ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Δύο αποφάσεις μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά τον σχεδιασμό ενός ασφαλισμένου που πλησιάζει στη συνταξιοδότηση: πότε συμπληρώνει τις προϋποθέσεις εξόδου και πόσο τον συμφέρει να πληρώσει για αναγνώριση πλασματικού χρόνου.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Οι οδηγίες του e-ΕΦΚΑ περιγράφουν τις βασικές κατηγορίες αναγνώρισης και τον τρόπο υπολογισμού της εξαγοράς. Ωστόσο, η δυνατότητα αγοράς χρόνου δεν σημαίνει ότι κάθε ασφαλισμένος μπορεί αυτομάτως να συνταξιοδοτηθεί νωρίτερα.
Το vimaorthodoxias.gr παρουσιάζει έναν πρακτικό οδηγό για τη σύνδεση ορίων ηλικίας και πλασματικών ετών, με επτά διαφορετικά παραδείγματα. Οι υπολογισμοί είναι ενδεικτικοί, αφορούν συγκεκριμένες παραδοχές και δεν αποτελούν ατομικές συνταξιοδοτικές αποφάσεις.
Όρια ηλικίας: Πότε ανοίγει η έξοδος
Οι βασικές διαδρομές πλήρους συνταξιοδότησης είναι στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης και στα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια. Η μειωμένη σύνταξη στα 62 δεν αποτελεί οριζόντιο δικαίωμα όλων των ασφαλισμένων: εξετάζονται οι διατάξεις του πρώην Ταμείου και οι ειδικές ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Παράλληλα, υπάρχουν μεταβατικές και ειδικές διατάξεις, οι οποίες δεν μπορούν να εφαρμοστούν μόνο με βάση τη σημερινή ηλικία. Απαιτείται έλεγχος της πρώτης ασφάλισης, του χρόνου που είχε συμπληρωθεί στα κρίσιμα έτη και της συγκεκριμένης κατηγορίας του ενδιαφερομένου.
Η συζήτηση για έξοδο νωρίτερα μέσω εξαγοράς έχει επανέλθει στην ασφαλιστική επικαιρότητα. Ο Ελεύθερος Τύπος εξετάζει το κόστος και τις διαφορετικές δυνατότητες μισθωτών, επαγγελματιών και αγροτών. Το κρίσιμο, όμως, είναι να μεταφραστεί η γενική πληροφορία σε πραγματικό ασφαλιστικό χρόνο.
Πλασματικά έτη: Η τιμή και η χρησιμότητα
Στις συνηθισμένες περιπτώσεις περιλαμβάνονται σπουδές, στρατιωτική θητεία, χρόνος τέκνων και επιτρεπόμενα ασφαλιστικά κενά. Δεν αναγνωρίζονται όλα ανεξαιρέτως ούτε με τις ίδιες προϋποθέσεις.
Για τα παρακάτω παραδείγματα μισθωτών χρησιμοποιείται εισφορά εξαγοράς 20% επί της υποθετικής μηνιαίας βάσης υπολογισμού. Τα ποσά αφορούν το αρχικό κόστος, χωρίς τυχόν έκπτωση εφάπαξ εξόφλησης. Στους μη μισθωτούς ο υπολογισμός συνδέεται με την ασφαλιστική κατηγορία, επομένως δεν μεταφέρεται αυτούσια η ίδια πράξη.
Επτά αναλυτικά παραδείγματα
1. Τρία χρόνια μέχρι τη σαρανταετία. Ασφαλισμένος 62 ετών διαθέτει 37 πραγματικά χρόνια και, υποθετικά, δικαιούται να αναγνωρίσει ακόμη τρία. Με βάση εξαγοράς 1.280 ευρώ, το μηνιαίο κόστος είναι 256 ευρώ. Για 36 μήνες προκύπτουν 9.216 ευρώ. Εφόσον εγκριθεί ο χρόνος και πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις, συμπληρώνεται η σαρανταετία. Η εξαγορά εδώ εξυπηρετεί κυρίως τη θεμελίωση.
2. Δύο χρόνια με υψηλότερες αποδοχές. Μισθωτή 62 ετών με 38 χρόνια εξετάζει αναγνώριση 24 μηνών. Με βάση 1.460 ευρώ, η εισφορά είναι 292 ευρώ τον μήνα και το συνολικό κόστος 7.008 ευρώ. Πριν πληρώσει, χρειάζεται επιβεβαίωση ότι ο διαθέσιμος πλασματικός χρόνος καλύπτει ακριβώς το έλλειμμα, χωρίς περιττή εξαγορά επιπλέον μηνών.
3. Μόλις έξι μήνες λείπουν. Ασφαλισμένος με 39 χρόνια και έξι μήνες δεν χρειάζεται υποχρεωτικά να αγοράσει ολόκληρο έτος. Με υποθετική βάση 1.720 ευρώ, κάθε μήνας κοστίζει 344 ευρώ. Η αναγνώριση έξι μηνών ανέρχεται σε 2.064 ευρώ. Η ακριβής καταμέτρηση μπορεί επομένως να περιορίσει αισθητά τη δαπάνη.
4. Η ηλικία δεν αντικαθίσταται από εξαγορά. Εργαζόμενος 61 ετών έχει 38 χρόνια και μπορεί να αναγνωρίσει δύο. Με βάση 1.350 ευρώ, το κόστος είναι 6.480 ευρώ. Η συμπλήρωση 40 ετών δεν αρκεί από μόνη της για τη γενική διαδρομή πλήρους σύνταξης: χρειάζεται και συμπλήρωση του 62ου έτους, εκτός εάν εφαρμόζεται διαφορετική ειδική διάταξη.
5. Η αγορά χρόνου δεν καλύπτει κάθε έλλειμμα. Ασφαλισμένος 62 ετών με 35 πραγματικά χρόνια διαθέτει μόνο δύο επιλέξιμα πλασματικά. Ακόμη και αν καταβάλει 6.000 ευρώ, με βάση 1.250 ευρώ και εισφορά 250 ευρώ επί 24 μήνες, φτάνει στα 37 χρόνια. Δεν αποκτά πλήρη σύνταξη με τη γενική προϋπόθεση της σαρανταετίας.
6. Σύγκριση κόστους και αύξησης. Υποθέτουμε ότι αναγνώριση ενός έτους κοστίζει 3.360 ευρώ και ατομικός υπολογισμός δείχνει πρόσθετη μικτή σύνταξη 32 ευρώ τον μήνα. Η απλή αριθμητική απόσβεση είναι 105 μήνες, δηλαδή οκτώ χρόνια και εννέα μήνες. Δεν περιλαμβάνονται φόροι, κρατήσεις, μελλοντικές αυξήσεις ή το όφελος πιθανής νωρίτερης εξόδου.
7. Διαφορετικό αποτέλεσμα με ίδια διάρκεια. Δύο μισθωτοί αναγνωρίζουν από 18 μήνες, με βάσεις 1.180 και 1.880 ευρώ. Ο πρώτος καταβάλλει αρχικά 4.248 ευρώ και ο δεύτερος 6.768 ευρώ. Η διαφορά φτάνει στα 2.520 ευρώ. Η ίδια διάρκεια αναγνώρισης δεν συνεπάγεται ίδιο κόστος ούτε ίδια τελική προσαύξηση σύνταξης.
Ο έλεγχος πριν από την πληρωμή
Ο ασφαλισμένος χρειάζεται καταγραφή πραγματικού χρόνου, εντοπισμό επιλέξιμων πλασματικών περιόδων και σύγκριση δύο υπολογισμών: σύνταξη χωρίς εξαγορά και σύνταξη με εξαγορά. Χρήσιμο είναι επίσης να εξεταστεί αν συμφέρει η συνέχιση της εργασίας για λίγους μήνες.
Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι πόσα χρόνια μπορεί κάποιος να αγοράσει, αλλά ποια ακριβώς χρειάζεται. Μια σωστή αναγνώριση μπορεί να ανοίξει την έξοδο· μια περιττή εξαγορά μπορεί απλώς να δεσμεύσει πολύτιμη ρευστότητα.
