ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Στο επίκεντρο τα λάθη του monitoring, οι αλλαγές καλλιεργειών και τα δικαιολογητικά – Νέο καθεστώς αυστηρής ευθύνης για ΚΥΔ, γεωπόνους και λογιστές από το ΟΣΔΕ 2026
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για το άνοιγμα της πλατφόρμας διορθώσεων της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης 2025, με τον σχεδιασμό να προβλέπει ότι το σύστημα θα τεθεί σε λειτουργία μέσα στις επόμενες ημέρες και θα παραμείνει διαθέσιμο έως την Πέμπτη 20 Αυγούστου. Η διαδικασία αφορά χιλιάδες παραγωγούς οι οποίοι αντιμετώπισαν προβλήματα στους ελέγχους, στις δηλωμένες καλλιέργειες και στα στοιχεία των αγροτεμαχίων τους, με αποτέλεσμα να μείνουν εκτός πληρωμών.
Οι οριστικές οδηγίες αναμένονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες, καθώς ζητούμενο είναι η εφαρμογή να ανοίξει χωρίς τεχνικές δυσλειτουργίες και να παρέχει επαρκή χρόνο τόσο στους παραγωγούς όσο και στα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να παρακολουθούν τις ανακοινώσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς το ακριβές εύρος των επιτρεπόμενων μεταβολών θα καθορίσει ποιοι μπορούν να επανεξεταστούν και να ενταχθούν στις επόμενες πληρωμές.
Τα προβλήματα του δορυφορικού monitoring
Η μεγαλύτερη εκκρεμότητα εντοπίζεται στα αποτελέσματα του συστήματος παρακολούθησης αγροτεμαχίων μέσω δορυφορικών δεδομένων. Σε πολλές περιοχές καταγράφηκαν ασυμφωνίες μεταξύ της καλλιέργειας που είχε δηλωθεί στην αίτηση και εκείνης που αναγνώρισε το σύστημα.
Το πρόβλημα εμφανίστηκε εντονότερα στα ψυχανθή, στα όσπρια και στη βιομηχανική ντομάτα. Παραγωγοί ανέφεραν περιπτώσεις κατά τις οποίες το σύστημα δεν μπορούσε να διακρίνει με ακρίβεια διαφορετικά είδη ή ποικιλίες, αναγνωρίζοντας, για παράδειγμα, μία έκταση με φακή ως καλλιέργεια φασολιού.
Οι συγκεκριμένες ασυμφωνίες οδήγησαν σε μεγάλο αριθμό «κίτρινων» αγροτεμαχίων και σε δεσμεύσεις πληρωμών. Σε αρκετές περιπτώσεις επηρεάστηκαν όχι μόνο οι συνδεδεμένες ενισχύσεις, αλλά και τα οικολογικά σχήματα του 2025.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει ότι το Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου χρησιμοποιείται για την ταυτοποίηση των δικαιούχων, των αγροτεμαχίων και των δικαιωμάτων ενίσχυσης, καθώς και για τον έλεγχο της νομιμότητας των πληρωμών. Παράλληλα, οι εθνικές διοικήσεις οφείλουν να παρέχουν στους παραγωγούς τη δυνατότητα να επιβεβαιώνουν, να συμπληρώνουν ή να διορθώνουν τα στοιχεία των αιτήσεών τους.
Τι θα μπορούν να διορθώσουν οι παραγωγοί
Μεταξύ των παρεμβάσεων που έχει ζητηθεί να επιτραπούν περιλαμβάνονται η αλλαγή καλλιέργειας ή ποικιλίας σε αγροτεμάχια με εύρημα monitoring, η προσθήκη ή αφαίρεση δράσεων και ενισχύσεων, η μεταβολή των στοιχείων άρδευσης και η διόρθωση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα αλλαγής ΑΤΑΚ, προσθήκης ή αφαίρεσης ιδιοκτήτη, καταχώρισης ΚΑΕΚ και επιλογής εξαίρεσης από την αναγραφή ΑΤΑΚ, όπου αυτό επιτρέπεται. Στις προτάσεις περιλαμβάνονται επίσης:
Η προσθήκη οικολογικών σχημάτων σε επιλέξιμα αγροτεμάχια, η αφαίρεση δράσεων που δηλώθηκαν λανθασμένα, η επισύναψη δικαιολογητικών, η διόρθωση ποσοτήτων και κιλών βάσει τιμολογίων, καθώς και η μετατροπή καλλιέργειας αραβοσίτου από καρπό σε ενσίρωμα ή το αντίστροφο.
Ζητείται ακόμη να μπορούν να διορθώνονται τα χαρακτηριστικά «αρδευόμενο» ή «μη αρδευόμενο» και «ποτιστικό» ή «ξηρικό», καθώς τέτοιες καταχωρίσεις επηρεάζουν την επιλεξιμότητα συγκεκριμένων παρεμβάσεων.
Τι ανέφεραν στελέχη του Υπουργείου στο VimaOrthodoxias.gr
Ανώτατα υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, μιλώντας στο VimaOrthodoxias.gr, υπογράμμισαν ότι ο βασικός στόχος είναι να αντιμετωπιστούν τεκμηριωμένα λάθη χωρίς να δημιουργηθεί νέα γενιά προβληματικών αιτήσεων.
Όπως επισήμαναν, δεν θα αρκεί μία απλή αλλαγή στην ηλεκτρονική δήλωση. Όπου απαιτείται, ο παραγωγός θα πρέπει να διαθέτει τα απαραίτητα παραστατικά, τιμολόγια, στοιχεία ιδιοκτησίας ή χρήσης γης και κάθε έγγραφο που αποδεικνύει την πραγματική κατάσταση της εκμετάλλευσης.
Για τον λόγο αυτόν, οι αγρότες καλούνται να επικοινωνήσουν εγκαίρως με το ΚΥΔ ή τον σύμβουλό τους και να μην περιμένουν τις τελευταίες ημέρες της προθεσμίας. Το χρονικό διάστημα έως τις 20 Αυγούστου θεωρείται περιορισμένο, ιδιαίτερα όταν απαιτείται συγκέντρωση εγγράφων ή επανέλεγχος πολλών αγροτεμαχίων.
Δυσκολότερη η ανατροπή αποκλεισμών στα Βιολογικά
Πιο σύνθετη παραμένει η κατάσταση για δικαιούχους της Βιολογικής Γεωργίας που αποκλείστηκαν εξαιτίας ζητημάτων στα συνταγολόγια. Η προβλεπόμενη προθεσμία ενστάσεων έχει παρέλθει και, συνεπώς, ενδέχεται να απαιτηθεί νέα διοικητική διαδικασία.
Παράλληλα, οι έλεγχοι και τα διαθέσιμα στοιχεία διαφοροποιούνται ανάλογα με τον Οργανισμό Ελέγχου και Πιστοποίησης με τον οποίο συνεργάζεται κάθε παραγωγός. Αυτό δυσκολεύει μία ενιαία και άμεση λύση για όλες τις περιπτώσεις.
Νέα ευθύνη και βαριές κυρώσεις για τα ΚΥΔ
Την ίδια στιγμή, έντονη ανησυχία προκαλούν οι ρυθμίσεις για τις δηλώσεις του ΟΣΔΕ 2026. Το προτεινόμενο άρθρο 63Α προβλέπει ότι ΚΥΔ, γεωπόνοι, γεωτεχνικοί, λογιστές και άλλοι εξουσιοδοτημένοι επαγγελματίες θα πρέπει να ελέγχουν την πληρότητα και την ορθότητα των στοιχείων με βάση τα δικαιολογητικά που τους προσκομίζονται.
Θα υποχρεούνται να μην οριστικοποιούν μία αίτηση όταν προκύπτει πρόδηλη ασυμβατότητα και να διατηρούν πλήρη φάκελο τεκμηρίωσης. Παράλληλα, θα πρέπει να αποφεύγουν οποιαδήποτε κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων.
Για απλές παραβάσεις προβλέπονται πρόστιμα από 5.000 έως 20.000 ευρώ και αποκλεισμός έως δύο έτη. Για σοβαρές παραβάσεις, όπως η υπαίτια υποβολή ψευδών ή νοθευμένων στοιχείων, τα πρόστιμα αυξάνονται από 20.000 έως 50.000 ευρώ, με δυνατότητα προσωρινού ή οριστικού αποκλεισμού.
Σε περιπτώσεις παράνομης ή αχρεώστητης ενίσχυσης άνω των 5.000 ευρώ, μπορεί να υπάρξει αλληλέγγυα ευθύνη του επαγγελματία με τον δικαιούχο. Τις λεπτομέρειες εφαρμογής, τους ελέγχους και τις διαδικασίες πιστοποίησης αναμένεται να καθορίσει η ΑΑΔΕ, η οποία αποκτά κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων.
Η κρίσιμη προτεραιότητα, πάντως, είναι να ανοίξει άμεσα και λειτουργικά η πλατφόρμα διορθώσεων του 2025. Για χιλιάδες παραγωγούς, μία τεκμηριωμένη μεταβολή μπορεί να αποτελέσει το κλειδί για την αποδέσμευση συνδεδεμένων ενισχύσεων, οικολογικών σχημάτων και άλλων ποσών που παραμένουν σε εκκρεμότητα.
