ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Το 11μηνο που ακόμη δεν κλείνει-Παρά την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ το 2020 που έκρινε αντισυνταγματικές τις περικοπές συντάξεων την περίοδο 11/6/2015 – 12/5/2016, οι πληρωμές των αναδρομικών παραμένουν στάσιμες.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
News: Σύμφωνα με εργατολόγους, μόλις το 5% των δικαιούχων έχει λάβει ποσά που κυμαίνονται από 2.500 έως 4.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων τόκων.
Οι υπόλοιποι περιμένουν ακόμα, με τις καθυστερήσεις να αποδίδονται σε διοικητικά εμπόδια και στην αργή εκκαθάριση των υποθέσεων από τον e-ΕΦΚΑ.
Περίπου 370.000 συνταξιούχοι έχουν προσφύγει στη δικαιοσύνη και κερδίζουν στα Πρωτοδικεία, ενώ ο e-ΕΦΚΑ δεν προχωρά σε εφέσεις, ανοίγοντας τον δρόμο για την καταβολή. Ωστόσο, όσοι δεν έκαναν προσφυγές έμειναν εκτός, παρά το γεγονός ότι υπέστησαν τις ίδιες περικοπές.
ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ-Ποιοι δικαιούνται επιστροφές
Η εικόνα είναι περίπλοκη. Οι δικαιούχοι του 11μηνου χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:
• Όσοι είχαν ασκήσει αγωγές και δικαιώνονται, λαμβάνουν τα ποσά με σημαντική καθυστέρηση.
• Όσοι δεν προσέφυγαν, δεν μπορούν να διεκδικήσουν πλέον, καθώς οι αποφάσεις του ΣτΕ ισχύουν μόνο για όσους κινήθηκαν νομικά.
Οι επιστροφές διαφέρουν ανάλογα με το ύψος της σύνταξης και την κατηγορία του ασφαλισμένου. Για παράδειγμα, πανεπιστημιακός με σύνταξη 1.828 ευρώ μπορεί να διεκδικεί ποσό 8.556 ευρώ, ενώ απόστρατος με 1.734 ευρώ σύνταξη μπορεί να λάβει 8.027 ευρώ.
Η «παγωμένη» υπόθεση της ΕΑΣ
Η πιο δύσκολη εκκρεμότητα αφορά την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε αντισυνταγματική την κράτηση μόνο για τα έτη 2017–2018, ανοίγοντας τον δρόμο για επιστροφές σε περίπου 350.000 συνταξιούχους του Δημοσίου. Το δημοσιονομικό βάρος υπολογίζεται σε 420 εκατ. ευρώ.
Παρά ταύτα, στο υπουργείο Εργασίας δεν έχει ακόμη ληφθεί απόφαση για τον χρόνο και τον τρόπο καταβολής. Το πιθανότερο σενάριο είναι η πληρωμή να γίνει σε πολλές δόσεις, ώστε να μην εκτροχιαστεί ο προϋπολογισμός. Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν ειδικά στελέχη του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, τονίζοντας ότι οι λύσεις που θα ανακοινωθούν πρέπει να είναι «συμβατές με τα δημοσιονομικά περιθώρια» και να μη δημιουργήσουν νέες εκκρεμότητες.
Οι εξαιρέσεις που αφήνουν εκτός
Δεν έχουν όλοι οι συνταξιούχοι δικαίωμα σε επιστροφές. Όσοι συνταξιοδοτήθηκαν μετά τις 13 Μαΐου 2016 δεν δικαιούνται τα ποσά, καθώς οι περικοπές ενσωματώθηκαν στον επανυπολογισμό του νόμου Κατρούγκαλου. Επίσης, ειδικά μισθολόγια (στρατιωτικοί, πανεπιστημιακοί, δικαστικοί) που έχουν περίπου 8.000 εκκρεμείς αγωγές, περιμένουν ακόμη τελεσίδικες αποφάσεις.
Συνολικά, περισσότερες από 400.000 αγωγές βρίσκονται στα δικαστήρια για το σύνολο των αναδρομικών, ενώ εκτιμάται ότι έως και 900.000 συνταξιούχοι θα μπορούσαν να επωφεληθούν εφόσον υπάρξει γενικότερη λύση.
Εφάπαξ ή δόσεις; Το μεγάλο ερώτημα
Το βασικό ζήτημα είναι αν οι επιστροφές θα γίνουν εφάπαξ ή σε δόσεις. Μέχρι σήμερα, η πρακτική δείχνει ότι προτιμάται η λύση των δόσεων, ώστε να απλωθεί η επιβάρυνση. Οι εργατολόγοι ωστόσο σημειώνουν ότι μια τέτοια λύση προκαλεί νέα καθυστέρηση και μειώνει την πραγματική αξία των αναδρομικών, ειδικά σε περίοδο αυξημένου πληθωρισμού.
Η καταβολή εφάπαξ, αν και δημοσιονομικά δύσκολη, θα έδινε οριστική λύση και θα έκλεινε μια εκκρεμότητα που «σέρνεται» από το 2015.
Το ετήσιο βοήθημα Νοεμβρίου
Σε αυτό το πλαίσιο αβεβαιότητας, το ετήσιο βοήθημα που θα καταβληθεί τον Νοέμβριο αποτελεί μια μικρή ανάσα. Πρόκειται για ενίσχυση 250 ευρώ για μεμονωμένους και 500 ευρώ για ζευγάρια, με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Δικαιούχοι είναι συνταξιούχοι άνω των 65 ετών με εισόδημα έως 14.000 ευρώ (άγαμοι) ή 26.000 ευρώ (έγγαμοι), καθώς και άτομα με αναπηρία και ανασφάλιστοι υπερήλικες.
Η καταβολή θα γίνει από τον ΟΠΕΚΑ σε συνεργασία με τον e-ΕΦΚΑ, γύρω στις 15 Νοεμβρίου. Το επίδομα είναι αφορολόγητο, ανεκχώρητο και ακατάσχετο, δεν συμψηφίζεται με χρέη και αποτελεί μόνιμη παροχή κάθε Νοέμβριο.
Η προσωπική διαφορά και το μέλλον των αυξήσεων
Περισσότεροι από 670.000 συνταξιούχοι διατηρούν ακόμη «προσωπική διαφορά», που μειώνει ή και μηδενίζει τις αυξήσεις τους. Το υπουργείο σχεδιάζει την κατάργησή της σε δύο φάσεις, το 2026 και το 2027. Αυτό επηρεάζει και το αν θα λάβουν το βοήθημα των 250 ευρώ, καθώς η προσωπική διαφορά προσμετράται στο εισόδημα.
Η σταδιακή εξάλειψη της προσωπικής διαφοράς αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο για καθαρές αυξήσεις από το 2028 και μετά, αλλά μέχρι τότε τα αναδρομικά και οι εφάπαξ ενισχύσεις αποτελούν το βασικό μέσο στήριξης.
Τι πρέπει να κάνουν οι συνταξιούχοι
Οι ειδικοί συνιστούν στους συνταξιούχους που έχουν εκκρεμείς αγωγές να παρακολουθούν στενά την πορεία των φακέλων τους στο myEFKΑ και να επικοινωνούν με τους δικηγόρους τους για τις προθεσμίες εκτέλεσης. Όσοι έχουν ήδη λάβει αποφάσεις, πρέπει να ελέγξουν τα στοιχεία ΙΒΑΝ και φορολογικά δεδομένα, καθώς οι τόκοι που καταβάλλονται θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα.
Για όσους δεν έχουν προσφύγει, δεν υπάρχει πλέον δικαστική οδός για το 11μηνο, όμως η υπόθεση της ΕΑΣ παραμένει ανοικτή για όλους τους συνταξιούχους Δημοσίου. Το αν θα καταβληθούν επιστροφές και με ποιον τρόπο θα εξαρτηθεί από τις τελικές αποφάσεις του υπουργείου.
Η εικόνα για τα αναδρομικά παραμένει θολή. Μόνο το 5% των δικαιούχων έχει πληρωθεί, ενώ η υπόθεση της ΕΑΣ αποτελεί «ωρολογιακή βόμβα» για τα δημόσια οικονομικά. Οι συνταξιούχοι βρίσκονται σε αναμονή, με μικρές ενισχύσεις όπως το βοήθημα Νοεμβρίου να λειτουργούν ως προσωρινή ανακούφιση. Η ουσία όμως είναι ότι η χώρα οφείλει να δώσει μια καθαρή και βιώσιμη λύση σε ένα πρόβλημα που εκκρεμεί εδώ και μια δεκαετία.
