ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Τα τελευταία στοιχεία του Πληροφοριακού Συστήματος «ΗΛΙΟΣ» της ΗΔΙΚΑ δείχνουν με σκληρό τρόπο την πραγματικότητα: ο μέσος όρος της κύριας σύνταξης στον ιδιωτικό τομέα κινείται γύρω στα 770 ευρώ, την ώρα που στο Δημόσιο προσεγγίζει τα 1.360 ευρώ, με τη διαφορά να φτάνει το 43%.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Παρά την προαναγγελθείσα αύξηση 2,4% από τον e-ΕΦΚΑ για το 2026 και το «πακέτο μέτρων» κυβέρνησης – Υπουργείου Εργασίας, η μεγάλη πλειονότητα των συνταξιούχων εξακολουθεί να ζει στο όριο, ελπίζοντας στα αναδρομικά και στις ελαφρύνσεις που προχωρούν με αργά βήματα.
Η «ρήτρα Τσίπρα» και γιατί οι νέοι συνταξιούχοι παίρνουν ψαλιδισμένα ποσά
Όπως εξηγεί και ο καθηγητής Αλέξης Μητρόπουλος, η βασική αιτία για τις χαμηλές νέες συντάξεις είναι ο τρόπος υπολογισμού που θεσπίστηκε με το τρίτο Μνημόνιο (ν. 4336/2015) και εφαρμόστηκε με τους νόμους 4387/2016 και 4670/2020: η περιβόητη «ρήτρα Τσίπρα». Η σύνταξη δεν προκύπτει πλέον από τις τελευταίες –υψηλότερες συνήθως– αποδοχές, αλλά από τον μέσο όρο όλου του εργασιακού βίου.
Η κατάρρευση των μισθών του ιδιωτικού τομέα στα μνημονιακά χρόνια «κλείδωσε» χαμηλούς μέσους όρους και έτσι οι νέοι συνταξιούχοι του ΙΚΑ, των πρώην Ταμείων ΟΑΕΕ και ΟΓΑ, αλλά και πολλοί ελεύθεροι επαγγελματίες, βλέπουν σύνταξη που μόλις ξεπερνά τα 700–800 ευρώ, συχνά μετά από 35 ή 40 χρόνια δουλειάς. Την ίδια στιγμή, παλαιοί συνταξιούχοι του Δημοσίου συνεχίζουν να κρατούν σαφώς υψηλότερα ποσά, παρότι κι εκεί οι μνημονιακές περικοπές υπήρξαν βαριές.
Τα στοιχεία του «ΗΛΙΟΣ» επιβεβαιώνουν ότι έξι στους δέκα συνταξιούχους λαμβάνουν κύρια σύνταξη κάτω από τα 1.000 ευρώ, παρά τις διαδοχικές αυξήσεις από το 2023 και μετά. Η νέα αύξηση 2,4% για το 2026, που αποτυπώνεται και στον κρατικό Προϋπολογισμό του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, έρχεται περισσότερο ως «ανάσα» παρά ως πραγματική ανατροπή στο διαθέσιμο εισόδημα.
Πόσα παίρνουν στην πράξη – Ποιοι κερδίζουν περισσότερο
Η αύξηση 2,4% μεταφράζεται, σε γενικές γραμμές, σε:
• περίπου 12 ευρώ τον μήνα για σύνταξη 500 ευρώ,
• 25–30 ευρώ για συντάξεις γύρω στα 1.200–1.300 ευρώ,
• έως και 65–72 ευρώ για συντάξεις κοντά στα 3.000 ευρώ.
Το «πακέτο» όμως δεν σταματά εκεί. Όπως έχει ανακοινώσει το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, από 1/1/2026 εφαρμόζεται ταυτόχρονα:
• η αύξηση 2,4% στις κύριες συντάξεις,
• η τιμαριθμοποίηση των κλιμάκων της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), ώστε να μην «τρώγεται» η αύξηση από μεγαλύτερη κράτηση,
• η μείωση της παρακράτησης φόρου μέσω της νέας φορολογικής κλίμακας,
• η μόνιμη ενίσχυση των 250 ευρώ για 1,2 εκατ. χαμηλοσυνταξιούχους, που ήδη καταβλήθηκε στα τέλη Νοεμβρίου και εγγράφεται πλέον ως σταθερό μέτρο στήριξης.
Σύμφωνα με τους αναλυτικούς πίνακες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, το συνολικό ετήσιο όφελος από αύξηση + μείωση φόρου + επίδομα μπορεί να ξεκινά από τα 480 ευρώ και να φτάνει, σε ορισμένες κατηγορίες υψηλοσυνταξιούχων, έως και τα 2.054 ευρώ τον χρόνο. Για τους περισσότερους πάντως, τα καθαρά κέρδη θα κινηθούν μεταξύ 200 και 700 ευρώ ετησίως – ποσά που δύσκολα αντισταθμίζουν την ακρίβεια στην αγορά.
Προσωπική διαφορά, ΕΑΣ και το μέτωπο των αναδρομικών
Κρίσιμο στοιχείο για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους παραμένει η προσωπική διαφορά. Περίπου 671.000 δικαιούχοι έχουν ακόμη «μαξιλάρι» προσωπικής διαφοράς, που μέχρι σήμερα «έτρωγε» σημαντικό μέρος των αυξήσεων. Με βάση τον Προϋπολογισμό 2026 και τις εξηγήσεις που έχουν δοθεί, από φέτος θα πιστώνεται τουλάχιστον το 50% της αύξησης στην τσέπη, ενώ το υπόλοιπο θα μειώνει την προσωπική διαφορά. Από το 2027 ο συμψηφισμός καταργείται πλήρως και οι αυξήσεις θα περνούν ολόκληρες στο ποσό της σύνταξης.
Παράλληλα, «τρέχει» και ο κύκλος των αναδρομικών:
• Σε εξέλιξη βρίσκονται επιστροφές για παλαιότερες περικοπές σε επικουρικές συντάξεις και δώρα, με ποσά που –ανάλογα με το Ταμείο και τα έτη ασφάλισης– μπορούν να φτάσουν σε ορισμένες περιπτώσεις τα 4.500 ευρώ.
• Συνεχίζεται η εκκαθάριση υποθέσεων που σχετίζονται με τις αποφάσεις του ΣτΕ για ΕΑΣ και «αντισυνταγματικές» περικοπές, με το βάρος να πέφτει κυρίως στις πιο «παλιές» συνταξιοδοτήσεις.
• Για όσους λαμβάνουν ακόμη προσωρινή ή έναντι σύνταξη, τα αναδρομικά θα υπολογιστούν όταν εκδοθεί η οριστική απόφαση, με «πακέτο» που θα ενσωματώνει και τις αυξήσεις των τελευταίων ετών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στα επίσημα κείμενα του Προϋπολογισμού 2026 τονίζεται πως ενισχύεται το εισόδημα των συνταξιούχων τόσο μέσω των αυξήσεων όσο και μέσω της σταδιακής κατάργησης του συμψηφισμού με την προσωπική διαφορά, ενώ προβλέπονται πρόσθετοι πόροι για την ολοκλήρωση των εκκρεμοτήτων στα αναδρομικά.
Τι λένε τα στελέχη των Υπουργείων στο vimaorthodoxias.gr για τα νέα αναδρομικά
Σύμφωνα με όσα ανέφεραν στο vimaorthodoxias.gr έμπειρα υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο στόχος της κυβέρνησης για την επόμενη διετία είναι ξεκάθαρος:
1. Να κλείσει, ως το τέλος του 2026–2027, ο κύκλος των αναδρομικών που αφορούν τις μεγάλες δικαστικές αποφάσεις σε κύριες και επικουρικές συντάξεις.
2. Να μην υπάρξουν νέες «εκπλήξεις» με περικοπές, αλλά σταδιακή σταθεροποίηση του συνταξιοδοτικού, με σταθερές ετήσιες αυξήσεις που θα συνδέονται με ΑΕΠ και πληθωρισμό.
3. Να δοθεί προτεραιότητα στους χαμηλοσυνταξιούχους, τόσο μέσω της μόνιμης ενίσχυσης των 250 ευρώ όσο και μέσω στοχευμένων φορολογικών ελαφρύνσεων.
Τα ίδια στελέχη αναγνωρίζουν ότι η διαφορά Δημοσίου–ιδιωτικού τομέα δεν πρόκειται να κλείσει θεαματικά, καθώς είναι αποτέλεσμα διαφορετικών ασφαλιστικών κανόνων δεκαετιών. Ωστόσο υπογραμμίζουν ότι η νέα τιμαριθμοποιημένη κλίμακα της Εισφοράς Αλληλεγγύης –η οποία δημοσιεύεται σε σχετικό ΦΕΚ– σε συνδυασμό με τις αυξήσεις 2,4% στοχεύει στο να μην «τιμωρεί» περαιτέρω τους συνταξιούχους που βρίσκονται λίγο πάνω από τα όρια των κλιμακίων.
Ποιοι μένουν εκτός και τι πρέπει να προσέξουν οι συνταξιούχοι
Παρά το θετικό κλίμα που καλλιεργείται από τις ανακοινώσεις, υπάρχουν και οι «χαμένοι» της εξίσωσης:
• Όσοι λαμβάνουν ακόμη προσωρινή σύνταξη δεν θα δουν άμεσα την αύξηση 2,4%, καθώς αυτή θα υπολογιστεί όταν εκδοθεί η οριστική απόφαση.
• Οι συνταξιούχοι με πολύ μεγάλη προσωπική διαφορά θα συνεχίσουν, για ένα–δύο χρόνια ακόμη, να βλέπουν λογιστικές αυξήσεις στα ενημερωτικά τους, με περιορισμένο καθαρό όφελος στην τσέπη.
• Όσοι υπέβαλαν ή θα υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης στα τέλη του 2025 κινδυνεύουν –ανάλογα με την ημερομηνία έναρξης– να «χάσουν» μέρος από τα αναδρομικά της αύξησης, καθώς ισχύουν ειδικοί κανόνες για τον τρόπο που πιστώνονται οι αυξήσεις στους νέους συνταξιούχους.
Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους συνταξιούχους να παρακολουθούν συστηματικά τις αναρτήσεις του e-ΕΦΚΑ και της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης gov.gr, όπου αναρτώνται οι οδηγίες για ενστάσεις, διορθώσεις στοιχείων και δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος που συνδέονται με αναδρομικά. Σε κάθε περίπτωση, το 2026 θα είναι χρονιά που «κλειδώνει» μια νέα εποχή για τις συντάξεις: με μικρές αλλά σταθερές αυξήσεις, ανοιχτές όμως ακόμη πληγές για όσους ζουν με 600 και 700 ευρώ τον μήνα.
