρνουν 250 ευρώ
Η μόνιμη οικονομική ενίσχυση των 250 ευρώ καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο σε χαμηλοσυνταξιούχους, ανασφάλιστους υπερήλικες και δικαιούχους αναπηρικών παροχών.
Για τους συνταξιούχους προβλέπονται βασικά κριτήρια:
- Ηλικία άνω των 65 ετών.
- Ετήσιο ατομικό εισόδημα έως 14.000 ευρώ για άγαμους.
- Οικογενειακό εισόδημα έως 26.000 ευρώ για έγγαμους.
- Τήρηση των προβλεπόμενων περιουσιακών κριτηρίων.
Η ενίσχυση είναι καθαρή, αφορολόγητη και δεν συμψηφίζεται με οφειλές. Το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται σε περίπου 360 εκατ. ευρώ.
Παράδειγμα 9: Χαμηλοσυνταξιούχος με 823 ευρώ
Συνταξιούχος με καθαρό μηνιαίο εισόδημα περίπου 823 ευρώ και ετήσιο φορολογητέο εισόδημα 10.000 ευρώ μπορεί να έχει:
- Περίπου 214 ευρώ ετήσιο καθαρό όφελος από την αύξηση της σύνταξης.
- 250 ευρώ από την ενίσχυση του Νοεμβρίου.
- Συνολικό ετήσιο όφελος περίπου 464 ευρώ.
Αν διατηρεί προσωπική διαφορά, το όφελος από την αύξηση είναι χαμηλότερο το 2026, επειδή καταβάλλεται το 50% της αύξησης, αλλά από το 2027 θα λαμβάνει ολόκληρη την αύξηση.
Τι πρέπει να ελέγξουν οι συνταξιούχοι
Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να ελέγξουν προσεκτικά:
- Το ύψος της προσωπικής διαφοράς στο ενημερωτικό σημείωμα.
- Την κράτηση ΕΑΣ και την κλίμακα στην οποία υπάγονται.
- Αν υπάρχει ατομική αγωγή ή τελεσίδικη δικαστική απόφαση.
- Αν η σύνταξη χηρείας έχει μειωθεί στο 35%.
- Αν λαμβάνουν δύο συντάξεις και έχει περικοπεί η δεύτερη εθνική σύνταξη.
- Αν πληρούν τα εισοδηματικά και ηλικιακά κριτήρια για την ενίσχυση των 250 ευρώ.
- Αν υπάρχουν εκκρεμείς επανυπολογισμοί ή λάθη στις κρατήσεις.
Η διετία 2026-2027 δημιουργεί πραγματικές αυξήσεις και διορθώνει χρόνιες στρεβλώσεις, αλλά δεν σημαίνει ότι όλοι οι συνταξιούχοι θα λάβουν τα ίδια ποσά. Οι αυξήσεις είναι γενικές, τα αναδρομικά όμως παραμένουν εξατομικευμένη υπόθεση, που εξαρτάται από το ιστορικό της σύνταξης, τις κρατήσεις και τις δικαστικές ενέργειες κάθε δικαιούχου.
