ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Η τροπολογία που προκαλεί αναστάτωση, η συνυπευθυνότητα στις δηλώσεις, η «σύγκρουση συμφερόντων» και οι αυξομειώσεις στα ασφάλιστρα για σιτάρι, βαμβάκι, ελιές και καλαμπόκι
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σε μία από τις δυσκολότερες δοκιμασίες των τελευταίων ετών εισέρχεται το ΟΣΔΕ 2026, καθώς η αιφνιδιαστική νομοθετική ρύθμιση για τις Ενιαίες Αιτήσεις Ενίσχυσης δημιουργεί νέα δεδομένα για αγρότες, Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων, γεωπόνους και λογιστές. Η ΑΑΔΕ καλείται πλέον να εξειδικεύσει με εφαρμοστικές αποφάσεις κρίσιμες έννοιες της τροπολογίας, ώστε να αποτραπεί ο κίνδυνος καθυστερήσεων, αποκλεισμών και εξοντωτικών προστίμων.
Την ίδια στιγμή, οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι και με τις νέες ασφαλιστικές εισφορές του ΕΛΓΑ για το 2026. Ο πίνακας φέρνει μειώσεις σε ορισμένες αροτραίες καλλιέργειες, αλλά και αισθητές αυξήσεις σε προϊόντα όπως οι επιτραπέζιες ελιές, η βιομηχανική ντομάτα, η πατάτα και το καλαμπόκι.
Ανώτατα υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τα οποία μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr, εξήγησαν ότι το μεγάλο στοίχημα είναι να εκδοθούν σαφείς και λειτουργικές αποφάσεις, χωρίς να μετατραπεί ο ιδιώτης που υποβάλλει τη δήλωση σε υποκατάστατο των κρατικών ελεγκτικών υπηρεσιών.
Συνυπεύθυνοι αγρότες και φορείς υποβολής
Η βασική αλλαγή του άρθρου 63Α είναι ότι η ευθύνη για μία προβληματική αίτηση δεν περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στον παραγωγό. Τα ΚΥΔ και τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που αναλαμβάνουν έναντι αμοιβής την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης οφείλουν να επιδεικνύουν «δέουσα επιμέλεια».
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ελέγχουν την πληρότητα και την ορθότητα των στοιχείων με βάση τα δικαιολογητικά που προσκομίζει ο δικαιούχος. Παράλληλα, υποχρεούνται να μην οριστικοποιούν αίτηση όταν από το πληροφοριακό σύστημα προκύπτει πρόδηλη ασυμβατότητα.
Η διάταξη επιχειρεί να κλείσει τον δρόμο σε ψευδείς δηλώσεις, πλαστά δικαιολογητικά και τεχνητή δημιουργία δικαιωμάτων. Ωστόσο, οι εκπρόσωποι των ΚΥΔ επισημαίνουν ότι δεν διαθέτουν πάντοτε πρόσβαση στα δημόσια μητρώα ή στα δεδομένα που απαιτούνται για έναν ολοκληρωμένο διοικητικό έλεγχο.
Το κρίσιμο σημείο, επομένως, είναι να διαχωριστεί η εμφανής και αποδεδειγμένη συνέργεια σε μία παράνομη αίτηση από ένα λάθος που προέρχεται από ανακριβή στοιχεία του παραγωγού, τεχνική δυσλειτουργία ή ασυμφωνία μεταξύ διαφορετικών κρατικών βάσεων δεδομένων.
Πρόστιμα έως 50.000 ευρώ
Για τις λεγόμενες απλές παραβάσεις, όπως η πλημμελής μεταφορά στοιχείων, η παραβίαση της εμπιστευτικότητας ή η ελλιπής τήρηση του φακέλου τεκμηρίωσης, προβλέπεται πρόστιμο από 5.000 έως 20.000 ευρώ ανά παράβαση. Μπορεί επίσης να επιβληθεί προσωρινός αποκλεισμός από την υποβολή αιτήσεων για διάστημα έως δύο ετών.
Για σοβαρές παραβάσεις, το πρόστιμο ανεβαίνει από 20.000 έως 50.000 ευρώ. Στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται η υπαίτια υποβολή ψευδών ή νοθευμένων στοιχείων, η απόκρυψη κρίσιμων δικαιολογητικών, η χρήση πλαστών εγγράφων και η υποβολή αιτήσεων υπό καθεστώς σύγκρουσης συμφερόντων.
Εφόσον μία σοβαρή παράβαση συνδέεται με παράνομη ή αχρεώστητη καταβολή ενίσχυσης άνω των 5.000 ευρώ, ο φορέας που υπέβαλε την αίτηση μπορεί να ευθύνεται αλληλεγγύως με τον δικαιούχο για την επιστροφή των χρημάτων. Η ρύθμιση εφαρμόζεται στις ΕΑΕ του 2026 και των επόμενων ετών.
Ο γιος, ο συνεταιρισμός και η «σύγκρουση συμφερόντων»
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ευρεία διατύπωση για το άμεσο ή έμμεσο οικογενειακό, οικονομικό, επαγγελματικό ή προσωπικό συμφέρον. Με μία αυστηρά γραμματική ερμηνεία, θα μπορούσε να θεωρηθεί προβληματική ακόμη και η υποβολή της δήλωσης ενός παραγωγού από συγγενικό του πρόσωπο που ασκεί το επάγγελμα του λογιστή ή του γεωπόνου.
Ανάλογο ζήτημα δημιουργείται για τα συνεταιριστικά ΚΥΔ. Ένας αγρότης που είναι μέλος συνεταιρισμού διατηρεί εκ των πραγμάτων οικονομική και συναλλακτική σχέση με την οργάνωση. Εάν δεν υπάρξει ειδική εξαίρεση ή ακριβής ορισμός της σύγκρουσης συμφερόντων, πολλά συνεταιριστικά κέντρα κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός της διαδικασίας.
Τα στελέχη του ΥΠΑΑΤ που μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr εκτιμούν ότι οι εφαρμοστικές αποφάσεις μπορούν να περιορίσουν τις υπερβολές, καθορίζοντας ποια σχέση επηρεάζει πραγματικά την αμερόληπτη υποβολή και ποια αποτελεί μία συνηθισμένη επαγγελματική ή συνεταιριστική συναλλαγή.
Ποιοι θα μπορούν να κάνουν δηλώσεις
Εκτός από τα ΚΥΔ, αιτήσεις θα μπορούν να διαχειρίζονται γεωπόνοι, γεωτεχνικοί, λογιστές και νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στους αντίστοιχους τομείς, έπειτα από έγγραφη συμφωνία με τον παραγωγό.
Με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ μπορεί να καθοριστεί σύστημα πιστοποίησης, με κριτήρια επαγγελματικής επάρκειας, τεχνικής υποδομής και ασφάλειας των πληροφοριών. Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό εάν η πιστοποίηση θα ενεργοποιηθεί πλήρως από το 2026 ή αν θα προβλεφθεί μεταβατικό στάδιο.
Παράλληλα ανοίγει ο δρόμος για την Κάρτα Αγρότη. Με αίτημα του δικαιούχου, οι τράπεζες θα αντλούν τα απολύτως αναγκαία δεδομένα της ΕΑΕ από την ΑΑΔΕ. Ο λογαριασμός στον οποίο καταβάλλονται οι ενισχύσεις θα παραμένει δεσμευμένος για όσο διαρκεί η χρηματοδότηση.
Νέα ασφάλιστρα ΕΛΓΑ: Ποιοι πληρώνουν περισσότερα
Στο μέσο της αναστάτωσης για το ΟΣΔΕ, ο ΕΛΓΑ δημοσιοποίησε τα νέα ασφάλιστρα του 2026, τα οποία οι παραγωγοί καλούνται να καταβάλουν έως τις 31 Μαρτίου 2027. Η εισφορά πληρώνεται στο 100%, καθώς δεν υπάρχει πλέον η δυνατότητα προσαρμογής κατά συν ή πλην 20%.
Στο σιτάρι η εισφορά μειώνεται από 4,48 σε 4 ευρώ ανά στρέμμα. Στο βαμβάκι, με ενδεικτική τιμή για την Καρδίτσα, υποχωρεί από 7,48 σε 7,07 ευρώ, ενώ στο ρύζι μειώνεται από 13,68 σε 13,32 ευρώ.
Αντίθετα, στο καλαμπόκι επικράτειας η εισφορά αυξάνεται από 11,20 σε 11,76 ευρώ ανά στρέμμα. Στην ελαιοποιήσιμη ελιά ανεβαίνει από 4,88 σε 5,10 ευρώ, στη μικτής χρήσης από 9 σε 9,36 ευρώ και στην επιτραπέζια ελιά από 15 σε 17,55 ευρώ.
Μεγαλύτερες επιβαρύνσεις εμφανίζονται σε συγκεκριμένες περιοχές και καλλιέργειες. Στην Αχαΐα η ενδεικτική εισφορά για την πατάτα αυξάνεται από 43,20 σε 46,44 ευρώ ανά στρέμμα, ενώ στη Λάρισα η βιομηχανική ντομάτα ανεβαίνει από 36 σε 40 ευρώ.
Παραδείγματα επιβάρυνσης
Παραγωγός με 100 στρέμματα σιτάρι θα πληρώσει 400 ευρώ, αντί 448 ευρώ, κερδίζοντας 48 ευρώ. Βαμβακοπαραγωγός στην Καρδίτσα με 200 στρέμματα θα καταβάλει περίπου 1.414 ευρώ, έναντι 1.496 ευρώ το 2025.
Ελαιοπαραγωγός με 150 στρέμματα επιτραπέζιας ελιάς θα πληρώσει 2.632,50 ευρώ, από 2.250 ευρώ, δηλαδή 382,50 ευρώ περισσότερα. Αντίστοιχα, καλλιεργητής βιομηχανικής ντομάτας στη Λάρισα με 100 στρέμματα θα επιβαρυνθεί με 4.000 ευρώ, έναντι 3.600 ευρώ.
Το 2026 διαμορφώνεται, συνεπώς, ως χρονιά αυξημένης διοικητικής και οικονομικής πίεσης. Η επιτυχία του ΟΣΔΕ θα κριθεί από το πόσο γρήγορα η ΑΑΔΕ θα εκδώσει σαφείς κανόνες, ενώ για τον ΕΛΓΑ το ζητούμενο παραμένει οι υψηλότερες εισφορές να συνοδευτούν από ταχύτερες εκτιμήσεις και δίκαιες αποζημιώσεις.
