ΟΠΕΚΕΠΕ: Η αγορά του ελαιολάδου μπαίνει στην πιο κρίσιμη στροφή της, με ένα σήμα τιμής από τη Λακωνία που ήδη συζητιέται: ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Αιγιών έκλεισε εμπορική συμφωνία για 30 τόνουςελαιολάδου εσοδείας 2024/25 στα 4,86 €/κιλό.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
News: Η μικρή, πλην στοχευμένη, αυτή πράξη δείχνει πού «κλειδώνει» σήμερα η διάθεση περσινών ποσοτήτων, αλλά και πώς διαμορφώνονται οι προσδοκίες ενόψει της νέας συγκομιδής που, στην περιοχή, τοποθετείται τέλη Νοεμβρίου – αρχές Δεκεμβρίου.
Όπως τονίζουν άνθρωποι της αγοράς, η τιμή αυτή λειτουργεί ως τεχνικό σημείο αναφοράς για όσους σκέφτονται αν θα κρατήσουν υπόλοιπα ή αν θα τα ρευστοποιήσουν πριν πέσει φρέσκο προϊόν στις δεξαμενές.
Ισπανία: ήπια ανάκαμψη τιμών, προσοχή στα πρώτα φορτία
Στην Ισπανία, οι τιμές παραγωγού κινήθηκαν για ακόμα μία εβδομάδα ανοδικά στο Poolred: 4,27 €/κιλό για το εξαιρετικό παρθένο (από 4,23), 3,76 €/κιλό για το παρθένο (από 3,68) και 3,50 €/κιλό για το lampante (από 3,45). Το «σήκωμα» δεν είναι εκρηκτικό, ωστόσο η κατεύθυνση παραμένει ανοδική στη βάση της σχετικής έλλειψης αποθεμάτων και της αβεβαιότητας για την τελική εικόνα της σοδειάς μετά το πέρασμα των θερινών καυσώνων. Οι πρώτες ζυμώσεις δείχνουν ότι οι Ισπανοί τυποποιητές «τρέχουν» συμβόλαια μικρού όγκου – μικρής διάρκειας, αποφεύγοντας για την ώρα δεσμεύσεις μεγάλης κλίμακας μέχρι να δουν ροή από τα πρώτα ραφινάρια.
Τυνησία: 252,7 χιλ. τόνοι στο 10μηνο – Ιταλία ο νούμερο 1 πελάτης
Στο μέτωπο του διεθνούς εμπορίου, η Τυνησία επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως ρυθμιστή προσφοράς στη Μεσόγειο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της χώρας, στο 10μηνο 2024/25 οι εξαγωγές ανήλθαν σε 252,7 χιλ. τόνους, με Ιταλία στο 26,8% (67.700 τ.), Ισπανία στο 25,5% και ΗΠΑ στο 20,1%. Η συγκέντρωση άνω του 80% σε τρεις αγορές αποτυπώνει πόσο «κεντρικό ρόλο» παίζει η Βόρεια Μεσόγειος στη διανομή, αλλά και πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η ισορροπία τιμών αν οι παραλήπτες επιλέξουν να γεμίσουν ή να αδειάσουν δεξαμενές.
Ελλάδα: μειωμένη φετινή παραγωγή σε ορισμένες ζώνες – κρίσιμος ο έλεγχος δάκου
Στην Πελοπόννησο, παρά την καλή ανθοφορία, η παραγωγή εκτιμάται μειωμένη σε σχέση με «καλές» χρονιές λόγω καιρικών συνθηκών (θερμικές αιχμές, υδατικό στρες σε μη αρδευόμενους ελαιώνες). Οι γεωπόνοι συστήνουν πειθαρχημένο πρόγραμμα δακοπροστασίας με βάση πραγματικά δεδομένα παγίδων και όχι ημερολόγιο, αυστηρό υγειονομικό έλεγχο ελαιοκάρπουκατά την είσοδο στο ελαιοτριβείο και ταχεία έκθλιψη εντός 24 ωρών ώστε να διαφυλαχθεί οξύτητα και οργανοληπτικό προφίλ. Στο επίπεδο ποιότητας/πιστοποίησης, υπενθυμίζεται ότι ο εθνικός φορέας ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ παρακολουθεί τις ΠΟΠ/ΠΓΕ προδιαγραφές και τις εμπορικές ονομασίες, κάτι που αποκτά βάρος σε περιόδους έντονης διακύμανσης.
Cash flow αγροτών: ο ρόλος των πληρωμών και οι καθυστερήσεις
Η ρευστότητα του πρωτογενούς κρίκου εξαρτάται, πέρα από την τιμή λαδιού, και από τις πληρωμές ενισχύσεων/αποζημιώσεων. Η αγορά καταγράφει καθυστέρηση στην προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης, γεγονός που «απλώνει» στο χρόνο και τις προκαταβολές αποζημιώσεων για τους παγετούς του 2025. Ο ΕΛΓΑ έχει συνδέσει το ταμειακό του πλάνο με την είσπραξη εισφορών μέσω παρακράτησης από το «τσεκ», ενώ ο ΟΠΕΚΕΠΕ οφείλει να παραδώσει έγκαιρα το αρχείο ΟΣΔΕ για να «κουμπώσουν» διασταυρώσεις και καταβολές. Από πλευράς πολιτικής ηγεσίας, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μιλά για «επιτάχυνση εκκαθαρίσεων», ωστόσο η αγορά τιμολογεί τον παράγοντα χρόνου: όσο καθυστερούν τα ρευστά, τόσο πιέζονται οι παραγωγοί να ρευστοποιήσουν προϊόν, έστω και σε τιμές που δεν θεωρούν ιδανικές.
Τι σημαίνει η πράξη στα 4,86 €/κιλό για τη στρατηγική πώλησης
Η συμφωνία στη Λακωνία δεν «γράφει» γενικό τιμοκατάλογο—είναι όμως σήμα. Σε περιβάλλον όπου:
• η Ισπανία ανοίγει ανοδικά αλλά διστακτικά,
• η Τυνησία τροφοδοτεί δυναμικά τους δύο μεγάλους ευρωπαϊκούς αγοραστές,
• και η ελληνική φετινή παραγωγή δεν προμηνύεται πλημμυρική,
…η τιμοληψία θα παραμείνει ευμετάβλητη μέχρι να φανούν τα ποιοτικά «κύματα» της νέας σοδειάς και η ταχύτητα με την οποία οι τυποποιήσεις θα βγουν στην αγορά. Γι’ αυτό, συνεταιρισμοί και ομάδες παραγωγών που κλειδώνουν μικρά πακέτα νωρίς, αποκτούν διαπραγματευτικό πυλώνα για τις μεγάλες ποσότητες αργότερα, είτε για σταδιακή ρευστοποίηση είτε για στόχευση premium με συμβόλαια ποιότητας.
Πέντε πρακτικές κινήσεις για φέτος
1. Διαλογή & ιχνηλασιμότητα: Καθαρός καρπός, άμεση έκθλιψη, τεκμηρίωση δεξαμενών/παρτίδων—αυτά «γράφουν» υπεραξία.
2. Σπαστή ρευστοποίηση: Πουλήστε τμηματικά—κρατήστε «καλό» EVOO για premium συμβόλαια, ρευστοποιήστε «μεσαίο» για ταμειακές ανάγκες.
3. Ασφάλιση ποιότητας: Εξετάστε οργανωμένα πάνελ/εργαστήρια, κατοχύρωση υπεροξειδίων/Κ πριν από συμφωνίες.
4. Χρηματοδοτικά εργαλεία: Συζητήστε με τράπεζα προεξόφληση τιμολογίων με εγγύηση συμβολαίων—γέφυρα μέχρι τις ενισχύσεις.
5. Συντονισμός με πληρωμές: Προσαρμόστε πωλήσεις στο ημερολόγιο ΟΠΕΚΕΠΕ και αποζημιώσεων ΕΛΓΑ, ώστε να μην «πουλήσει» η ρευστότητα το προϊόν σας.
Ρίσκα και σενάρια
• Ανοδικό σενάριο: Η Ισπανία βγάζει μικρότερη/μέτρια παραγωγή και τα ευρωπαϊκά αποθέματα δεν επαρκούν—οι τιμές στη Νότια Ευρώπη κρατούν ράφι.
• Ουδέτερο: Καλό ράλι πρώτων φορτίων, μετά σταθεροποίηση με μικρές ταλαντώσεις αν η ροή από Τυνησία–Ιταλία εξισορροπεί.
• Πτωτικό: Ραγδαία είσοδος όγκου Ισπανίας συν εξασθένηση ζήτησης σε βασικές αγορές λιανικής—πιέσεις σε τυποποιήσεις άρα και σε συμβόλαια παραγωγού.
Το «4,86» της Λακωνίας δεν είναι ο πήχης για όλους, είναι όμως σημάδι εποχής: μια αγορά που μπαίνει στη νέα χρονιά με προσεκτικές αναπνοές, κοιτώντας την Ισπανία για κατεύθυνση, την Τυνησία για «ανάσα» όγκου και την ελληνική παραγωγή για ποιότητα. Όσοι κινηθούν με ποιότητα, ιχνηλασιμότητα και ευελιξία ρευστότητας, θα βρουν «χώρο» να υπερασπιστούν την αξία του λαδιού τους—και να τη βελτιώσουν όταν «φωνάξει» η ζήτηση.
